Skutki suszy przynoszą straty nie tylko rolnikom, ale całej gospodarce - wskazali eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE). Ekonomiści szacują, że susza przekłada się na PKB niższy o niecałe 0,2 proc. rocznie, co oznacza kwotę ok. 7,5 mld zł.
Tegoroczna susza powoduje kolejny sezon strat dla polskich rolników. Według przytoczonych przez PIE danych Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, suszę w uprawach zbóż jarych odnotowano w ok. 65 proc. gmin, a zbóż ozimych – w 57 proc. Z kolei według szacunku GUS tegoroczne zbiory zbóż będą o ok. 5 proc. niższe niż przed rokiem.
Susze nie są jednak w Polsce wyjątkiem, lecz stają się stałym kosztem gospodarowania. W raporcie z 2022 r. oszacowaliśmy, że rolnicy tracą przez nie przeciętnie co roku plony warte od 3,9 mld do 6,5 mld zł - zauważyli ekonomiści instytutu w „Tygodniku Gospodarczym” PIE.
PIE policzył, ile polska gospodarka traci przez brak wody
PIE oszacował również koszt występowania suszy dla całej gospodarki. Uwzględnił zmiany cen, wartości handlu zagranicznego i przepływu pracy między sektorami.
„Na podstawie satelitarnych danych o niedoborze wody w uprawach wyznaczyliśmy straty plonów w latach 2004-2025 i wprowadziliśmy je do modelu jako szok. W przeciętnym roku susza obniża plony zbóż i rzepaku o ok. 12 proc., a ziemniaków i buraków cukrowych o ok. 20 proc. W porównaniu ze scenariuszem, w którym susza nie występuje, przekłada się to na PKB niższy o niecałe 0,2 proc. rocznie, czyli o ok. 7,5 mld zł - w relacji do PKB Polski z 2025 r.” - wskazano w raporcie.
W szacunku PIE niemal cała uwzględniona utracona wartość dodana przypada na rolnictwo, jednak spadek produkcji obejmuje pełny łańcuch żywnościowy.
„Ok. 45 proc. spadku produkcji wywołanego suszą dotyczy sektorów pozarolniczych – połowa z tego przypada na przetwórstwo żywności, a reszta m.in. na handel i transport. W tych sektorach susza ogranicza głównie skalę produkcji, a nie marże, a ponieważ dużą część jej wartości stanowią zakupione surowce, wkład tych sektorów w PKB spada nieznacznie. Podobne wyniki uzyskano dla innych gospodarek UE, m.in. dla Włoch” - zauważyli eksperci.
Eksperci apelują o systemowe zarządzanie ryzykiem
W ocenie ekonomistów powtarzalność susz uzasadnia przejście od reagowania na straty do systemowego zarządzania ryzykiem suszy.
„Priorytetem powinno być zwiększenie retencji krajobrazowej, czyli spowolnienie odpływu wody: ograniczenie nadmiernej melioracji odwadniającej, renaturyzacja rzek oraz ochrona mokradeł i lasów. Działania te należy uzupełnić o monitoring i system wczesnego ostrzegania, a także ocenę podatności poszczególnych obszarów na suszę. Część z nich może być finansowana w ramach wspólnej polityki rolnej. Ograniczenie strat o jedną piątą obniżyłoby koszty suszy o ok. 1,5 mld zł rocznie” - szacują eksperci PIE.
Jak zaznaczono w raporcie, szacunek nie uwzględnił strat spowodowanych suszą w przemyśle, energetyce, żegludze śródlądowej i leśnictwie, dlatego całkowite koszty suszy są najprawdopodobniej wyższe. (PAP)
gkc/ pad/
