Ukraina od ponad roku bezskutecznie oczekuje od strony polskiej na zezwolenia na prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na terytorium Polski, choć ta prowadzi takie prace w Ukrainie – doniosła w środę ukraińska sekcja Radia Swoboda. Polski IPN zapewnia o wsparciu proceduralnym i pomocy w przygotowaniu wniosków.
„Ukraina nie otrzymała żadnego zezwolenia (...) na przeprowadzenie prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych na terytorium sąsiedniego państwa. Dotyczy to wsi Łasków i Sahryń (woj. lubelskie), gdzie polskie podziemne formacje zbrojne dokonywały zabójstw ludności ukraińskiej” – napisała rozgłośnia na swoim portalu.
W materiale poinformowano, że we wtorek rozpoczęły się prace ekshumacyjne na dawnym cmentarzu na Hołosku we Lwowie, gdzie pochowani są żołnierze Wojska Polskiego, polegli w obronie Lwowa we wrześniu 1939 r.
Przypomniano także o przeprowadzonych już ekshumacjach i pochówkach w dawnej wsi Puźniki w obecnym obwodzie tarnopolskim, poszukiwaniach w Ugłach na Wołyniu i Hucie Pieniackiej na Lwowszczyźnie oraz ekshumacjach polskich ofiar zbrodni wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, których ponowne pogrzeby mają odbyć się w najbliższą niedzielę.
„Jednocześnie nie wiadomo, kiedy ukraińscy specjaliści rozpoczną prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w miejscowościach Łasków i Sahryń. (...) Ukraina nie otrzymała dotychczas od Polski żadnego zezwolenia na przeprowadzenie tych prac” – podkreśliło Radio Swoboda.
Swiatosław Szeremeta, szef przedsiębiorstwa komunalnego Lwowskiej Rady Obwodowej „Dola”, które ma prowadzić prace w Polsce, powiedział rozgłośni, że kwestia zezwoleń na przeprowadzenie prac w Łaskowie i Sahryniu pozostaje nierozwiązana od miesięcy. Według niego strona polska za każdym razem stawia nowe wymogi biurokratyczne.
„Jeszcze w ubiegłym roku skierowaliśmy wniosek o przeprowadzenie badań poszukiwawczych w Łaskowie, na terenie ukraińskiego cmentarza prawosławnego. Pracownicy Centrum »Dola« niedawno oczyścili to miejsce z zarośli, krzewów i dziko rosnących drzew. W praktyce przygotowali je do prac poszukiwawczych. Na zezwolenie czekamy od ponad roku. Ukraina zaplanowała rozpoczęcie prac na wrzesień–październik. Procedura biurokratyczna w Polsce jest niezwykle skomplikowana” – ocenił Szeremeta.
Zaznaczył, że o ile procedura uzyskiwania zezwoleń na takie prace w Ukrainie jest znana polskiemu IPN-owi, to Polska nie przekazała dotąd stronie ukraińskiej pełnego i jednoznacznego wykazu czynności, które należy wykonać.
„Nic mi o tym nie wiadomo. Kiedy składamy wniosek o zezwolenie, za każdym razem pojawiają się nowe wymogi biurokratyczne, które trzeba spełnić. Dzieje się to już po złożeniu przez Ukrainę wniosku. Wtedy przedstawiane są kolejne wymagania i sprawa przeciąga się o następne miesiące. Powstaje wrażenie, że mamy do czynienia albo ze skrajnie zbiurokratyzowaną pracą urzędników, albo z polityką” – zaznaczył Szeremeta.
W lipcu ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar poinformował, że strona ukraińska złożyła do IPN wnioski o prowadzenie w Polsce prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych. Jednocześnie zapewnił, że od tych decyzji nie będą uzależnione zgody na prace polskich specjalistów w Ukrainie.
- W tym roku chcemy przeprowadzić prace w Łaskowie i oczekujemy zezwoleń od konserwatora zabytków. Mam nadzieję, że już w tym miesiącu takie zgody otrzymamy i w sierpniu grupa z Ukrainy przyjedzie i będzie prowadzić prace poszukiwawcze – mówił ukraiński dyplomata.
Jak wyjaśniał, w Sahryniu nazwiska ukraińskich ofiar zbrodni są znane.
- My zgłosiliśmy do IPN konkretne miejsca, gdzie chcielibyśmy przeprowadzić najpierw poszukiwania, a później ekshumacje. Jest pomnik w Sahryniu, gdzie nazwiska ofiar są wypisane, ale w Łaskowie, który jest obok, prace nie były przeprowadzone i chcemy tam zacząć poszukiwania - powiedział ambasador Bodnar.
Rzecznik polskiego IPN dr Rafał Kościański w przesłanym PAP oświadczeniu podkreślił, że „Instytut Pamięci Narodowej udziela stronie ukraińskiej wsparcia proceduralnego i pomocy w prawidłowym przygotowaniu oraz prowadzeniu wniosków”. Jak jednak podkreślił, IPN wydaje zgody wyłącznie na prace poszukiwawczo-ekshumacyjne grobów wojennych?.
„W przypadku miejscowości Sahryń i Łasków, które są często przywoływane przez stronę ukraińską, nie mamy do czynienia z grobami wojennymi. Dlatego decyzje o wydaniu zgód należą do właściwych organów administracji państwowej, m.in. wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz właścicieli nieruchomości, na których planowane są te prace” – napisał Kościański.
Wskazał również, że w przypadku Sahrynia i Przemyśla w ubiegłym roku IPN wskazał stronie ukraińskiej, jakie braki formalne wymagają uzupełnienia. „W przypadku Łaskowa, Instytut Pamięci Narodowej pomógł stronie ukraińskiej w dopełnieniu formalności wynikających z polskich procedur administracyjnych” – dodał rzecznik IPN.
Z Kijowa Jarosław Junko
jjk/ rtt/ akr/ dki/
