Rada UE (państwa członkowskie) przyjęła we wtorek nowe przepisy, dotyczące wykorzystania technik genomowych (NGT) w hodowli roślin. Ma to zwiększyć bezpieczeństwo żywności i uniezależnić Unię Europejską od zewnętrznych dostaw.
Nowe rozporządzenie wyłącza rośliny powstałe z wykorzystaniem niektórych technik NGT z dotychczasowych restrykcyjnych przepisów, dotyczących żywności modyfikowanej genetycznie (GMO). Jak podkreślano jeszcze na etapie negocjacyjnym, różnice między NGT a GMO są zbyt znaczne, żeby obie techniki regulować tymi samymi przepisami. Po prostu, kiedy w 2001 r. przyjmowano przepisy o GMO, techniki genomowe jeszcze nie istniały, zaś potem już wszystkie modyfikowane rośliny trafiały do jednego worka.
Tymczasem, w przypadku GMO dochodzi do krzyżowania gatunków, z kolei techniki NGT umożliwiają tak precyzyjne modyfikacje, że mogłoby do nich dojść w naturze. Zmiany NGT pozwalają opracować ulepszone odmiany, w tym takie, które są bardziej odporne na suszę, powodzie i inne wyzwania związane z klimatem, co pozwala m.in. zwiększyć odporność roślin uprawnych na zmiany klimatyczne i zmniejszyć zużycie pestycydów.
Jak podkreśliła we wtorek w komunikacie Rada, „rośliny uzyskane za pomocą nowych technologii genetycznych wprowadzane na rynek UE są tak samo bezpieczne, jak odmiany hodowane w sposób konwencjonalny”.
Przyjęte we wtorek przepisy dzielą rośliny NGT na dwie kategorie, które podlegają różnym regulacjom. Pierwsza to NGT1, czyli rośliny poddane drobnym zmianom, które zostały wyłączone z zapisów o GMO, a druga to NGT2, czyli rośliny, w przypadku których modyfikacji było więcej i które nadal poddawane są restrykcjom, w tym wymogom w zakresie otrzymywania zezwoleń czy obowiązkowego oznakowania.
Rozporządzenie wprowadza też zapisy dotyczące patentowania roślin. Twórcy roślin NGT1 będą musieli udostępniać informacje o odpowiednich patentach w publicznej bazie danych, będą też mogli zgłaszać zamiar udzielania licencji na hodowlę.
Jak poinformowała we wtorek Rada UE, przepisy mają na celu m.in. zwiększenie bezpieczeństwa żywności oraz uniezależnienie UE od zewnętrznych dostawców.
- Nasi rolnicy potrzebują praktycznych rozwiązań, aby dostosować się do zmian klimatu i pozostać konkurencyjnymi. Te nowe przepisy zapewniają im dostęp do innowacji, gwarantując jednocześnie przejrzystość, sprawiedliwość i wysokie standardy w całej UE – powiedziała cypryjska ministra rolnictwa Maria Panayiotou. Cypr sprawuje półroczne przewodnictwo w Radzie UE.
Przepisy muszą teraz zostać formalnie przyjęte przez Parlament Europejski. Państwa będą miały 24-miesięczny okres przejściowy na zastosowanie większości z nich; oczekuje się, że regulacje będą w pełni obowiązywały od połowy 2028 r.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ mal/
