Sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. uległa wyraźnej poprawie – podał w poniedziałek Narodowy Bank Polski. Według banku oczekiwana jest jej dalsza poprawa zarówno w I kwartale tego roku, jaki i w całym 2026 roku.
Badanie NBP wskazuje na pogorszenie nastrojów inwestycyjnych wśród firm prywatnych pod koniec ubiegłego roku, przy jednoczesnej poprawie nastrojów w sektorze publicznym. Z kolei w przypadku przedsiębiorstw zagranicznych nastroje inwestycyjne pozostają osłabione - wynika z najnowszego raportu NBP "Szybki Monitoring" z sektora przedsiębiorstw.
„Wyniki Szybkiego Monitoringu NBP (SM NBP) wskazują, że w IV kw. 2025 r. sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstw – choć nadal osłabiona – uległa wyraźnej poprawie. Ponadto, jej dalsza poprawa oczekiwana jest zarówno w I kw. br., jak i w perspektywie rocznej. Pomimo nieznacznego pogorszenia prognoz popytu krajowego, kształtują się one korzystniej niż przeciętnie. Jednocześnie kwartalne perspektywy eksportu pozostają osłabione” – podał polski bank centralny w opublikowanych w poniedziałek wynikach Szybkiego Monitoringu NBP, dotyczącego analizy sytuacji sektora przedsiębiorstw.
ReklamaZobacz także
Koniec spirali płacowej? NBP: Presja na podwyżki wreszcie słabnie
Dodano w nim, że zatrudnienie w przedsiębiorstwach niefinansowych w III kwartale 2025 r. nieznacznie wzrosło, jednak kwartalne i roczne prognozy zmian zatrudnienia uległy natomiast pogorszeniu. Obniżyła się również średnia skala planowanej podwyżki wynagrodzeń, choć odsetek firm zamierzających podnieść wynagrodzenia wzrósł.
„Wzrost zadłużenia SPN z tytułu kredytów na koniec III kw. 2025 r. ponownie przyspieszył. W ocenie przedsiębiorstw w IV kw. 2025 r. poprawiła się jakość obsługi zadłużenia bankowego, czemu towarzyszył wzrost odsetka podmiotów zainteresowanych jego pozyskaniem. Odnotowano natomiast pogorszenie dostępności finansowania bankowego” – podał NBP.
Pogorszenie nastrojów inwestycyjnych wśród firm prywatnych, poprawa w publicznych
W wynikach Szybkiego Monitoringu NBP podano również, że wzrost nakładów inwestycyjnych SPN w III kwartale 2025 r. w ujęciu rocznym przyspieszył, do czego przyczyniło się ożywienie aktywności inwestycyjnej krajowych przedsiębiorstw prywatnych. Wyniki SM NBP wskazują jednak na pogorszenie nastrojów inwestycyjnych w tym segmencie pod koniec ubiegłego roku, przy jednoczesnej poprawie nastrojów w sektorze publicznym. Z kolei w przypadku przedsiębiorstw zagranicznych nastroje inwestycyjne pozostają osłabione.
„Skala planowanych podwyżek cen własnych w I kw. br. obniżyła się, mimo nieznacznego wzrostu odsetka przedsiębiorstw prognozujących wzrost cen. Nadal najczęściej wymienianą – choć rzadziej niż w poprzednim kwartale – przyczyną prognozowanego wzrostu cen są rosnące koszty zaopatrzenia. Wzrósł natomiast udział firm uznających koszty pracy za kluczowy czynnik presji cenowej” – podał NBP.
Wynik finansowy brutto sektora w górę
Bank centralny przypomniał, że w III kwartale 2025 r. sytuacja finansowa sektora przedsiębiorstw niefinansowych była lepsza niż rok wcześniej. Ocenił, że wynik finansowy brutto sektora wzrósł, a skala jego poprawy była wyraźnie większa niż w poprzednim kwartale, a towarzyszyła temu poprawa większości miar efektywności i sprawności działania przedsiębiorstw.
W III kw. rentowność sprzedaży nieznacznie się obniżyła, ale było to efektem pogorszenia wyników w sektorze energetycznym, przy jednoczesnym wyraźnym wzroście odsetka przedsiębiorstw rentownych. W raporcie podkreślono, że poprawa kondycji finansowej przedsiębiorstw nastąpiła mimo niewielkiego spowolnienia wzrostu przychodów ze sprzedaży.
Koniec ery wielkich fabryk? Polskie firmy stawiają na kapitał ludzki i cyfryzację
Zgodnie z wynikami badania NBP w IV kw. 2025 r. optymizm inwestycyjny przedsiębiorstw, obniżył się (do 35,9 proc. z 37,0 proc. w III kw.), wracając w pobliże poziomu wieloletniej średniej (35,5 proc.).
W planach na I kw. 2026 r. obniżył się odsetek firm deklarujących zamiar rozpoczęcia nowych inwestycji (do 22,0 proc. z 23,0 proc. w poprzednim badaniu, średnia wieloletnia 21,7 proc.) oraz kontynuacji już rozpoczętych inwestycji (do 94,6 proc. z 95,4 proc., średnia wieloletnia 93,3 proc.).
"Mimo to nieznacznie zwiększyła się skala planowanego wzrostu nakładów (4,3 pkt proc. wobec 3,5 pkt proc., średnia wieloletnia 2,4 pkt proc.), co może wynikać z częstszych zapowiedzi zwiększenia ponad plan skali już rozpoczętych inwestycji. Wyraźną poprawę planów wzrostu nakładów odnotowano w największych przedsiębiorstwach (wskaźnika ważony zatrudnieniem wzrósł do 26,2 pkt proc. wobec 19,8 pkt proc. w poprzednim badaniu)" - dodano.
Mimo niewielkiego wzrostu odsetka przedsiębiorstw planujących rozpoczęcie nowych inwestycji w horyzoncie rocznym (do 33,4 pkt proc. z 32,1 pkt proc., średnia wieloletnia 32,7 pkt proc.), prognozy wzrostu skali nakładów obniżyły się (do 6,3 pkt proc. z 8,6 pkt proc., średnia wieloletnia 7,0 pkt proc.).
Obniżył się optymizm inwestycyjny przedsiębiorstw prywatnych (do 32,3 proc. z 34,6 proc. w III kw.), kształtując się poniżej wieloletniej średniej (33,2 proc.). W szczególności w tej grupie przedsiębiorstw pogorszyły się plany zmian skali inwestycji w perspektywie kwartalnej i rocznej, a przedsiębiorstwa zagraniczne częściej zapowiadały spadek nakładów niż ich wzrost.
Poprawiły się natomiast nastroje inwestycyjne w przedsiębiorstwach publicznych, gdzie wskaźnik optymizmu w tym zakresie wzrósł do rekordowego poziomu (60,0 proc. z 54,6 proc. w III kw., przy średniej wieloletniej 52,8 proc.). Odnotowano tam wyraźny wzrost kwartalnego wskaźnika nowych inwestycji (do 42,3 proc. z 38,1 proc. w III kw.) oraz salda zmian nakładów (42 proc.), a wskaźniki te osiągnęły jeden z najwyższych poziomów w historii badania. Podobna poprawa miała miejsce w przypadku planów rocznych, gdzie bardziej optymistyczne plany nowych inwestycji przełożyły się na podniesienie prognoz wzrostu nakładów.
"Poprawa wskaźnika zmian skali planowanych inwestycji nastąpiła w niemal wszystkich grupach przedsiębiorstw wydzielonych ze względu na rodzaj działalności. Szczególnie wysoki poziom tego wskaźnika na tle danych historycznych i pozostałych branż odnotowano w transporcie. Jego poprawa nastąpiła także w przemyśle. Wynikało to z wyższych odczytów w branżach poza przetwórstwem (tj. dostawa wody i gospodarowanie odpadami, energetyka i górnictwo), co jest prawdopodobnie związane z oczekiwanym wzrostem wykorzystania środków unijnych. W przetwórstwie utrzymują się natomiast niekorzystne prognozy, zwłaszcza w branżach wrażliwych na koniunkturę w Niemczech" - podaje NBP.
Niekorzystne oceny dotyczące planów zmian skali inwestycji odnotowano również w handlu. Przedsiębiorstwa na szeroką skalę – większą niż w 2025 r. – planują również istotne dla swojego rozwoju wydatki, które mają charakter inwestycyjny, ale są rozliczane jako koszty bieżące prowadzenia działalności. Dotyczy to przede wszystkim nakładów na rozwój kapitału ludzkiego (54,5 proc. firm planuje takie wydatki w 2026 r.), inwestycji związanych z transformacją cyfrową (50,8 proc. firm) oraz wydatków na remonty i modernizacje (44,6 proc.).
W dalszej kolejności są to usługi doradcze i optymalizacja procesów (35,7 proc.) oraz wprowadzanie innowacji, rozwój produktów i działania badawczo-rozwojowe (29,7 proc.). Wydatki z tej ostatniej kategorii częściej planowały przedsiębiorstwa duże (44,0 proc.), działające w przetwórstwie przemysłowym (41,4 proc.), w tym szczególnie producenci dóbr trwałych (48,1 proc.). Jednocześnie wydatki rozwojowe wliczane w ciężar kosztów w 2026 r. są planowane częściej przez firmy deklarujące w tym okresie wyższą aktywność inwestycyjną.
W świetle wyników badania NBP 75 proc. przedsiębiorstw nie planuje znaczących inwestycji. W dużym stopniu wynika to z niskiej skłonności firm do rozwoju – 35,0 proc. firm uzasadniało brak planowanych inwestycji optymalną bieżącą skalą działalności. Takich firm było więcej wśród przedsiębiorstw uzyskujących zadowalającą rentowność z działalności (47,8 proc.). Niska aktywność inwestycyjna firm o zadowalającej rentowności może prowadzić do pogorszenia alokacji kapitału.
Wśród barier dla inwestycji najważniejszym, czynnikiem pozostał zbyt niski lub niepewny popyt (22,8 proc. wskazań wobec 25,8 proc. w 2024 r.). Wraz z obniżaniem stóp procentowych osłabiła się rola ograniczeń natury finansowej (17,9 proc. wskazań wobec 19,4 proc.).
"Wynikały one przy tym głównie z niedostatecznego poziomu własnych środków finansowych na skutek słabej sytuacji ekonomicznej firmy (8,9 proc.), a rzadziej z niedostępności finansowania kredytowego (4,4 proc.), czy oczekiwaniem na fundusze unijne (4,6 proc.). Ten ostatni czynnik silniej hamuje przy tym inwestycje w firmach publicznych, energetyce i gospodarowaniu wodą" - podaje NBP. (PAP Biznes)
tus/ ana/
ms/ pad/
