W szarej strefie pracuje ok. 500 tys. Polaków. Znakomita większość z nich zarejestrowana jest jako osoby bezrobotne. Niekiedy pracownicy sami rezygnują z umowy na rzecz wyższych zarobków. Jednak część do pracy „na czarno” zmuszają trudne warunki ekonomiczne i brak alternatywy. Państwowa Inspekcja Pracy nie posiada narzędzi do skutecznego karania przedsiębiorców nagminnie nie podpisujących umów z pracownikami.
Źródło: Thinkstock
Najpierw umowa, potem przyjście do pracy
Posłowie Prawa i Sprawiedliwości proponują nowelizację Kodeksu pracy, która zakłada, że umowa o pracę musi być zawarta na piśmie przed podjęciem pracy. Propozycja zakłada również, że jeśli pracodawca nie zawrze umowy na piśmie przed podjęciem pracy, to przynajmniej musi przedstawić ustalenia stron co do warunków przyszłej umowy.
 | » Ile naprawdę zarabiają Polacy? |
Projektodawcy podkreślają, że taka zmiana jest oczywistą koniecznością, która odniesie pozytywne skutki zarówno dla pracowników, jak i budżetu państwa. Praca „na czarno” jest zjawiskiem powszechnym. Osoby „zatrudnione” bez żadnej umowy tracą możliwość oszczędzania na emeryturę, a także prawo do zasiłku w sytuacji, gdy zostaną „zwolnieni”. Szacuje się, że ZUS z powodu pracy na czarno traci od ok. 4 mld zł z samych składek rocznie, a budżet ok. 1,5 mld zł tytułu niezapłaconego podatku dochodowego.
Wprowadzenie proponowanej nowelizacji z pewnością ułatwi karanie nieuczciwych przedsiębiorców. Jednak nie oszukujmy się – nie zlikwiduje to zjawiska „pracy na czarno”. Oczywistym jest, że większość pracowników wolałaby posiadać opłacone ubezpieczenie zdrowotne oraz odkładać na emeryturę (niekoniecznie w ramach ZUS). Niemniej powodem, dla którego pracodawcy uciekają się do zatrudniania bez umowy, są głównie koszty podatkowe i składkowe. Stąd chyba najlepszą metodą na zwalczanie szarej strefy na rynku pracy jest nie używanie kija, ale dawanie marchewki, czyli obniżenie klina podatkowego.
Łukasz Piechowiak,główny ekonomista Bankier.pl
