Phishing i finansowe wyłudzenia rozpoznajemy z łatwością, ale nasza wiedza o niektórych mechanizmach ochrony konsumenta prezentuje się znacznie gorzej. Takie wnioski można wyciągnąć z wyników quizu przeprowadzonego na łamach Bankier.pl.
![Znamy się na sztuczkach oszustów, ale jedna z bankowych usług budzi strach [Wyniki quizu]](https://galeria.bankier.pl/p/b/f/71c04266bba94f-948-568-185-225-1635-980.webp)
Pod koniec kwietnia zaprosiliśmy użytkowników Bankier.pl do udziału w quizie „Czy masz nosa do ryzyka?”. Uczestnicy mieli odpowiedzieć na 15 pytań dotyczących finansowych pułapek i sposobów ochrony przed niebezpieczeństwem. Partnerem badania był Provident.
Spośród 1550 osób, które wypełniły kwestionariusz, bezbłędnie przez test przeszło nieco ponad 3 proc. uczestników. Co ciekawe, i pocieszające, najprostsze okazały się pytania dotyczące oszustw i wyłudzeń, na które natrafiamy w sieci.
Nie damy się złapać „na dopłatę”
Ponad 95 proc. poprawnych odpowiedzi odnotowaliśmy w serii pytań dotyczących często spotykanych schematów internetowych oszustw. Problemów uczestnikom quizu nie sprawiało rozpoznanie wiadomości SMS z linkiem do opłacenia rzekomego „cła” za zakupy online (97 proc. właściwych odpowiedzi), wysłania kodu Blik podczas rejestracji w serwisie oferującym „pożyczki” (98 proc.) oraz phishingowego maila z żądaniem przesłania danych osobowych (97 proc. dobrych wskazań).
Nie zwiedzie nas również fałszywa wiadomość nakłaniająca do zainstalowania dodatkowego oprogramowania. 98 proc. odpowiadających gotowa była zweryfikować taką informację u źródła. Dużą ostrożnością wykazali się także uczestnicy quizu, gdy namawiano ich na inwestycję wymagającą zaciągnięcia kredytu (97 proc. poprawnych wskazań).
94 proc. respondentów poprawnie oceniło również poziom ryzyka związany z inwestycją o niejasnym schemacie, kuszącą rekomendacją celebryty, premią pieniężną i gwarancją wysokiego zysku. 90 proc. badanych słusznie uważa, że oszuści mogą podszywać się pod infolinię instytucji finansowej – przed takim schematem przestrzegały ostatnio niektóre banki.
Największe zaskoczenie – otwarta bankowość
Na miano największego zaskoczenia zasługuje rozkład odpowiedzi na pytanie dotyczące usługi tzw. otwartej bankowości. Połowa uczestników quizu uznała, że udzielenie zgody bankowi w aplikacji mobilnej na dostęp do rachunków w innych bankach jest niebezpieczne. Tymczasem usługa dostępu do informacji o rachunkach (AIS) to element dyrektywy PSD2 uregulowany w polskiej ustawie o usługach płatniczych i proponowany już od dłuższego czasu przez rosnącą grupę banków.
|
Podsumowanie wyników quizu „Czy masz nosa do ryzyka?” |
||
|---|---|---|
|
Lp. |
Pytanie i poprawna odpowiedź |
Odsetek prawidłowych odpowiedzi na pytanie |
|
1. |
W serwisie społecznościowym widzisz reklamę nowego banku na rynku, który proponuje zysk 9 proc. rocznie na lokacie internetowej. Załóżmy, że masz oszczędności, które można ulokować na lokacie. Co robisz w pierwszej kolejności? Sprawdzam na stronie KNF lub na infolinii nadzoru, czy bank rzeczywiście istnieje i ma licencję |
90 proc. |
|
2. |
Zamierzasz zaciągnąć pożyczkę i sprawdzasz różne dostępne oferty. Czy porównanie RRSO (rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania) zawsze pozwala wybrać najkorzystniejszą opcję? Tak, ale tylko przy porównaniu pożyczek o tej samej kwocie, okresie spłaty oraz formule wypłaty i spłaty zobowiązania |
68 proc. |
|
3. |
Twój bank
przesyła Ci powiadomienie, że możesz od teraz sprawdzać stan rachunków w
innych bankach w aplikacji mobilnej. Wymaga to zgody na dostęp do źródłowego
konta. Czy taka usługa jest bezpieczna? |
35 proc. |
|
4. |
Odbierasz
telefon od osoby, która przedstawia się jako reprezentująca firmę
współpracującą ze znaną marką z sektora finansowego. Zachęca cię do
zainwestowania w zyskowne przedsięwzięcie. Im więcej zainwestujesz, tym
większy może być zysk. Dlatego proponuje zaciągnięcie kredytu, który zostanie
przekazany na ich rachunek. Czy powinieneś rozważyć taką inwestycję? |
97 proc. |
|
5. |
Starasz się o pożyczkę, składasz wniosek online. Czy pożyczkodawca powinien przekazać ci przed zawarciem umowy wzór takiego dokumentu? Tak, jeśli tego zażądam |
95 proc. |
|
6. |
Dostałeś na swój telefon wiadomość SMS widoczną powyżej. Jak zareagujesz? Ignoruję wiadomość |
97 proc. |
|
7. |
Znalazłeś w sieci interesującą ofertę pożyczki pozabankowej. W jaki sposób można sprawdzić, czy firma pożyczkowa działa legalnie? W rejestrze instytucji pożyczkowych Komisji Nadzoru Finansowego |
83 proc. |
|
8. |
W skrzynce mailowej pojawiła się powyższa wiadomość. Posiadasz rachunek w NovoBanku. Co zrobisz w takiej sytuacji? Skontaktuje się z bankiem telefonicznie i poinformuję o próbie wyłudzenia danych |
97 proc. |
|
9. |
W internecie
natrafiłeś na reklamę nowego „serwisu inwestowania społecznościowego”
rekomendowanego przez znanego piłkarza. Firma oferuje gwarantowany zysk w
wysokości 15 proc. rocznie i premię 500 zł za założenie konta. Jaki jest
Twoim zdaniem poziom ryzyka związany z taką propozycją? |
94 proc. |
|
10. |
Twoją uwagę zwróciła reklama nowej usługi – pożyczek udzielanych w sieci. Aby się zarejestrować w serwisie, trzeba podać kod Blik w celu weryfikacji konta bankowego. Co zrobisz w takiej sytuacji? Przerywam rejestrację, to niebezpieczne |
98 proc. |
|
11. |
Dostałeś wiadomość, że należy zainstalować na komputerze program, który ma chronić twój rachunek w biurze maklerskim. Jak postąpisz w takiej sytuacji? Nie instaluję programu, kontaktuje się z biurem i sprawdzam informację |
98 proc. |
|
12. |
W wiadomościach czytasz o firmie, która reklamuje się jako „platforma pozwalająca inwestować w stokenizowane dzieła sztuki (NFT)”. Czy NFT to: Elektroniczny token reprezentujący jakieś prawo |
46 proc. |
|
13. |
Obawiasz się, że ktoś może zaciągnąć pożyczkę pozabankową korzystając z Twoich danych osobowych. Czy przed takim ryzykiem można się chronić? Tak, można np. zastrzec numer PESEL |
34 proc. |
|
14. |
Na twój telefon komórkowy dzwoni numer infolinii banku. Czy to oznacza, że na pewno kontaktuje się z tobą bank? Nie, oszuści mogą się podszywać pod ten numer |
90 proc. |
|
15. |
Otrzymałeś wiadomość, że ze sklepu internetowego, w którym robiłeś zakupy wyciekły dane kart płatniczych. Co należy zrobić w pierwszej kolejności? Zastrzec kartę płatniczą w banku |
93 proc. |
44 proc. uczestników quizu wskazało, że Urząd Ochrony Danych Osobowych może ochronić przed zaciągnięciem pożyczki z użyciem naszych danych osobowych. 34 proc. respondentów poprawnie wskazało, że możliwe jest zastrzeżenie numeru PESEL – usługę tę przygotowały wspólnie instytucje pożyczkowe.
Spory odsetek niepoprawnych odpowiedzi odnotowaliśmy także w przypadku pytania o możliwość sprawdzenia prawnego statusu instytucji pożyczkowej oraz przydatność RRSO w porównywaniu ofert finansowania.
W kwestionariuszu umieściliśmy także pytanie o modne ostatnio NFT. Można oczekiwać, że inwestycje w stokenizowane dzieła sztuki mogą wkrótce okazać się kolejnym z „haczyków” wykorzystywanych przez oszustów. 46 proc. respondentów poprawnie zdefiniowało zasadę działania tego instrumentu – nie jest to ani kryptowaluta, ani format pliku.
Optymizmem napawa natomiast świadomość obowiązków informacyjnych kredytodawców. 95 proc. badanych miało świadomość, że na żądanie powinni otrzymać wzór umowy pożyczki, nawet gdy wnioskujemy o produkt w sieci.
