Inwestorzy znad Wisły chcą wychodzić na świat i mają wiele możliwości, by to zrobić. Jedną z nich jest kupno akcji Apple czy BMW za polskie złote i na polskiej giełdzie, ale takie rozwiązanie ma specyficzne wady oraz zalety. Za notowaniami na rynku GlobalConnect stoi złożony mechanizm depozytu wtórnego w KDPW, wymogi animatora i specyficzne reguły podatkowe. Wyjaśniamy, jak zagraniczne akcje trafiają na polski parkiet.
Podczas tegorocznego Forum Finansów Bankier.pl we Wrocławiu w debatach o konstrukcji portfela na 2027 rok ważnym wątkiem były zagraniczne akcje i fundusze ETF. Patrząc na to z technicznej strony, inwestor z Polski może inwestować w takie instrumenty na dwa sposoby - bezpośrednio przez biura maklerskie i brokerów korzystających z usług międzynarodowych powierników, lub lokalnie - poprzez rynek GlobalConnect i infrastrukturę Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych.
Zagraniczne akcje na krajowym rynku
Inwestor szukający ekspozycji na globalne aktywa może kupić je bezpośrednio na rynkach macierzystych (np. Na giełdach NYSE, Nasdaq, Xetra) poprzez biuro maklerskie. W tym wariancie brokerzy korzystają zazwyczaj z usług zagranicznych banków powierniczych (tzw. sub-custodians), a rozrachunek następuje w walucie właściwej dla danego rynku.
Wiąże się to nie tylko z koniecznością przewalutowania środków lub prowadzenia subkont walutowych, ale często także z wyższymi prowizjami maklerskimi. W przypadku bezpośredniego handlu na giełdach zagranicznych polskie biura maklerskie nierzadko stosują bardzo wysokie prowizje minimalne (sięgające od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu złotych za pojedyncze zlecenie).
Korzystanie z zagranicznych brokerów rodzi z kolei inne wyzwania, np. brak polskiego formularza PIT-8C (co zmusza do samodzielnego przeliczania podatków według tabel kursowych NBP), spory rozstrzygane pod obcą jurysdykcją prawną (np. na Cyprze), czy koszty konwersji walut.
Drugi model reprezentuje rynek GlobalConnect, prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w formule Alternatywnego Systemu Obrotu (ASO). Umożliwia on handel akcjami zagranicznych spółek oraz wybranymi funduszami ETF w Warszawie. Instrumenty są kwotowane w złotych, a obrót odbywa się w godzinach sesji GPW, niezależnie od godzin handlu na rynkach macierzystych.
Akcje nie są w tym przypadku instrumentami pochodnymi ani kontraktami CFD - inwestor nabywa rzeczywiste papiery wartościowe, które mogą być wprowadzane do obrotu bez konieczności uzyskania zgody lub udziału samego emitenta.
KDPW depozytem inwestora
Kluczowym elementem struktury GlobalConnect jest transfer papierów wartościowych pomiędzy zagranicznymi instytucjami depozytowymi a polskim rynkiem. Rolę tę realizuje Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, działając w formule tzw. depozytu inwestora (depozytu wtórnego).
Proces zasilenia rynku w papiery przebiega w trzech krokach:
- Działanie Wprowadzającego Animatora Rynku (WAR) - podmiot pełniący tę funkcję nabywa akcje na rynku macierzystym (np. we Frankfurcie lub Nowym Jorku).
- Transfer międzysystemowy - papiery są przekazywane z zagranicznego depozytu macierzystego (np. Clearstream Banking) na rachunek zbiorczy prowadzony na rzecz KDPW.
- Rejestracja w KDPW - po realizacji zlecenia transferu KDPW zapisuje właściwą liczbę walorów w swoim systemie depozytowym.
Po zakończeniu tego procesu obieg papierami zagranicznych spółek w Polsce odbywa się na zasadach analogicznych do spółek krajowych. Transakcje zawierane na GlobalConnect są rozliczane przez izbę KDPW_CCP, która jako centralny kontrpartner (CCP) odpowiada za rozliczenie transakcji i zarządzanie ryzykiem rozliczeniowym. Ostateczny rozrachunek w cyklu T+2 przeprowadza KDPW.
Z punktu widzenia inwestora akcje są ewidencjonowane na jego standardowym rachunku maklerskim w Polsce, a biuro maklerskie wystawia po zakończeniu roku podatkowego formularz PIT-8C.
Ryzyko animatora oraz szersze spready
Specyfika techniczna GlobalConnect niesie za sobą określone konsekwencje rynkowe, które wyjaśniono m.in. we wpisie na blogu “Subiektywnie o Finansach”. Głównym wyzwaniem pozostaje płynność oraz szerokość widełek cenowych czyli spreadów.
Na macierzystych parkietach w USA czy Europie spready na akcjach gigantów technologicznych liczone są w ułamkach centów ze względu na tysiące zleceń składanych w każdej sekundzie.
Na GlobalConnect ciągłość kwotowań opiera się na animatorze rynku. Animator, kwotując ceny w złotych w godzinach przedpołudniowych (przed otwarciem sesji w Nowym Jorku), bierze na siebie ryzyko kursowe (PLN/USD lub PLN/EUR) oraz ryzyko zmienności cenowej instrumentu bazowego.
Koszty zabezpieczenia tych pozycji oraz wymogi regulacyjne dotyczące dopuszczalnych spreadów w ASO sprawiają, że różnice między ofertami kupna i sprzedaży bywają nieco szersze niż na rynkach macierzystych. W praktyce jednak, przy typowych transakcjach inwestorów indywidualnych, różnice te przekładają się na kwoty rzędu od kilku do kilkunastu złotych. Często jest to koszt niższy niż sumaryczna opłata, jaką inwestor musiałby ponieść na rynkach zagranicznych z tytułu minimalnej prowizji maklerskiej czy marży na przewalutowaniu. Choć dla brokerów zmienność widełek stanowi element wymagający monitorowania w kontekście unijnej zasady najlepszego wykonania zlecenia (best execution), dla klienta detalicznego obracającego mniejszym kapitałem GlobalConnect pozostaje ekonomicznie racjonalną alternatywą.
Akcje z GlobalConnect - co z dywidendami i podatkami?
Istotnym obszarem działania depozytu wtórnego jest obsługa praw majątkowych, w tym wypłat dywidend. Zgodnie z regulacjami KDPW realizacja zdarzeń korporacyjnych opiera się na informacjach przekazywanych przez podmiot prowadzący rachunek zbiorczy dla KDPW za granicą.
Kwestia podatku u źródła (Withholding Tax - WHT) zależy przede wszystkim od kraju rejestracji danej spółki. W przypadku rynków europejskich (np. spółek niemieckich czy holenderskich) zasady opodatkowania dywidend na GlobalConnect są standardowe i nie odbiegają istotnie od reguł obowiązujących przy handlu bezpośrednim - stawki podatku pobierane są według przepisów danego kraju.
Inaczej sytuacja wygląda w przypadu spółek amerykańskich. Standardowa stawka WHT w USA wynosi 30%. Przy bezpośrednim zakupie na giełdach w USA inwestorzy mogą ją zredukować do 15% dzięki formularzom W-8BEN (o ile umożliwia im to broker, z którego usług korzystają).
W strukturze depozytowej rynku GlobalConnect przekazywanie informacji o rezydencji podatkowej końcowego beneficjenta przez łańcuch rachunków zbiorczych wiąże się z ograniczeniami operacyjnymi. Sprawia to, że w przypadku dywidend amerykańskich spółek wypłacanych za pośrednictwem tej infrastruktury obowiązuje standardowa, 30-procentowa stawka podatku u źródła.
Bilans - czy GlobalConnect się opłaca?
To zależy od indywidualnej strategii. Transakcja odbywa się w złotych, odpada konieczność przewalutowania i płacenia wysokich prowizji minimalnych za zlecenia zagraniczne, na koniec roku inwestor otrzymuje gotowy formularz PIT-8C, a same walory spoczywają w bezpiecznej ewidencji KDPW.
GlobalConnect stanowi wygodną bramę dla osób, które chcą uzupełnić portfel o zagraniczne akcje lub fundusze ETF bez skomplikowanych procedur walutowych i rozliczeniowych. Z kolei bezpośrednie wyjście na giełdy zagraniczne pozostaje domeną inwestorów obracających dużymi wolumenami lub budujących portfele ukierunkowane ściśle na amerykańskie spółki dywidendowe.
***
Tekst napisany we współpracy z KPDW w ramach partnerstwa podczas Forum Finansów Bankier.pl.
