Trybunał Konstytucyjny ma być instytucją Rzeczypospolitej, a nie jednej partii, środowiska czy większości parlamentarnej; potrzebna jest głęboka reforma konstytucyjna, która pozwoli odbudować jego pozycję – napisał prezydent Karol Nawrocki w liście z okazji 40-lecia działalności orzeczniczej TK.
List został odczytany przez szefa prezydenckiej kancelarii Zbigniewa Boguckiego podczas zorganizowanej w piątek w siedzibie Trybunału z tej okazji konferencji pt. „Prawnonaturalne fundamenty ładu konstytucyjnego”.
Prezydent pogratulował sędziom i pracownikom TK jubileuszu 40-lecia oraz podziękował im za pracę „w służbie konstytucji, praw i wolności obywateli oraz samej Rzeczypospolitej”.
Nawrocki w liście podkreślił, że TK odegrał ważną rolę w kształtowaniu zasady demokratycznego państwa prawnego i nadrzędności konstytucji nad działalnością organów władzy publicznej. Wskazał również na jego orzecznictwo dotyczące m.in. „lustracji, deubekizacji i dekomunizacji”, praw i wolności obywatelskich, integracji Polski z UE oraz suwerenności państwa.
Prezydent ocenił jednocześnie, że autorytet TK może zostać osłabiony, gdy prawo ustępuje miejsca bieżącej walce politycznej. Wyraził sprzeciw wobec działań wymierzonych – jego zdaniem – w konstytucyjną pozycję Trybunału po 13 grudnia 2023 r. „Publiczne dyskredytowanie Trybunału przez przedstawicieli władzy wykonawczej (...), niepublikowanie jego orzeczeń (...) to działania, których nie można zaakceptować w demokratycznym państwie prawnym” - napisał.
Nawrocki zaznaczył zarazem, że kryzys wokół TK „nie zaczął się wczoraj i nie zostanie rozwiązany przez zastąpienie jednych politycznych wpływów innymi”. Jak ocenił, Polska potrzebuje silnego autorytetem prawa Trybunału, a nie „politycznych patronów”. „Trybunał Konstytucyjny ma być instytucją Rzeczypospolitej, nie jednej partii, jednego środowiska czy nawet jednej większości parlamentarnej” – napisał prezydent.
W jego ocenie potrzebna jest głęboka reforma konstytucyjna, która pozwoli odbudować pozycję, niezależność i społeczne poważanie TK. „Szacunek dla Konstytucji, niezawisłość Trybunału i wykonywanie jego orzeczeń powinny łączyć wszystkich” – napisał Nawrocki.
Prezes TK Bogdan Święczkowski, który otworzył konferencję, podkreślił znaczenie konstytucji jako gwarancji ochrony praw i wolności obywatelskich. Jak mówił, „niezależność Trybunału jest gwarancją dla obywatela”, a jego rolą jest czuwanie nad tym, by „władza – niezależnie od tego, kto ją sprawuje – pozostawała w granicach prawa”.
Święczkowski podkreślił, że jubileusz jest okazją nie tylko do podsumowania historii TK, ale także do refleksji nad rolą konstytucji i instytucji powołanej do jej ochrony. - Konstytucja nie jest bowiem tylko zbiorem kompetencji organów państwa, jest zobowiązaniem. Zobowiązaniem państwa wobec człowieka. Jej fundamentem są godność, wolność, sprawiedliwość, równość i dobro wspólne – powiedział.
Prezes TK zwrócił również uwagę na znaczenie skargi konstytucyjnej, która pozwala jednostce zwrócić się do TK w obronie swoich konstytucyjnych praw i wolności. Jak mówił, „przez cztery dekady do Trybunału wpłynęły tysiące spraw, a wydane przez niego ponad 14 tys. orzeczeń dotyczyło m.in. emerytów, osób korzystających ze świadczeń społecznych, przedsiębiorców, podatników, właścicieli nieruchomości, pracowników i konsumentów”.
Według Święczkowskiego „rozstrzygnięcia Trybunału pokazują, że orzeczenia te nie są jedynie akademicką wypowiedzią o zgodności z ustawą zasadniczą, wpływają one bezpośrednio na życie setek tysięcy, jeżeli nie milionów obywateli”.
Odrębne wydarzenie z okazji 40-lecia działalności orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego zorganizowała w piątek Krajowa Rada Sądownictwa. Uczestniczą w nim m.in. byli prezesi TK Andrzej Zoll, Marek Safjan, Jerzy Stępień i Bohdan Zdziennicki.
W marcu 2024 r. Sejm przyjął uchwałę, w której podkreślił, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw. (PAP)
sza/ sdd/
