Kurs średni zamiast bankowego – sąd ingeruje w umowę kredytu frankowego

analityk Bankier.pl

W wielu sądowych sporach dotyczących kredytów opartych na walutach obcych centralnym zagadnieniem jest mechanizm waloryzacji. Dwa skrajne rozstrzygnięcia to „odfrankowienie” oraz odrzucenie żądań kredytobiorców kwestionujących zasady przeliczania zobowiązania. Od czasu do czasu sędziowie wybierają jednak drogę, która nie zadowala żadnej ze stron.

Niedawno prezentowaliśmy na łamach Bankier.pl uzasadnienie wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli, dotyczącego kredytu opartego na franku szwajcarskim udzielonego przez Polbank EFG w 2008 r. Podobnie jak w wielu sprawach koncentrujących się na zasadach przeliczania walut w umowach kredytowych, klienci powołali się na art. 3851 kodeksu cywilnego (postanowienie umowy nie zostało ustalone indywidualnie, nie dotyczy świadczenia głównego i rażąco narusza interesy konsumenta). Sąd uznał, że sam mechanizm indeksacji do waluty obcej nie jest abuzywny, jednak wskazał, że zapisy regulaminu określające zasady przeliczania walut to postanowienia niedozwolone i niewiążące konsumentów.

(fot. Krzysztof Zatycki / FORUM)

W efekcie umowa została pozbawiona elementu, który pozwala określić sposób przeliczania rat. „Przyjąć zatem należy, że indeksacja kwoty kredytu do waluty franka szwajcarskiego nie została skutecznie zastrzeżona, przez co umowę tę należy traktować jako umowę kredytu hipotecznego udzielonego w złotych polskich i podlegającemu spłacie w tej walucie” – podkreślono w uzasadnieniu.

Rozstrzygnięcie takie nazywane bywa potocznie „odfrankowieniem”. Fragmenty umowy dotyczące przeliczenia waluty nie wiążą klienta, a sąd nie wskazuje kolejnych kroków. Czasem jednak sędzia decyduje się na narzucenie rozwiązań, która mają zastąpić zakwestionowane klauzule. Tak stało się w przypadku sprawy zakończonej w listopadzie 2017 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia (sygn. akt VI C 723/15), dla której uzasadnienie opublikowano w grupie „PozwałemBank”.

Sędzia wybrał przelicznik

W sprawie przewijały się wątki charakterystyczne dla wielu sporów dotyczących waloryzacji. Pozywający bank kredytobiorca wskazywał, że zasady ustalania kursów nie zostały określone w umowie. Instytucja mogła zatem jednostronnie w dowolny sposób kształtować wskaźniki używane do przeliczania wysokości zadłużenia oraz rat. „Abuzywność klauzul waloryzacyjnych oznacza ich bezskuteczność, czego konsekwencją jest obowiązywanie umowy bez waloryzacji ze skutkiem od chwili jej zawarcia. Bank jednakże realizował przedmiotową umowę stosując niedozwolone klauzule waloryzacyjne, na podstawie których pobierał raty spłaty kredytu w zawyżonej wysokości. Pobrana przez bank od powoda nadwyżka ponad kwoty należne obliczone bez zastosowania waloryzacji stanowi nienależne świadczenie” – argumentował kredytobiorca, żądając zwrotu ponad 28 tys. zł.

Sąd również w tym przypadku uznał argumenty pozywającego o abuzywności klauzul dotyczących przeliczania waluty i podobnie jak w sprawie Polbanku EFG wskazał, że „samego mechanizmu waloryzacji nie można uznać za sprzeczny z dobrymi obyczajami czy też rażąco naruszający interes konsumenta”. Z podobnych wniosków wyciągnął jednak zupełnie inne konsekwencje.

„Wyeliminowanie abuzywnych postanowień umownych dotyczących sposobu przeliczania wartości świadczenia nie powoduje, że wyeliminowana zostaje również sama waloryzacja. Świadczenia kredytobiorcy nadal powinny być waloryzowane według ustalonego przez strony miernika wartości czyli w tym przypadku waluty szwajcarskiej” – czytamy w uzasadnieniu. Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia, na czym ma się opierać przeliczenie, skoro odpowiednie fragmenty umowy nie są wiążące.

„Nie ma przeszkód, aby w sytuacji eliminacji abuzywnego postanowienia umownego posiłkować się normami pozaustawowymi wskazanymi w treści art. 56 k.c. oraz 354 k.c. pod warunkiem jednakże, że normy te funkcjonują w obrocie prawnym i podlegają identyfikacji. W przypadku klauzul walutowych zawartych w umowach są to normy, które odnoszą się do zastosowania przeliczników mierników wartości zawartych w tych umowach. W ocenie Sądu sięgnięcie do norm pozaustawowych nie powoduje, że Sąd dokonuje twórczej ingerencji w treść umowy łączącej strony” – tak z tym dylematem poradził sobie Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w omawianej sprawie. „Skoro w orzecznictwie dopuszcza się możliwość zastosowania skutków art. 56 k.c. przez odwołanie do ustalonych zwyczajów w sytuacji, kiedy same strony nie dość precyzyjnie formułują postanowienia umowne, to nie ma również przeszkód do stosowania tego przepisu w sytuacji, kiedy eliminowane jest postanowienie umowne jako niewiążące od samego początku” – podkreślono w orzeczeniu.

Sąd skorzystał z przygotowanej przez biegłego symulacji, w której wykazano należne kredytobiorcy kwoty z użyciem kursu średniego NBP jako „powszechnie stosowanego i akceptowanego” przelicznika. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że obie strony (bank i kredytobiorca) kwestionowały ten wariant, ale sąd uznał, że taki sposób jest „najbardziej adekwatny i sprawiedliwy”. Na rzecz klienta zasądzono zatem kwotę ok. 5,5 tys. zł, czyli, jak wskazano w wyroku „utrzymał się ze swoim stanowiskiem w 21%”. Ta proporcja zdecydowała także o podziale kosztów procesu.

Michał Kisiel

Źródło:
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 4 konradm

a wszystko przez BIEGŁEGO.
Sędziowie się nie znają i jak biegły przedstawi sprawę tak oni orzekają koniec kropka.

! Odpowiedz
0 4 qrara

,,Sędziowie się nie znają" - pełna zgoda, ale dlaczego w takim razie na wniosek pełnomocnika banku, odrzucają powołanie biegłego,ważnego świadka i ważny dowód? Potem czytasz w uzasadnieniu takie bzdury, że aż boli.Sąd nie do końca dał wiarę...itp.Gdzie procedury, paragrafy
i zdrowy rozsądek?

! Odpowiedz
3 10 jkl777

Nowa wykladnia od Ziobro ZeRRo... takich kwiatkow bedzie wiecej. Np. dotad ProFuturis byl zwolniony z oplat sadowych, teraz sad domaga sie PELNEJ oplaty od pozwu (kilka tysiecy PLNow).

! Odpowiedz
8 25 lelo1949

Przewalutować po średnim ,będzie sprawiedliwie ,np 2,8zł

! Odpowiedz
5 62 leming

Sędziowie w polskich sądach są kompletnie niedouczeni ten wyrok jest sprzeczny z polskim i europejskim prawem. Właśnie za stosowanie klauzul niedozwolonych stosujący je przedsiębiorcy muszą ponieść karę że te nie obowiązują konsumenta !!!

! Odpowiedz
5 60 karol82

Problem w tym, że sędziowie zamiast w sądach egzekwować prawo, to próbują je stanowić i dzielić się swoimi poglądami.

! Odpowiedz
1 47 niefrankowski

i z dyrektywy 93/13
:Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby nieuczciwe warunki nie były zamieszczane w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami oraz, jeżeli jednak takie warunki zostają w nich zawarte, aby nie były one wiążące dla konsumenta, oraz zagwarantować, żeby umowa obowiązywała strony zgodnie z zawartymi w niej postanowieniami, pod warunkiem że po wyłączeniu z umowy nieuczciwych warunków może ona nadal obowiązywać;"

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
2 43 niefrankowski

Wyrok niezgodny z polskim i europejskim prawem, Pochylali się nad tym tematem już sędziowie SN i TSUE.
Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. ak III CZP 62/07 ,,W świetle art. 3851 § 1 i 2 k.c. ingerencja sądu w treść stosunku umownego łączącego strony ma charakter negatywny. Określenie zakresu uznania określonych postanowień za niedopuszczalne powinna uwzględniać, że art. 385 § 2 k.c. wyklucza odwołanie się do art. 56 k.c. jako instrumentu uzupełnienia treści stosunku umownego."
oraz lekturę TSUE C-618/10

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
2 17 jkl777

Prawo boskie wazniejsze od swieckiego. Bog z Zoliborza zarzadzil.

! Odpowiedz
2 61 karol82

Artykuł 6 pkt.1 dyrektywy 93/13:
"Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego
nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców
lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla
konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała
strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych
warunków."

Czyli sądowi nie wolno nic wstawiać w miejsce upadłych warunków umowy!

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne
WIBOR 6M 0,0000 1,7900%
2019-12-04
WIBOR 3M 0,0000 1,7100%
2019-12-04
LIBOR 3M CHF -0,0026 -0,7190%
2019-11-28
EURIBOR 3M 0,0040 -0,3930%
2019-12-04