Pracujesz w Niemczech – rozliczasz się w Polsce

 O tym, czy rozliczenia dokonać należy wyłącznie w Niemczech, czy też również w Polsce, decydować będzie miejsce stałego zamieszkania pracownika. Jego wyjazd za granicę w celach zarobkowych, nawet na dłuższy okres, nie przesądza o tym, by miejsce zamieszkania uległo zmianie.

Pracownik wyjeżdżający na kilka miesięcy na saksy pozostawia w Polsce swój majątek, rodzinę, często pozostaje posiadaczem krajowych kont bankowych, wiążą go z krajem różnego rodzaju umowy. Ogół tych powiązań wskazuje, że jego miejsce zamieszkania nie zostało zmienione i że po uzyskaniu określonych pieniędzy wróci on do Polski i będzie nadal tutaj zamieszkiwał.

Dla celów opodatkowania miejsce zamieszkania ocenia się zgodnie z krajowymi przepisami obu państw. Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub która przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli choć jeden z powyższych warunków będzie spełniony, to podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Rzeczypospolitej – również z tytułu pracy sezonowej za granicą. 

W praktyce oznacza to, że mimo zaliczek pobranych przez niemieckiego pracodawcę, po powrocie do kraju konieczny jest kontakt z rodzimym fiskusem i dopełnienie obowiązków podatkowych. Jeżeli jednak zagraniczny wyjazd będzie jedynym źródłem przychodów w danym roku, to podatnik nie musi w Polsce składać PIT-a rocznego i rozliczać się z podatku w kraju.

W Niemczech kwota wolna od podatku to ok. 8 tys. euro. (dla porównania w Polsce – 3091 zł). Stawki podatkowe wahają się w przedziale 15% - przez pośrednią 42% do 45% - w przypadku dochodu powyżej 250 tys. euro. Termin złożenia rocznego zeznania podatkowego to 31 maja każdego roku następującego po roku podatkowym.

Przychody uzyskiwane w Niemczech mogą podatnika interesować o tyle, o ile dodatkowo zarabia on w Polsce. Jeżeli zarobek w kraju nie wystąpił lub był zwolniony z opodatkowania, to przychody zagraniczne zwolnione są z podatku (tzw. metoda wyłączenia z progresją). W konsekwencji podatnik nie musi ich wykazywać w rozliczeniu rocznym i płacić podatku.  

Jeśli podatnik zarabia dodatkowo w Polsce, to w związku z zagranicznym zarobkiem zmianie może ulec próg skali podatkowej stosowany do krajowych przychodów podatnika. W PIT rocznym należy wówczas wykazać również przychody zagraniczne, ale jedynie kwotę czystą tych  przychodów, to znaczy po pomniejszeniu jej o kwoty dodatkowo zwolnione z opodatkowania, np. o kwoty diet zagranicznych. 

Zarobek może być bowiem pomniejszony o wartość 30 proc. diety za każdy dzień pozostawania w stosunku pracy za granicą. Kwota diety dla Niemiec wynosi 42 euro dziennie, a odliczenie przysługuje za każdy dzień pozostawaniu w stosunku pracy – również za soboty, niedziele i święta w okresie, w którym pracownik ma podpisaną umowę. Pomniejszenie następuje przed przeliczeniem zarobku na złotówki.

Przeliczenia dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP z dnia roboczego poprzedzającego bezpośrednio dzień uzyskania przychodu. Dniem uzyskania jest dzień przekazania wypłaty lub postawienia jej do dyspozycji pracownika (odpowiednio zatem – płatność na konto lub w gotówce do ręki). 

W takim przypadku oprócz rocznej deklaracji podatkowej należy sporządzić załącznik PIT-ZG.

W tym przypadku rzeczywiście może dojść do zmiany miejsca zamieszkania. Podatnik rezygnuje bowiem z kontaktów z krajem i decyduje o stałym wyjeździe w celu osiedlenia się za granicą. Powinien wówczas złożyć NIP-3 w celu aktualizacji miejsca zamieszkania na zagraniczne. Ale sam NIP-3 nie przesądza o zmianie miejsca zamieszkania. Decyduje o nim ogół czynników, o których była już mowa: wyjazd z rodziną, likwidacja kont bankowych, źródeł przychodów itd. 

» Co grozi pracodawcy za nieodprowadzanie składek do ZUS?

Zmiana miejsca zamieszkana spowoduje, że podatnik w kraju nie będzie rozliczał zarobków zagranicznych, a jedynie kwoty uzyskiwane na terytorium Rzeczypospolitej. Przykładowo: po zmianie miejsca zamieszkania podatnik pozostaje właścicielem nieruchomości, którą wynajmuje w Polsce. Inne przychody uzyskuje z pracy w Niemczech. W Polsce złoży zatem tylko deklarację w związku z najmem, ale nie wykaże dodatkowo swoich niemieckich przychodów.  

Jeszcze inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik zostaje jedynie oddelegowany do Niemiec, a wynagrodzenie wypłaca mu polski pracodawca. Wówczas zaliczki, składki społeczne i zdrowotne opłacane są w Polsce. Pensja, nawet wypłacana w euro, nie podlega opodatkowaniu w Niemczech, a wyłącznie w Polsce. Jeżeli wyjazd będzie trwał łącznie dłużej niż 183 dni w roku, pensja pracownika może być dodatkowo rozliczana za granicą.

Jeżeli po oddelegowaniu pensję wypłaca zagraniczny pracodawca, sytuacja będzie odwrotna. Wówczas pierwszeństwo znajdzie rozliczenie zaliczek w Niemczech, a dopiero później pracownik rozliczy całość przychodów rocznych w Polsce i wyrówna ewentualne kwoty płaconego podatku (stosując zasadę zwolnienia z progresją).  

Polscy „majstrowie” lub tzw. „złote rączki” bywają w Niemczech rozchwytywani. Zakładając działalność w Polsce, szukają zleceń za granicą i wyjeżdżają tam na kilka miesięcy w roku. 

W takich przypadkach całość dochodów rozlicza się w Polsce, chyba że za granicą wystąpi dodatkowo zakład przedsiębiorcy. Wówczas dochody, które przypisane są zakładowi (czyli te uzyskiwane w Niemczech) należy rozliczyć za granicą jako należne zakładowi. Zasada zwolnienia z progresją spowoduje wówczas, że polski przedsiębiorca będzie zmuszony wykazać w swoim PIT również dochody zagraniczne, ale nie opodatkuje ich w Polsce drugi raz. Dochody te mogą jednak wpłynąć na stopień skali podatkowej stosowany w polskim PIT (np. na przejście z 18% opodatkowania na podatek 32%).

Rozlicz PIT 2010 z Bankier.pl
Jak wypełnić PIT?	Program za darmo!	Przekaż 1% podatku!

Takiego problemu nie będą mieli przedsiębiorcy, którzy rozliczają się w Polsce ryczałtem, kartą podatkową lub opłacają podatek liniowo. Niemieckie przychody nie wpłyną na wysokość podatku opłacanego w kraju.

Zakład zagraniczny prowadzi osoba, która w Niemczech utrzymuje m.in. biuro, warsztat czy fabrykę. Plac budowy lub prace budowlane będą zakładem przedsiębiorstwa jedynie w przypadku, gdy są utrzymywane nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. Budowlaniec wykonujący zlecenia przez krótszy czas i nieposiadający biura za granicą nie płaci za granicą podatków dochodowych z tytułu działalności.

Uzyskujący zlecenia w Niemczech powinni natomiast uważać na opodatkowanie podatkiem od towarów i usług za granicą. Prace na nieruchomościach niemieckich nie podlegają w kraju podatkowi VAT, niemniej przedsiębiorca musi wystawić fakturę krajową, na której umieszcza takie same dane z wyjątkiem stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem oraz z wyjątkiem numeru NIP nabywcy. Jeżeli jednak podatnik zgodnie z niemieckimi przepisami będzie opodatkowany VAT w Niemczech (np. przekroczy obowiązujący tam limit zwolnienia podmiotowego), to musi zadbać, by przepisy niemieckie nie zmusiły go dodatkowo do opłacenia podatku VAT na miejscu, w kraju świadczenia usługi budowlanej.

Analityk Bankier.pl

Prawo i Podatki 

Więcej na ten temat przeczytają Państwo w artykułach:
» Zmiany przed otwarciem niemieckiego rynku pracy
» Niemcy mają płacę minimalną
» Informatyk, lekarz, opiekun osoby starszej - oni znajdą pracę w Niemczech