18 czerwca polski rząd przyjął projekt nowej ustawy o cudzoziemcach, prace nad którą trwały 2 lata. Pomimo szeregu rewolucyjnych zmian, które powinny w pozytywny sposób przyczynić się do sytuacji cudzoziemców na polskim rynku pracy, ustawa spotyka się również z dużą krytyką.
 | » Jak zatrudnić cudzoziemca na krótkoterminowy kontrakt? |
Głównymi zmianami planowanej na jesień ustawy o cudzoziemcach są między innymi ujednolicenie procedury legalizacji pobytu i pracy cudzoziemca zatrudnianego w Polsce, a także szereg innych działań mających na celu zwiększenie atrakcyjności polskiego rynku pracy w długim okresie, w tym przyspieszenie samej procedury uzyskania zezwolenia pobytowego w związku ze skróceniem terminu opiniowania pobytu obcokrajowca u odpowiednich służb (m.in. Straży Granicznej) z 30 do 21 dni.
Ujednolicona procedura legalizacji pobytu i pracy cudzoziemca oznacza możliwość rejestracji zezwolenia pobytowego oraz zezwolenia na pracę w ramach jednej procedury administracyjnej. Stroną w nowej procedurze legalizacyjnej miałby być nie pracodawca, który do tej pory odpowiadał za rejestrację wniosku zezwolenia na pracę, lecz cudzoziemiec, zgłaszający odpowiedni wniosek o przyznanie zezwolenia na pobyt i pracę. Pod tym względem procedura przypomina stosowaną w przypadku cudzoziemców objętych Niebieską Kartą UE, rejestrowaną w przypadku cudzoziemców zatrudnianych w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji. Obecna procedura zakłada złożenie wniosku o zezwolenie na pracę przez pracodawcę, kwestię legalizacji pobytu pozostawiając w gestii pracownika. Istotny przy tym jest fakt, że dotychczasowa procedura ma pozostać dostępna, tym samym pracodawca nadal będzie miał możliwość legalizacji zatrudnienia obcokrajowca w oparciu o zezwolenie na pracę.
 | » Bariery w dostępie cudzoziemców do rynku pracy nadal dotykają pracodawców |
Dużym usprawnieniem procedur legalizacyjnych wydaje się również wydłużenie z 2 do 3 lat maksymalnego okresu, przez który obcokrajowiec może przebywać na terytorium Polski w oparciu o zezwolenie na pobyt czasowy (na jaki wydawana jest karta pobytu). Z korzyścią dla pracodawcy i pracownika powinna być rezygnacja z obowiązku składania wniosków o przedłużenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie najpóźniej 45 dni przez upływem ważności aktualnego dokumentu pobytowego. Dzięki temu wnioski o przedłużenie dokumentów pobytowych mogą być składane przez cały okres ważności danego dokumentu.
Pomimo korzystnych zmian, szereg instytucji nie szczędzi ustawodawcy gorzkich komentarzy odnoszących się do negatywnych aspektów projektu nowej ustawy. O ile bowiem zmiany z punktu widzenia rynku pracy powinny wpłynąć korzystnie na atrakcyjność zatrudnienia obcokrajowców w Polsce, o tyle na braki w sferze socjalnej i związanej z legalizacją pobytu zwracają uwagę zarówno organizacje pozarządowe jak i sami cudzoziemcy. Jednym z głównych krytykowanych założeń ustawy jest wprowadzenie obowiązku znajomości języka polskiego przez cudzoziemców ubiegających się o kartę stałego pobytu lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co w znaczącym stopniu może ograniczyć długofalowy pobyt w Polsce obcokrajowców nie posiadających odpowiedniego certyfikatu znajomości języka polskiego. Również maksymalny sugerowany 4-miesięczny okres trwania postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w ramach jednej procedury administracyjnej wydaje się stać w pewnej sprzeczności z założeniami ustawy i dążeniem do skrócenia i przyspieszenia działań proceduralnych.
Zbigniew Wafflard
Agencja EWL (East West Link)
