12 sierpnia wszedł w życie pierwszy pakiet nowych przepisów unijnego rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) dotyczącego opakowań. Obciążają one firmy nowymi obowiązkami. Zmian będzie dużo więcej - w następnych latach planowane jest wprowadzenie kolejnych ważnych przepisów. Niektóre opakowania zostaną zakazane. Jakie są nowe zasady, o których przedsiębiorcy już teraz powinni wiedzieć?
Od 12 sierpnia na terenie całej Unii Europejskiej obowiązują nowe przepisy unijnego rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). Nakładają one powinności na wiele podmiotów z różnych branż. Producenci, dystrybutorzy, firmy e-commerce, a także kurierskie i logistyczne będą musiały spełnić nowe normy odpowiedzialności dotyczące opakowań.
Co istotne, jest to rozporządzenie, a nie dyrektywa, dlatego przepisy weszły w życie automatycznie, bez czekania na dostosowanie się prawa w kolejnych krajach.
PPWR: jakie zmiany w przepisach weszły w życie?
Zmiany, które zaczęły obowiązywać w środę, dotyczą m.in. opakowań na żywność zawierających tzw. wieczne chemikalia z grupy PFAS, które praktycznie nie ulegają rozkładowi w środowisku naturalnym. Od środy obowiązuje zakaz wprowadzania do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które zawierają substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe w stężeniu równym dopuszczalnym wartościom lub je przekraczającym.
Jakich opakowań na żywność to dotyczy? Chodzi m.in. o pojemniki na jedzenie na wynos, opakowania do fast foodów, papier do pieczenia czy pudełka na pizzę. Na producentów tych opakowań nałożony został obowiązek sprawdzenia, czy ilość używanych przez nich substancji PFAS miesci się w unijnych limitach.
Producenci odpowiedzialni za cały cykl życia opakowań
Co istotne, jak podkreśliła we wtorek Komisja Europejska, państwa członkowskie UE i organy krajowe mają być odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów, ale "w początkowym okresie nie powinny nakładać kar za nieprzestrzeganie przepisów, lecz współpracować z firmami w celu zapewnienia ich przestrzegania". Warto podkreślić także inne frazy z komunikatu KE: "firmy nie są zobowiązane do natychmiastowej zmiany swoich produktów" oraz "żaden produkt nie powinien zostać wycofany z rynku z powodu nowych przepisów".
W myśl nowych przepisów na producentach ciąży odpowiedzialność za cały cykl życia opakowań, a więc również za gospodarowanie odpadami. Tak zwana „rozszerzona odpowiedzialność producencka” będzie więc obejmowała także niezbędne wydatki na zbiórkę, sortowanie i recykling oraz przejrzystość finansową. Jeśli będzie taka potrzeba, producent będzie musiał przedstawić informacje umożliwiające prześledzenie pochodzenia opakowania.
Jakie zmiany czekają firmy i konsumentów w najbliższych latach?
W przyszłym roku w życie wejdą przepisy, które mają zapewnić konsumentom możliwość korzystania z własnych opakowań przy sprzedaży jedzenia na wynos bez dodatkowych opłat. Z kolei w 2028 r. ma zacząć obowiązywać zharmonizowany system informowania o składzie materiałowym opakowania. Celem jest ułatwienie konsumentom sortowania poszczególnych elementów. Stosowne informacje będą musiały znaleźć się na etykietach produktu.
Znaczne zmiany dotyczące opakowań jednorazowych zaczną obowiązywać 1 stycznia 2030 r. Od tego dnia nie będzie można wprowadzać do obrotu wielu rodzajów opakowań przyczyniających się do generowania dużej ilości trudnych do zutylizowania odpadów. Rozporządzanie wymienia takie opakowania jak np. małe saszetki wykorzystywane do przechowywania dodatków do potraw, dżemów, sosów i zabielacza do kawy, niewielkie butelki na szampony oraz dostępne w hotelach żele do mycia. Zakaz obejmie też folie jednorazowego użytku używane do grupowania towarów w punkcie sprzedaży oraz opakowania na owoce i warzywa o masie poniżej 1,5 kg.
Również w 2030 r. zaczną obowiązywać nowe regulacje dotyczące opakowań zbiorczych, transportowych i używanych w handlu elektronicznym. W ich myśl tych przepisów pusta przestrzeń nie będzie mogła wynosić więcej niż połowę opakowania – i tak np. paczka wysłana przez sklep internetowy nie będzie mogła być dwukrotnie większa niż jej sprzedana zawartość. Chodzi o zminimalizowanie sztucznych wypełniaczy, które są używane w handlu i transporcie.
Wskaźniki do osiągnięcia przez każdy kraj
PPWR nakłada na państwa członkowskie zobowiązania dotyczące opakowań. Każdy kraj musi do 2030 r. o 5 proc. ograniczyć ilość wytwarzanych odpadów opakowaniowych na mieszkańca w porównaniu z ilością odpadów opakowaniowych na mieszkańca wytworzonych w 2018 r. Do 2035 r. wskaźnik ten powinien zostać zwiększony do 10 proc., a do 2040 - do 15 proc.
