Niemal 89 proc. gospodarstw domowych rolników osiąga dochody, jednak pochodzą one nie tylko z produkcji rolnej, ale także z różnych dopłat i z pracy zarobkowej - wynika z raportu poświęconego kolejnej edycji badania „Polska wieś i rolnictwo 2025".
Zgodnie z publikacją dochody wyłącznie z produkcji rolnej stanowią średnio 57,7 proc. całego dochodu gospodarstw domowych rolników, 34,6 proc. dochodu to różnego rodzaju dopłaty, np. płatności bezpośrednie i ekoschematy. Pozostałe dochody pochodzą z innych źródeł, m.in. z pracy zarobkowej (na etat i dorywczej) i emerytury.
Z badania wynika, że sytuację finansową własnego gospodarstwa domowego pozytywnie oceniło 47,6 proc. rolników i 52,7 proc. osób niezwiązanych z rolnictwem, natomiast negatywnie niewiele ponad 10 proc. respondentów z obu tych grup. Wyniki te są zbliżone do uzyskanych w 2024 roku i korzystniejsze od wyników z roku 2023.
Pogorszenie sytuacji finansowej własnego gospodarstwa domowego dostrzegają w ostatnich 12 miesiącach znacznie częściej rolnicy niż mieszkańcy obszarów wiejskich niezwiązani z rolnictwem. Pogorszenie deklaruje 34,3 proc. rolników i 14,6 proc. osób niezwiązanych z rolnictwem.
62 proc. osób kierujących gospodarstwami rolnymi deklaruje, że jest w stanie utrzymać siebie/rodzinę wyłącznie z gospodarstwa rolnego. Odsetek odpowiedzi twierdzących („zdecydowanie tak”) wzrósł znacząco względem dwóch poprzednich lat: odpowiednio 28,7 proc. w 2025; 16,5 proc. w 2024 i 16,3 proc. w 2023 roku - wskazali autorzy raportu.
Ponad 3/4 rolników nie rozważa zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej
Ponad 3/4 rolników biorących udział w badaniu (79,2 proc.) nie rozważa obecnie zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Wśród kluczowych barier rozwoju gospodarstwa rolnego rolnicy wymieniają: niską opłacalność produkcji (47,7 proc. wskazań ogółem), zbyt wysokie ceny ziemi (29,8 proc. wskazań ogółem), brak chętnych do pracy w rolnictwie (28,8 proc. wskazań ogółem), trudności ze sprzedażą produktów (28,2 proc. wskazań ogółem) oraz zbyt mały areał gospodarstwa (25,7 proc. wskazań ogółem).
Dominującym powodem niepodejmowania dodatkowej pracy przez rolników jest brak czasu (praca w gospodarstwie nie pozostawia czasu na dodatkowe zajęcie – 57 proc.), a w drugiej kolejności wystarczający poziom dochodów uzyskiwanych z rolnictwa (25,2 proc.).
Według raportu co czwarty rolnik (24,2 proc.) deklaruje gotowość prowadzenia rachunkowości rolnej w swoim gospodarstwie, a co drugi (51,1 proc.) popiera wprowadzenie obowiązkowych ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
Rolnictwo w Polsce jest opłacalne? Opinie są podzielone
Opinie na temat tego, czy rolnictwo w Polsce jest opłacalne, są podzielone zarówno wśród rolników, jak i wśród osób niezwiązanych z rolnictwem. 60,7 proc. rolników uważa działalność rolniczą za opłacalną, a 16,4 proc. za nieopłacalną. W porównaniu z latami 2022-2024 wzrósł odsetek opinii, że działalność rolnicza w Polsce jest opłacalna.
Jako najważniejszą rolę obszarów wiejskich w Polsce mieszkańcy wsi niezmiennie od lat wskazują produkcję rolną (69,6 proc. wskazań ogółem), a następnie ochronę środowiska (56,7 proc. ogółem) i ochronę dziedzictwa kulturowego (38,7 proc. ogółem). W porównaniu do roku poprzedniego spadło o prawie 5 proc. poparcie dla funkcji produkcyjnych wsi, co nie jest korzystną zmianą w kontekście potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego - oceniają autorzy raportu.
Prawie wszyscy mieszkańcy obszarów wiejskich są zadowoleni z tego, że mieszkają na wsi (94,3 proc.). Deklarują tak zarówno rolnicy, jak i osoby niezwiązane z rolnictwem. Zdaniem respondentów zachętą dla osób młodych do pozostania lub zamieszkania na obszarach wiejskich byłyby przede wszystkim miejsca pracy na terenie gminy (46,3 proc. wskazań), niższe niż w mieście koszty uzyskania domu/mieszkania (45,4 proc. wskazań) oraz wsparcie dla rodzin z dziećmi (31 proc. wskazań). Prawie połowa mieszkańców obszarów wiejskich dostrzega na swoim terenie ograniczenie w dostępie do komunikacji publicznej (55,3 proc.) oraz ograniczenie w dostępie do lekarzy i placówek medycznych (48,5 proc.).
Ankieterzy zapytali też mieszkańców wsi o ocenę członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Trzy czwarte z nich (75,9 proc.) wskazało, że od momentu wejścia Polski do UE jakość życia na obszarach wiejskich poprawiła się. Gdyby referendum w tej sprawie odbyło się obecnie, to 63,4 proc. mieszkańców obszarów wiejskich zagłosowałoby za członkostwem, natomiast 14 proc. przeciwko akcesji.
Badanie wykonała firma Market Research World. Zostało zrealizowane we wrześniu br. na zamówienie MRiRW, ARiMR, KRUS i KOWR na próbie badawczej 2250 mieszkańców obszarów wiejskich metodą wywiadów bezpośrednich. Połowę ankietowanych stanowili rolnicy – właściciele lub współwłaściciele gruntów rolnych kierujący gospodarstwem. (PAP)
awy/ mmu/
