Ogólnoświatowe spowolnienie gospodarcze szczególnie dało się we znaki krajowym budżetom, które jeszcze przez długi okres czasu będą wykazywać się dużym stopniem finansowej niestabilności. A wszystko to za sprawą gospodarczej dekoniunktury, która w dość krótkim okresie czasu doprowadziła niemal równocześnie do skokowego spadku poziomu dochodów budżetowych państw Unii i wzrostu wydatków. Z takiego zaś układu zdarzeń mogło powstać już tylko jedno - deficyt – a wraz z nim okresowe trudności w finansowaniu państwowych zobowiązań.
Rolę niebagatelną – o czym powszechnie wiadomo – w strukturze dochodów budżetowych państwa odgrywają podatki. To one bowiem w dużej części stanowią podstawowe źródło dochodów państwa. A dziś, jak nigdy chyba wcześniej, publiczne kasy w krajach UE świecą pustkami. Kryzys w istotny bowiem sposób wpłynął na ograniczenie mocy produkcyjnych europejskich firm i przedsiębiorstw, przyczyniają się jednocześnie do wzrostu bezrobocia. Skutkiem tego było (i nadal jest) istotne uszczuplenie dochodów do publicznej kasy z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (słabe wyniki finansowe przedsiębiorstw), podatku VAT (niskie obroty w sprzedaży towarów i usług) oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (zwolnienia, redukcje wynagrodzeń). Utrata znaczących środków finansowych przez krajowe budżety uruchomiła – u władz poszczególnych państw członkowskich – lawinę propozycji oraz zmian (często daleko idących) w zakresie funkcjonowania systemu podatkowego, jego wewnętrznej struktury i skal opodatkowania. Tym samym w wielu krajach Unii Europejskiej władze zdecydowały się bądź to na obniżenie/podwyższenie dotychczas obowiązujących stawek i progów podatkowych, bądź też na wprowadzenie nowych/zniesienie starych podatków.
Poniżej zaprezentowano zmiany (wywołane kryzysem finansowym), jakich dokonano w zakresie opodatkowania obywateli w wybranych krajach członkowskich Unii Europejskiej.
Czechy
Podstawowa stawka podatku VAT wynosi w Czechach 19 proc. i ma zastosowanie do większości towarów i usług dostępnych na rynku. Niemniej jednak do niektórych towarów i usług podstawowych, takich jak żywność czy leki, ma zastosowania stawka VAT na poziomie 9 proc. Począwszy od roku 2008 zwiększeniu uległ w Czechach podatek akcyzowy na papierosy i inne wyroby tytoniowe. Podwyżka akcyzy na te antydobra miała bezpośredni związek z zakończeniem się okresu przejściowego na stosowanie przez Czechy zredukowanej stawki podatku akcyzowego. Nie dawno władze kraju zdecydowały się także na wprowadzenie podatku środowiskowego, który nie tylko ma zapewnić dodatkowe dochody do budżetu państwa, ale również ma ograniczyć skalę i rozmiar stosowania gazów i paliw płynnych przez duże przedsiębiorstwa i firmy przemysłowe. Obecnie w Czechach obniżki podatków są dostępne przede wszystkich dla tych przedsiębiorstw i elektrociepłowni, które korzystają z odnawialnych i alternatywnych źródeł energii elektrycznej oraz korzystają z biogazu. Na zwrot podatku mogą także liczyć lokali i krajowi przewoźnicy, jeśli użytkowane przez nich środki transportu wykorzystują tzw. zieloną energię.
W celu pobudzenia koniunktury i wzrostu zatrudnienia władze kraju zdecydowały się także na obniżenie stawki podatku VAT dla lokalnych agencji pracy. Władze fiskalne zaangażowały się również w pomoc dla przemysłu motoryzacyjnego, który u naszych sąsiadów odgrywa istotną rolę w zakresie dynamiki i tempa wzrostu PKB, efektem państwowych starań, jest wprowadzenie możliwości całkowitego odliczenia podatku VAT od samochodów osobowych, które zostaną nabyte przez przedsiębiorców. Władzą udało się również przeforsować obniżkę stawki podatku dochodowego od przedsiębiorstw, która od 2009 roku wynosi w Czechach 20 proc., a nie jak wcześniej 24 proc.
Słowacja:
Na Słowacji kryzys finansowy mocno zmobilizował władze kraju do dokonania daleko idących zmian w słowackim systemie podatkowym. Wprowadzone zmiany mają przede wszystkim na celu odciążyć podatników i jednocześnie zachęcić ich do większej aktywności gospodarczej.
Dlatego też zdecydowano się na obniżenie składki na ubezpieczenie społeczne z 4,75 proc. do 2 proc. dla osób prowadzących działalność gospodarczą na zasadzie samozatrudnienia. Ponadto, dokonano zmian w przepisach podatkowych dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej. A to oznacza, że rejestracja działalności gospodarczej, rejestracja grupy VAT oraz prowadzenie dokumentacji dla celów podatkowych, jest dziś na Słowacji znacznie prostsza niż jeszcze rok wcześniej. Z tego powinni być zadowoleni szczególnie mali przedsiębiorcy, którzy dotychczas ponosili wysokie koszty rozliczeń podatkowych z odpowiednimi urzędami. Władze Słowacji przewidziały także obniżki stawek podatku dochodowego od osób prawnych, które są zaangażowanie w prowadzenie badań w sektorze przedsiębiorstw. Na szczególne traktowanie mogą również liczyć nierezydenci. Po pierwsze dlatego, że stawka podatku od dywidendy jaką dotychczas płacili została obniżona aż o 6 pkt. proc. – i obecnie wynosi 10 proc., a po drugie osiągnięte przez nich zyski kapitałowe (dotyczy to jednak tylko wybranych rodzajów zysków) są przedmiotem stałego zwolnienia podatkowego.
Na Słowacji obniżce uległ także podatek od zanieczyszczeń samochodu i skrócony został okres zwrotu odliczeń podatku VAT z 60 do 30 dni.
Bułgaria:
Władze w Bułgarii skupiły swoją uwagę przede wszystkim na dalszym obniżaniu podatku dochodowego od dużych przedsiębiorstw i wprowadzaniu ulg podatkowych dla inwestycji w tym kraju. Obecnie stawka podatku dochodowego od przedsiębiorstw wynosi w Bułgarii tylko 10 proc. Wartość ta jest istotnie mała szczególnie wtedy, gdy weźmie się pod uwagę fakt, iż jeszcze w roku 1995 przedsiębiorstwa w Bułgarii płaciły podatek dochodowy w wysokości 40 proc. Kilka miesięcy temu zostało także wdrożone rozwiązanie 5-letniej ulgi podatkowej dla inwestycji związanych z rolnictwem, produkcją, budownictwem, infrastrukturą i wysokozaawansowanymi technologiami. Ponadto, w celu pobudzenia rynku budowy nowych mieszkań władze zadecydowały także o wprowadzeniu ulg związanych z oprocentowaniem kredytów hipotecznych dla młodych małżeństw.
W Bułgarii obniżeniu uległa także podstawowa stawka podatku VAT z 22 proc. do 20 proc. Obniżoną stawkę podatku VAT – 7 proc., stosuje się natomiast w turystyce. Od 2009 roku, ze względu na wzrost stawek podatku akcyzowego w tym kraju, więcej pieniędzy zapłacimy m.in. za naftę, koks oraz węgiel. To zaś ma przełożenie na ogólny wzrost poziomu cen energii, a także wielu innych dóbr.
Rumunia:
Przeprowadzone w ostatnim czasie w Rumunii zmiany struktury i skali opodatkowania obywateli dotyczyły głównie: obniżenia stawki podatku VAT (z 19 proc. do 5 proc.) na budowę mieszkań socjalnych i prywatnych. Jednakże, w przypadku budowy mieszkań prywatnych zredukowana stawka podatku VAT może być uwzględniona tylko wówczas, gdy metraż nowo wybudowanego mieszkania nie jest większy niż 120 m2 i jego wartość nie jest większa niż 90 000 EUR. Obecnie podstawowa stawka podatku VAT wynosi w Rumunii 19 proc. Stawka zredukowana na poziomie 9 proc. ma natomiast zastosowanie m.in. w obrocie i sprzedaży produktami farmaceutycznymi i medycznymi. Mogą z niej korzystać także osoby niepełnosprawne, które dokonują zakupu sprzętu rehabilitacyjnego.
Władze postanowiły również obciążyć podatników, którzy czerpią swoje dochody z działalności rolniczej, podatkiem w wysokości 2 proc. Wprowadzenie tego podatku, wynika z faktu iż nadal duża grupa obywateli tego kraju czerpie zyski z rolnictwa i uprawy zmieni. Ze zwolnień podatkowych mogą za to korzystać nierezydenci, którym dodatkowo została obniżona stawka podatku od wypłaty dywidendy z 16 do 10 proc. Na dodatkowe ulgi (czasowe zwolnienia z płacenia podatku) mogą także liczyć sami obywatele Rumunii, którzy osiągają zyski z handlu papierami wartościowymi na rumuńskim rynku. Oprócz wcześniej opisanych zmian, również od kwietnia 2009 roku w Rumunii został podwyższony podatek akcyzowy na napoje alkoholowe, papierosy oraz paliwo. Obniżce uległ natomiast podatek płacony od zanieczyszczeń emitowanych przez samochody.
Malta:
Zmiany podatkowe na Malcie zasadniczo dotyczą trzech kwestii. Po pierwsze, zmianie uległy progi podatkowe stosowane do wyliczania podatku dochodowego od osób fizycznych. Efektem tych zmian jest wzrost wysokości podatku płaconego przez obywateli Malty z tytułu wykonywanej pracy. Po drugie, został zniesiony podatek wyjazdowy dla podróżnych, który dotychczas był pobierany w momencie opuszczania kraju. I po trzecie, rozszerzony został zakres zwolnień z podatku VAT o usługi związane z kulturą. Władze Malty – pomimo wcześniejszych już zapowiedzi – nie zdecydowały się jednak na obniżenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych. To oznacza, że Malta nadal pozostaje krajem w Unii Europejskiej z najwyższą stawką podatku CIT - wynoszącą 35 proc.
Francja:
Skutki kryzysu finansowego wywarły także wpływ na decyzje podatkowe we Francji. Rząd nad Sekwaną zdecydował się m.in. na obniżenie podatku PIT dla rodzin o niskich dochodach oraz reformę podatków lokalnych. Celem wspomnianej reformy – która przewiduje zwolnienia od podatku wszystkich inwestycji w sprzęt i nieruchomości – jest zwiększenie konkurencyjności francuskich przedsiębiorstw poprzez zmniejszenie obciążeń podatkowych dla inwestycji. Na zwolnienia podatkowe mogą także liczyć przedsiębiorstwa i firmy, w których na szeroką skalę wykorzystuje się najnowsze rozwiązania technologiczne. Od 1 lipca 2009 roku wszyscy francuscy restauratorzy mogą także korzystać ze zredukowanej stawki podatku VAT – w wysokości 5.5 proc. - na usługi gastronomiczne. Rok 2009 jest też pierwszy okresem, w którym we Francji obowiązują wyższe stawki podatku od zanieczyszczeń środowiska. Właściciele pojazdów, które emitują więcej niż 250 g CO2 na 1 kilometr, będą zmuszeni do zapłacenia dodatkowej kary w wysokości około 160 EUR. Ponadto, ustawa budżetowa z 2009 roku przewiduje dalsze rozszerzenie podatku środowiskowego o zanieczyszczenia emitowane przez instalacje służące do spalania odpadów z gospodarstw domowych.
Bartosz Niedzielski
Źródło:
