Rada Polityki Pieniężnej powinna przeanalizować możliwość obniżenia oprocentowania rezerwy obowiązkowej, bo wypłata przez NBP odsetek z tego tytułu zwiększa nadpłynność sektora bankowego – czytamy w przygotowanej przez Najwyższą Izbę Kontroli analizie wykonania założeń polityki pieniężnej w 2024 r.
We wtorek na stronach Sejmu została opublikowana przygotowana przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) „Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2024 r.”
„(…) zdaniem Najwyższej Izby Kontroli, ze względu na relatywnie wysokie oprocentowanie rezerwy obowiązkowej zasadne wydaje się przeanalizowanie przez Radę (Radę Polityki Pieniężnej - PAP) możliwości obniżenia jej oprocentowania, zwłaszcza że wypłata przez Narodowy Bank Polski odsetek z tego tytułu zwiększa nadpłynność sektora bankowego, co obniża efektywność tego instrumentu, a w konsekwencji polityki pieniężnej” – czytamy w analizie NIK.
Banki odprowadzają rezerwę obowiązkową, wynoszącą 3,5 proc., od zgromadzonych depozytów złotowych i walutowych oraz środków uzyskanych z emisji papierów wartościowych. Oprocentowanie rezerwy jest równe stopie referencyjnej NBP, która przez cały rok 2024 wynosiła 5,75 proc. Obecnie wynosi 5,25 proc.
Izba przypomniała, że celem polityki pieniężnej w roku 2024 było utrzymanie wskaźnika inflacji na poziomie 2,5 proc., z dopuszczalnym przedziałem odchyleń +/-1 punkt procentowy „w średnim okresie”. Według NIK ten sposób zdefiniowania celu inflacyjnego jest „elastyczny”, czego efektem jest „obniżenie znaczenia jego realizacji w okresie bieżącym”.
„Brak precyzyjnego określenia, co oznacza średni okres, utrudnia ocenę realizacji założeń polityki pieniężnej w danym roku oraz stanowi podstawę dla Narodowego Banku Polskiego do usprawiedliwiania okresowego kształtowania się inflacji powyżej celu inflacyjnego. Ogranicza też możliwość uznania celu za niezrealizowany, nawet jeżeli sytuacja ta ma miejsce w okresie kilku lat” – czytamy w informacji NIK.
Wskazano w nim, że RPP w 2024 r. utrzymywała stopy procentowe na niezmienionym od października 2023 r. poziomie. Ze względu na spadek inflacji w pierwszej połowie ub.r., w całym 2024 r. realne stopy procentowe były dodatnie. W ocenie NIK była to istotna zmiana w stosunku do 2023 r., gdy realne stopy procentowe były ujemne. Oznaczało to zaostrzenie nastawienia w polityce pieniężnej, co „było zasadne z punktu widzenia procesu obniżania inflacji do celu inflacyjnego”. Jednak - według NIK - zmiana nastawienie RPP nie była jednak komunikowana w sposób jednoznaczny.
„Brak jasnej komunikacji był niekorzystny z punktu widzenia przeciwdziałania utrwalaniu się oczekiwań inflacyjnych. W szczególności niekonsekwentny, w stosunku do stanowisk prezentowanych przez Radę Polityki Pieniężnej wcześniej w trakcie 2024 r., był komunikat z grudnia 2024 r. wskazujący na opóźnienie dotyczące postrzegania wpływu kształtowania się cen energii na czas osiągnięcia celu inflacyjnego. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli dane, którymi wówczas dysponował Narodowy Bank Polski, nie uzasadniały takiego zaostrzenia stanowiska” – czytamy w analizie NIK. (PAP)
ms/ pad/
