Producenci napojów, którzy do końca roku nie zrealizują obowiązków dotyczących zbiórki opakowań i pozostaną poza systemem kaucyjnym, muszą liczyć się z olbrzymim wzrostem wydatków. Od 1 stycznia 2027 r. podstawowa stawka opłaty produktowej poszybuje z 1 zł do 5 zł za kilogram, a niektórzy będą musieli zapłacić nawet 15 zł. Czy przełoży się to na koszty ponoszone przez konsumentów?
System kaucyjny został w Polsce wprowadzony ponad rok temu, jednak niektórzy producenci wciąż sprzedają napoje w butelkach i puszkach poza tym mechanizmem. Dlaczego? Po pierwsze: ustawa o systemie kaucyjnym przewiduje okresy przejściowe, co oznacza, że producenci napojów mogą przystępować do systemu kaucyjnego, ale nie muszą. Jednak ci, którzy do niego nie dołączają, muszą uiścić tzw. opłatę produktową. Teraz jest ona na stosunkowo niskim poziomie, co sprawia, że niektórym producentom opłaca się być poza systemem.
Pięciokrotny wzrost stawki
To się jednak zmieni. Wraz z początkiem 2027 r. podstawowa stawka opłaty wzrośnie pięciokrotnie – z 1 zł do 5 zł. Mało tego – w przypadku firm, które nie podpiszą wymaganej umowy z operatorem systemu kaucyjnego, przepisy przewidują podwyższoną, trzykrotną stawkę opłaty produktowej. To oznacza, że ci przedsiębiorcy będą musieli zapłacić nawet 15 zł za kilogram masy opakowań objętej niezrealizowanym obowiązkiem.
Wysokość kaucji nie wzrośnie
Wyjaśnijmy: opłata produktowa i kaucja to dwa odrębne mechanizmy. Wspomniana opłata nie będzie miała przełożenia na ceny napojów. Od kupującego napój w butelce lub puszce objętej systemem pobierana jest kaucja – i ona podlega zwrotowi po oddaniu pustego opakowania. Obowiązująca obecnie stawka kaucji pobieranej od konsumentów za butelki plastikowe i puszki pozostanie na dotychczasowym poziomie – nadal będzie wynosiła 50 gr.
Warto jednak zwrócić uwagę, że obciążenia producentów wzrosną, co w dłuższej perspektywie może wpłynąć na ich politykę cenową i przełożyć się na decyzje o podwyższeniu cen napojów.
Do osiągnięcia kolejne poziomy selektywnej zbiórki
Przypomnijmy, że jednym z najważniejszych elementów systemu kaucyjnego jest obowiązek osiągania określonych poziomów selektywnej zbiórki. W latach 2025-28 producenci napojów muszą zapewnić zbiórkę i recykling na poziomie 77 proc. masy wprowadzonych opakowań objętych systemem kaucyjnym. Natomiast od 2029 roku próg ten wzrośnie do 90 proc.
Większość firm przystąpiła do systemu kaucyjnego, bo dzięki temu mają szansę zrealizować powyższy wymagany poziom selektywnej zbiórki opakowań. Natomiast jeśli go nie osiągną, będzie się to łączyć z obowiązkiem wniesienia opłaty produktowej. Wzrost stawki tej opłaty od 2027 r. oznacza, że niespełnienie obowiązków może skutkować dla producentów napojów znacznie wyższymi wydatkami.
