Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!
Paweł Łaniewski
Redaktor SMART Bankier.pl


Jednym ze wskaźników, pozwalających na ocenę zarobków i ich poziom na przestrzeni lat, jest przeciętne wynagrodzenie, czyli popularna średnia krajowa. Warto dowiedzieć się, jak jest ustalana oraz na co ma wpływ.

Na temat średniej krajowej krąży wiele opinii. Według niektórych nie odzwierciedla rzeczywistości i jest albo zawyżona, albo zaniżona. Dla części społeczeństwa jest przy tym punktem odniesienia, pozwalającym na określenie atrakcyjności zarobków. Trudno jednak o właściwe podejście do przeciętnego wynagrodzenia bez świadomości, w jaki sposób jest określane. Wbrew pozorom to nie tylko statystyka. Ma również przełożenie na wiele aspektów otaczającej nas rzeczywistości, w tym regulowanie niektórych stawek. Średnie wynagrodzenie to nie tak proste zagadnienie, jak mogłoby się pozornie wydawać, nie zawsze mówimy przy tym o jednej wartości.

Średnia krajowa: ile wynoszą średnie zarobki w Polsce? (fot. Mike_shots / Shutterstock)

Średnia krajowa: dwa wskaźniki

Zazwyczaj mówiąc o średniej krajowej, mamy na myśli przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw publikowane co miesiąc przez Główny Urząd Statystyczny. To właśnie do niego odnoszą się nagłówki gazet czy prezenterzy serwisów informacyjnych. Analizując stronę internetową instytucji, można w łatwy sposób określić wysokość średniej krajowej w poszczególnych miesiącach:

  • We wrześniu 2020 roku przeciętne wynagrodzenie wyniosło 5337,65 zł.
  • W sierpniu 2020 roku średnia krajowa wyniosła 5381,65 zł.
  • W lipcu 2020 roku przeciętnie wynagrodzenie wyniosło 5286,00 zł.

W ten sposób można porównać ze sobą przeciętne wynagrodzenie nie tylko na przestrzeni miesięcy, ale również lat.

  • We wrześniu 2019 roku średnie wynagrodzenie wyniosło 5084,56 zł, z kolei we wrześniu 2018 roku było to 4771,86 zł, a we wrześniu 2015 roku 4059,19 zł.

Z drugiej strony innym wskaźnikiem pozwalającym na określenie średnich zarobków w Polsce jest przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, publikowane raz do roku. W 2019 roku wyniosło ono 4918,17 zł. Jest ono mniej popularne, jednak z drugiej strony nieco bardziej miarodajne, ponieważ – w przeciwieństwie do ogłaszanego co miesiąc przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw – uwzględnia również osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę w mikroprzedsiębiorstwach.

Średnia krajowa netto: ile wynosi?

Warto mieć świadomość, że wartość przeciętnego wynagrodzenia jest podawana jako kwota brutto. Aby dowiedzieć się, ile „na rękę” dostaje osoba zarabiająca średnią krajową, trzeba więc najpierw odliczyć m.in. składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Okazuje się więc, że średnia krajowa netto we wrześniu 2020 roku wynosiła 3 830,34 zł. Podobnie jest również z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej. To pozwalało w 2019 roku otrzymać na konto pensję w kwocie 3 534,94 zł.

Szukasz dodatkowych środków? Sprawdź ofertę najlepszych kredytów gotówkowych na 5000 zł

Co ma wpływ na średnią krajową?

Największe wątpliwości większości osób wzbudza sposób, w jaki obliczane jest przeciętne wynagrodzenie, a więc wskaźnik określany jako popularna „średnia krajowa”. Odpowiedzialny za jego ustalanie GUS robi to co miesiąc. Jednocześnie jednak pod uwagę bierze wyłącznie pensje osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w sektorze przedsiębiorstw zatrudniających przynajmniej 10 osób, w tym wypłaty z tytułu udziału w zysku lub nadwyżki bilansowej w spółdzielniach. Kogo nie obejmują obliczenia?

  • Pracowników mikroprzedsiębiorstw: przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw nie uwzględnia pensji pracowników zatrudnionych w najmniejszych jednostkach. Tymczasem to właśnie ich jest najwięcej: stanowią aż 96% wszystkich firm.
  • Samozatrudnionych: w dzisiejszych czasach coraz większą popularność zdobywa samozatrudnienie, czyli forma współpracy, w której osoba wykonująca obowiązki prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i świadczy usługi bez wiązania się z usługobiorcami umową o pracę. Bardzo często osoby samozatrudnione osiągają wysokie dochody, zwłaszcza w innowacyjnych branżach. Nie znajduje to jednak przełożenia na przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw.
  • Osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych: dosyć znaczną część rynku zajmują również osoby, które z pracodawcami nie są związane umową o pracę, ale wykonują obowiązki na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Ich zarobki również nie są uwzględniane w średniej krajowej.

Średnie zarobki w Polsce a średnia krajowa

Debata dotycząca przełożenia realnych średnich płac w Polsce na określaną przez GUS wysokość przeciętnego wynagrodzenia trwa od lat. Należy pamiętać, że instytucja bierze pod uwagę jedynie pewien wycinek rynku pracy i zasadniczo opiera się na zarobkach ok. 6 mln pracowników (przyjmuje się, że na całym rynku znajduje się ok. 16 mln osób). Przeciętne wynagrodzenie zdaniem niektórych jest zawyżane w związku z uwzględnieniem w nich również zarobków najlepiej zarabiających wysoko wykwalifikowanych specjalistów czy dyrektorów i kadr managerskich, a statystycy nie zwracają uwagi na zleceniobiorców, którzy bardzo często otrzymują niezbyt wysokie pensje. Z drugiej strony część ekspertów zwraca uwagę, że pomijane jest chociażby przeciętne miesięczne wynagrodzenie osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą lub współpracujących na zasadzie B2B, a pełnią oni coraz ważniejszą rolę w całej gospodarce, ogólny wynik zaniżają również osoby pracujące na część etatu.

Na co ma wpływ średnia krajowa?

Z perspektywy większości osób przeciętne wynagrodzenie to tylko ciekawostka lub statystyka, obrazująca – w bardzo przybliżonym stopniu – sytuację na rynku pracy oraz w gospodarce. Może być również wykorzystywana np. jako argument podczas próby renegocjacji wynagrodzenia. Ma jednak dosyć duże znaczenie chociażby dla przedsiębiorców. Prognozowane średnie wynagrodzenie miesięczne pozwala na określenie podstawy wymiaru składek ZUS. Ta wynosi w 2020 roku 3 136,20 zł i odpowiada 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, ustalonego wówczas na 5227 zł. Również w przypadku preferencyjnych składek średnia krajowa (konkretnie ta za ostatni kwartał poprzedniego roku) ma znaczny wpływ na wysokość przelewu trafiającego co miesiąc na konto instytucji. Podstawa wymiaru wynosi w tym przypadku 75% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za wskazany okres. Od takiej samej podstawy obliczana jest również składka zdrowotna, którą muszą regulować przedsiębiorcy.

Skorzystaj z pomocy eksperta

2020-10-07

Minimalne wynagrodzenie 2020. Najniższa krajowa netto i brutto

Wysokość dochodów to jeden z najważniejszych bodźców skłaniających do podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie te nie mogą być niższe od pensji minimalnej. Warto dowiedzieć się, ile wynosi najniższa krajowa netto i brutto.

2020-10-07

Średnia krajowa: ile wynoszą średnie zarobki w Polsce?

Jednym ze wskaźników, pozwalających na ocenę zarobków i ich poziom na przestrzeni lat, jest przeciętne wynagrodzenie, czyli popularna średnia krajowa. Warto dowiedzieć się, jak jest ustalana oraz na co ma wpływ.

2020-09-29

Kredyt dla nowych firm na start - jak dostać? Warunki

Własna działalność gospodarcza to marzenie bardzo wielu osób. Poważnym problemem może stać się jednak brak funduszy na start. Warto wówczas pomyśleć o kredycie dla nowych firm.

Kredyt konsumencki - kredyt konsumpcyjny a konsumencki. Różnice

Określenia kredyt konsumencki oraz kredyt konsumpcyjny brzmią bardzo podobnie. Jednak nie jest to to samo. Kto może zawrzeć umowę kredytu konsumenckiego oraz konsumpcyjnego, czego dotyczą oraz jakie są różnice?

Intercyza: co to? Intercyza a długi

Widmo zadłużenia może spędzać sen z powiek, zwłaszcza jeżeli może dotyczyć majątku obojga małżonków. Warto dowiedzieć się, jak działa intercyza oraz w jakich sytuacjach okaże się skuteczna.

Koszty utrzymania dziecka. Ile kosztuje utrzymanie dziecka?

Rodzicielstwo to nie tylko olbrzymia odpowiedzialność, ale również spore wydatki. Aby dobrze przygotować się do tego zadania, warto więc przeanalizować, ile kosztuje wychowanie dziecka.

Ile kosztują studia? Koszt studiów w Polsce

Edukacja wyższa w Polsce nie musi wprawdzie wiązać się z koniecznością opłacania czesnego, jednak nie oznacza to, że koszt studiów jest niski. Warto dowiedzieć się, ile kosztują studia i przygotować się na wydatki.