Mikrofirmy nie lubią pracowników na etacie

Większość małych firm zatrudniających do 9 pracowników to jednoosobowe działalności gospodarcze, z których ponad połowa nie zatrudnia nikogo. W Polsce mamy 1,82 mln mikroprzedsiębiorstw, w których łącznie pracuje ok. 3,5 mln osób, ale tylko nieco 1,2 mln ludzi jest zatrudnionych na etacie.

Mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 pracowników w 2014 roku wygenerowały 884 mld zł przychodów. To mniej więcej tyle, co 80 największych firm działających w Polsce.

Mikroprzedsiębiorstwa są bardzo niejednorodne, ale łączy je wspólny mianownik – praktycznie wszystkie narzekają na obowiązujące w Polsce prawo podatkowe i prawo pracy, które jednych zmusza do założenia działalności gospodarczej w celu optymalizacji, a innym firmom, np. ze względu na duże koszty składkowe i mnogość obowiązków administracyjnych, utrudnia legalne zatrudnienie pracownika na podstawie umowy o pracę.

W małych firmach płacą tylko połowę tego, co w dużych?

Efekt jest widoczny w statystykach, które bez znajomości tematu mogą wydawać się absurdalne. Otóż na 3,5 mln ludzi uzyskujących dochód z pracy lub prowadzenia mikroprzedsiębiorstwa, tylko 1,2 mln pracuje na umowie o pracę. Przy tym przeciętne wynagrodzenie w tych firmach stanowi tylko 56% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.

Z najnowszych danych GUS-u wynika, że liczba mikroprzedsiębiorstw zatrudniających do 9 pracowników wzrosła o 80 tysięcy. Niektóre małe firmy na skutek pogorszenia swojej sytuacji mogły utracić swój status i po redukcji zatrudnienia zasiliły szeregi mikroprzedsiębiorstw, ale jest to statystycznie rzadka sytuacja. Od 2010 roku odnotowujemy trend zwyżkowy w przyroście liczby mikroprzedsiębiorstw, z małą fluktuacją w 2013 roku. W tym okresie Polska borykała się z wysokim, bo ponad 13% bezrobociem rejestrowym, a wzrost PKB wynosił ok. 1%.

W tym okresie w mikrofirmach spadła liczba osób zatrudnianych na umowach o pracę o blisko 5%. Odnotowany wzrost wynagrodzeń brutto w dużej mierze spowodowany był wzrostem płacy minimalnej, która w 2013 roku wzrosła o 100 zł brutto względem 2012 roku. Prawdopodobnie wiele osób pracujących dla mikrofirm, które utraciły umowy o pracę, przeszło na umowy zlecenia lub do szarej strefy.

Wynagrodzenia w mikroprzedsiębiorstwach od 2010 roku wzrosły o 20%

Dane te pokrywają się z dynamiką wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, które w tym okresie zwiększyło się z 3224 zł do 3783 zł brutto.

Legalne płace w mikroprzedsiębiorstwach są prawie o połowę niższe od średnich wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw. Składa się na to kilka czynników. W praktyce w małych przedsiębiorstwach najczęściej oferowane są niskopłatne stanowiska, np. ekspedient, pomocnik mechanika, etc. Druga sprawa, to wypłaty „pod stołem” – bardzo często w małych firmach oficjalnie pracownik pracuje za równowartość płacy minimalnej i celem pominięcia składek na ubezpieczenia społeczne i podatku dochodowego pracodawca resztę umówionego „na słowo” wynagrodzenia przekazuje pracownikowi gotówką.

Z publikacji GUS-u wynika, że przeciętna liczba mikroprzedsiębiorstw od 2010 roku zwiększyła się o nieco ponad 100 tysięcy. W tym samym czasie liczba zatrudnionych na podstawie umów o pracę w praktyce jest stała. Gdyby w prognozowaniu liczby zatrudnionych na umowę o pracę w najmniejszych podmiotach uwzględniano proporcje, a rokiem bazowym byłby 2010 rok, to dzisiaj na umowach o pracę w mikroprzedsiębiorstwach powinno pracować nie 1 mln 217 tysięcy osób, a blisko 80 tysięcy więcej. Niestety, dane GUS-u obnażają jak niewiele przez ostatnie 5 lat rząd zrobił na rzecz mikroprzedsiębiorstw i ich pracowników.

Źródło: