Odbiorcy wiedzieli, że grafika przedstawiająca prezydenta w drzwiach TK została wygenerowana przez AI; nie zamierzam jej usuwać – powiedział PAP przewodniczący Centrum Walki z Dezinformacją Paweł Olszewski, który udostępnił ją na platformie X. Przesileniu w TK towarzyszy fala dezinformacji w internecie.
Do kryzysu w Trybunale Konstytucyjnym doszło po ogłoszeniu w piątek na stronach TK przerwy w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Osobą kierującą pracami Trybunału została ogłoszona wybrana przez obecny Sejm sędzia Anna Korwin-Piotrowska.
Wobec tych zdarzeń w piątek wieczorem prezydent Nawrocki przerwał lot do Senegalu i w nocy przyjechał do siedziby TK. W mediach opublikowano nagrania pokazujące jego wejście do budynku oraz spór między przedstawicielami prezydenta a sędziami Trybunału wybranymi przez obecny Sejm.
Chwilę później w sieci zaczęła krążyć fałszywa grafika przedstawiająca Nawrockiego przepychającego Korwin-Piotrowską, by wejść do siedziby TK. Grafikę, wygenerowaną przy użyciu sztucznej inteligencji przez aktywistę Barta Staszewskiego, rozpowszechniali na platformie X m.in. posłowie obecnej kadencji Sejmu, w tym przewodniczący Centrum Walki z Dezinformacją i wiceminister cyfryzacji Paweł Olszewski. Jego wpis uzyskał 558 tys. wyświetleń.
Na to, że grafika została wygenerowana przy użyciu sztucznej inteligencji, wskazuje analiza przeprowadzona za pomocą narzędzia SynthID, które wykryło użycie narzędzi OpenAI. Jako pierwszy zwrócił na to uwagę w mediach społecznościowych portal fact-checkingowy Demagog.
Na nagraniu prezydent rzeczywiście trzyma Korwin-Piotrowską za rękę, jednak kadr jest znacznie węższy, a wyraz twarzy Nawrockiego różni się od przedstawionego na grafice zmodyfikowanej przez AI.
Widzę, że grafika, którą stworzyłem na podstawie stopklatek z nocnych wydarzeń pod Trybunałem Konstytucyjnym, wywołała spore emocje. Zacznijmy od rzeczy podstawowej: to obraz wygenerowany przy użyciu AI, a nie autentyczna fotografia reporterska. Informowałem o sposobie jego powstania już przy pierwszej publikacji. Jednocześnie grafika nie powstała z niczego. Punktem wyjścia były rzeczywiste stopklatki z nagrania z konfrontacji z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego. AI jest narzędziem twórczym, podobnie jak Photoshop czy cyfrowy fotomontaż. Można za jego pomocą tworzyć ilustracje, rekonstrukcje i wizualizacje prawdziwych wydarzeń. Nie oznacza to jednak, że każdy wygenerowany szczegół stanowi dokumentalny zapis rzeczywistości. Podobnie w filmach dokumentalnych pojawiają się sceny inscenizowane, odtworzenia itp. Rozumiem również zastrzeżenia osób, które zwracają uwagę, że realistyczna grafika, która jest rekonstrukcja może zostać pomylona z fotografią, szczególnie gdy jest dalej udostępniana bez informacji o jej pochodzeniu. To uzasadniona uwaga. Natomaist powinna być skierowana do tych, który odcięli grafikę od tej infrowmcji. Nie wycofuję się z wykorzystywania AI jako narzędzia twórczego. Ocenę samego zdarzenia pozostawiam odbiorcom nagrań, które powstały przy użyciu telefonow. To one, a nie moja rekonstrukcja, powinny być podstawą ustalania faktów. Możemy jednocześnie rozmawiać o odpowiedzialnym korzystaniu z AI i o wydarzeniach pod Trybunałem Konstytucyjnym. Jedna dyskusja nie powinna zastępować drugiej. PS. Ten wpis również redagowałem przy użyciu AI. Czy to oznacza, że jego treść jest mniej wartościowa albo mniej prawdziwa? Oczywiście, że nie. Tak samo jak użycie AI nie czyni automatycznie obrazu fałszywym opisem wydarzenia. Ale też nie zamienia wygenerowanej ilustracji w autentyczną fotografię. Ostatecznie liczy się nie tylko narzędzie, lecz także sposób jego wykorzystania, zgodność przekazu z faktami i uczciwość wobec odbiorcy. Tutaj to zostało zachowane.
— Bart Staszewski (@BartStaszewski) October 31, 2026
Grafikę na platformie X udostępnili również m.in. europoseł Koalicji Obywatelskiej Łukasz Kohut oraz poseł KO Roman Giertych. Wpis tego drugiego podał dalej wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski, jednak po krótkim czasie usunął swoje udostępnienie.
Olszewski, pytany przez PAP o grafikę, przyznał, że jest to „obrobiony cyfrowo kadr” z nagrania opublikowanego przez Macieja Berka, uczestnika wydarzeń w drzwiach TK.
- Nie zmieniało to w żaden sposób treści zdarzenia, gdy prezydent Nawrocki wtargnął do siedziby Trybunału Konstytucyjnego, przepychając filigranową panią sędzię. To jest fakt - powiedział PAP Olszewski.
Zapytany, czy nie uważa, że grafiki wygenerowane przez AI powinny być wyraźnie oznaczone, stwierdził, że - jego zdaniem — „odbiorcy mieli świadomość, iż grafika powstała z wykorzystaniem sztucznej inteligencji”. Przypomniał również, że jej autor poinformował o tym w opisie publikacji.
PAP zapytała także Olszewskiego, jak odpowie na zarzut, że jego publikacja może być przykładem manipulacji, odpowiedział, że „nie manipulował przekazem” i powtórzył, że — jego zdaniem - „fakt jest taki, że prezydent Nawrocki wszedł bezprawnie do Trybunału Konstytucyjnego i szarpał panią sędzię”. Olszewski zaznaczył ponadto, że nie zamierza usuwać swojego wpisu. - Prawdy nie usuwam -podsumował.
W związku z wydarzeniami wokół TK w internecie pojawiły się także nieprawdziwe twierdzenia, że przed Trybunałem stacjonowali niemieccy policjanci. Miały o tym świadczyć białe kaski funkcjonariuszy z sześciocyfrowymi oznaczeniami, które internauci porównywali do kasków hamburskiej Policji Gotowości (Bereitschaftspolizei). Jeden z takich wpisów uzyskał na platformie X 409 tys. wyświetleń.
Choć hamburscy policjanci również noszą białe kaski, różnią się one oznaczeniami od polskich. Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z 19 grudnia 2024 r. funkcjonariusze polskich oddziałów prewencji noszą białe kaski z sześciocyfrowym znakiem identyfikacji indywidualnej. Takie oznaczenia widać na zdjęciach wykonanych przed TK. Z kolei kaski hamburskiej policji mają logo z przodu i dwucyfrowe oznaczenia po bokach.
O dezinformujących wpisach ostrzegało na platformie X również konto Polskiej Policji.
„Informujemy, że podczas zabezpieczenia rejonu Trybunału Konstytucyjnego służbę pełnią wyłącznie funkcjonariusze polskiej Policji. Nie uczestniczyli w zabezpieczeniu funkcjonariusze Policji innych państw” - czytamy. Służby ostrzegały również przed wygenerowanymi przez AI grafikami, na których funkcjonariusze rzekomo są ubrani w mundury z napisem „Polizei”.
W sieci rozpowszechniano również nagranie przedstawiające niemieckie furgonetki policyjne na polskich drogach. Internauci sugerowali, że funkcjonariusze jadą do Warszawy w związku z sytuacją wokół TK. Jeden z wpisów zawierających to nagranie uzyskał 1,2 mln wyświetleń.
W rzeczywistości niemieccy policjanci jechali na międzynarodowe ćwiczenia RAILEX 2026, które odbyły się 20–21 października. Jak poinformowała policja, w ćwiczeniach zorganizowanych przez Komendę Główną Straży Ochrony Kolei uczestniczyli funkcjonariusze z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Słowacji i Czech.
Policja zdementowała również doniesienia, jakoby pismo zastępcy komendanta głównego policji dotyczące utrzymania oddziałów prewencji w podwyższonej gotowości miało związek z sytuacją wokół TK. Dokument zalecał, by w dniach 2–8 listopada plutony prewencji pozostawały w gotowości, wyposażone m.in. w broń palną.
Jak wyjaśniła policja, pismo z 29 października dotyczyło aktualnych zagrożeń związanych z aktami sabotażu i dywersji, a nie wydarzeń w Trybunale Konstytucyjnym.
Przed dezinformacją ostrzegało również w poniedziałek na platformie X Ministerstwo Obrony Narodowej. Resort dementował pojawiające się w sieci doniesienia, według których pilot prezydenckiego samolotu miał dostać w piątek odmowę na lądowanie na wojskowej części Lotniska Chopina w Warszawie. „Wojskowi piloci, po otrzymaniu informacji o przerwaniu lotu i konieczności powrotu do Warszawy, natychmiast i bez żadnych przeszkód przystąpili do realizacji zadania” - czytamy w komunikacie. Zdaniem MON-u takie narracje mogą być wykorzystywane przez rosyjską i białoruską propagandę.
W związku z sytuacją w TK, w sobotę prezydent odbył serię spotkań z liderami ugrupowań parlamentarnych. Prezydentowi proponowano m.in. reset Trybunału, przedstawiono także koncepcję utworzenia rządu technicznego. W sobotę premier Donald Tusk wygłosił orędzie, w którym wykluczył kompromis w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. (PAP)
wm/ bst/ mhr/
