Remonty to prawdziwy sprawdzian dla właścicieli mieszkań - zawsze się przeciąga, często koszty rosną przez pączkowanie, a końca nie widać. Do tego dochodzą niekończące się poprawki. Co zrobić, jeśli wykonawcy narobią więcej szkód niż pożytku? Jak wygląda pociągnięcie ich do odpowiedzialności finansowej?
Nasza czytelniczka zwróciła uwagę na fakt, że większość firm wykończeniowych lub remontowych to spółki z o.o. - taką jej polecono. Niestety nacięła się i to srogo:
W związku ze złym wykonaniem prac doszło do szkód w domu jednorodzinnym na niemałą kwotę. I co? Spółka się zamknęła. Czy osoba poszkodowana może na gruncie Kodeksu Cywilnego domagać się odszkodowania ?
Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego rosnąca liczba nowo zarejestrowanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w Polsce świadczy o preferencjach przedsiębiorców co do tej formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka z o.o., będąc najpopularniejszym wyborem wśród polskich przedsiębiorców, skupia się na elastyczności zarządzania i ograniczonej odpowiedzialności udziałowców, co czyni ją atrakcyjną opcją dla wielu biznesów. W kontekście tak znaczącej popularności kluczowe staje się zrozumienie, jak konstrukcja prawna spółki z o.o. wpływa na jej odpowiedzialność za ewentualnie wyrządzone szkody w trakcie prowadzenia działalności. A także, jaka jest sytuacja prawna osób pokrzywdzonych, które chcą dochodzić odszkodowania po likwidacji spółki z o.o.
Spółka z o.o. odpowiada swoim majątkiem, ale...
Analizując tę problematykę, niezbędne jest uwzględnienie, że spółka z o.o. jako osoba prawna ponosi odpowiedzialność cywilną niezależnie od członków zarządu. Oznacza to, że za zobowiązania wynikające z działalności gospodarczej spółki odpowiada przede wszystkim spółka swoim majątkiem.
- Z punktu widzenia zabezpieczenia interesów wierzycieli spółki z o.o. to właśnie ciążący na wspólnikach spółki obowiązek wniesienia pełnowartościowego wkładu, służy urzeczywistnieniu funkcji gwarancyjnej (ochronnej) kapitału zakładowego - wyjaśnia adwokat Anna Babiak. -Ta zasada ograniczonej odpowiedzialności członków za zobowiązania spółki jest fundamentem, na którym opiera się bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. Jednakże są pewne wyjątki od tej reguły, w tym odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez działania spółki. Forma prawna spółki z o.o., zapewniając pewien stopień ochrony majątkowej dla jej członków, równocześnie nakłada na nich określone ramy odpowiedzialności za wyrządzone szkody - dodaje.
W kontekście odpowiedzialności spółki z o.o. wobec swoich wierzycieli istnieją dwa kluczowe typy odpowiedzialności:
- kontraktowa, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania nastąpiło na skutek okoliczności obciążających dłużnika, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność
- deliktowa opiera się natomiast głównie na stosunkach umownych, z których wynikają różnorakie zobowiązania.
Od kogo dochodzić odszkodowania po likwidacji spółki z o.o.?
Sprawa dochodzenia roszczeń odszkodowawczych komplikuje się w sytuacji wykreślenia spółki z o.o. z rejestru. A jeszcze bardziej staje się problematyczna, gdy wykreślenie nastąpiło przed uzyskaniem przez pokrzywdzonego tytułu egzekucyjnego (wyroku). Wówczas pokrzywdzony staje przed wyzwaniem dochodzenia swoich roszczeń wobec członków zarządu.
Kodeks Spółek Handlowych zazwyczaj ogranicza odpowiedzialność za zobowiązania spółki do samej spółki, chroniąc tym samym majątek wspólników. Ta zasada separacji majątkowej jest kluczowym elementem przyciągającym przedsiębiorców do formy spółki z o.o. Jednakże, w wyjątkowych okolicznościach, prawo przewiduje możliwość przełamania tej zasady i pociągnięcia do odpowiedzialności członków zarządu, co stawia pokrzywdzonych przed koniecznością wykazania istnienia takich okoliczności w sądzie.
W art. 299 § 1 ksh została określona odpowiedzialność członków zarządu, która aktualizuje się, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Wówczas członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. W razie bezskuteczności egzekucji określonego zobowiązania odpowiedzialność na zasadach tego przepisu ponoszą osoby będące członkami zarządu lub likwidatorami w czasie istnienia tego zobowiązania. Brak wystąpienia przesłanek do odpowiedzialności z art. 299 § 1 ksh nie oznacza, że członkowie zarządu są wolni od wszelkiej odpowiedzialności. Wręcz przeciwnie, ich odpowiedzialność odszkodowawcza może być rozpatrywana zgodnie z innymi przepisami, w tym art. 415 Kodeksu Cywilnego.
Odpowiedzialność cywilna wspólników sp. z o.o.
W praktyce przełamanie zasady ograniczonej odpowiedzialności może mieć miejsce w sytuacji, gdy działanie jednego lub kilku wspólników spowoduje bezpośrednio szkodę, a przepisy pozwalają na pociągnięcie ich do odpowiedzialności na zasadach ogólnych.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego „nie ma podstaw do wyłączenia bezpośredniej, osobistej odpowiedzialności wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za szkody wyrządzone osobom trzecim. Jest to jednak zawsze osobista odpowiedzialność wspólnika spółki kapitałowej za własne zawinione zachowania wyrządzające szkodę osobom trzecim, a nie odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania tych spółek. (wyrok SN z 24.11.2008 r. o sygn. akt V CSK 169/09).
Oznacza to, że wspólnik spółki będzie ponosił odpowiedzialność osobistą za szkodę wyrządzoną nienależytym wykonaniem np. prac elektrycznych, jeżeli samodzielnie wykonywał te prace.
Jak bronić się przed nieuczciwym kontrahentem, który wykonując zlecone przez nas prace, wyrządził szkodę dużych rozmiarów, a następnie zlikwidował spółkę z o.o.?
Stawienie czoła nieuczciwemu kontrahentowi, który po nienależytym wykonaniu prac, wyrządzając przy tym znaczne szkody, postanawia zlikwidować swoją działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, stanowi znaczące wyzwanie dla każdego pokrzywdzonego.
W takich sytuacjach kluczowe staje szybkie się zastosowanie następujących działań:
- Wystąpienie szkody: W przypadku wystąpienia szkody, należy ją dokładnie udokumentować. Zebrać wszystkie dowody, takie jak zdjęcia, zeznania świadków, raporty ekspertów, które mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym.
- Wezwanie do naprawienia szkód: Niezwłocznie należy wezwać wykonawcę do naprawienia wyrządzonej szkody. Pismo powinno zawierać dokładny opis szkód, sposób ich naprawienia oraz termin, w jakim mają zostać usunięte.
- Pomoc prawnika: Warto skorzystać z pomocy prawnej. Adwokat lub radca prawny może doradzić najlepszą strategię działania, przygotować niezbędne pisma oraz zapewnić reprezentację przed sądem.
- Zgłoszenie roszczeń przed likwidacją spółki z o.o. W sytuacji posiadania wiedzy o zamiarze likwidacji spółki przez kontrahenta, należy niezwłocznie zgłoś roszczenia. Może to zwiększyć szanse na ich zaspokojenie przed zakończeniem likwidacji.
- Postępowanie sądowe: W przypadku nieskuteczności powyższych działań, należy rozważyć skierowanie sprawy na drogę sądową w celu dochodzenia odszkodowania za wyrządzoną szkodę.
- Dochodzenie roszczeń od członków zarządu: W sytuacji, gdy egzekucja z majątku spółki jest niewystarczająca, należy rozważyć możliwość dochodzenia roszczeń od członków zarządu spółki na podstawie przepisów prawa, np. za niewłaściwe wykonanie obowiązków zarządczych.
Podsumowując, należy podkreślić, że zakres odpowiedzialności członków zarządu, wspólników spółki jest szeroki i może obejmować zarówno odpowiedzialność deliktową, jak i kontraktową. Ostateczna ocena odpowiedzialności wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku. Przy czym każda osoba, każdy podmiot przed podpisaniem umowy z firmą działającą w formie spółki z o.o. wykonującej prace remontowe, powinien dokładnie zweryfikuj jej wiarygodność, historię i opinie na rynku. Sprawdzić, czy firma nie jest w trakcie likwidacji lub reorganizacji. Upewnić się, że umowa z wykonawcą zawiera dokładne opisy zakresu prac, terminów, standardów jakościowych oraz sankcji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług. Należy również regularnie monitorować postępy prac i dokumentować wszelkie nieprawidłowości. A w przypadku stwierdzenia błędów, niezwłocznie je przesyłać wykonawcy w formie pisemnej.
***
Bankier.pl pomaga to nowy cykl, w którym staramy się opisywać problemy naszych czytelników. Odpowiedzi udzielają prawnicy z ArsLege. Masz problem w pracy, życiu codziennym, a może biznesowym? Zachęcamy do wysyłania pytań na adres: pytania@bankier.pl.
opr. aw
