Jeśli dokonujemy zakupu jakiegoś towaru i w momencie dokonywania tego zakupu nie zastrzeżemy możliwości zwrotu towaru albo sprzedawca sam nie wskazuje na możliwość dokonania takiego zwrotu – na przykład zamieszczając odpowiednią informację przy kasie – rozmyślenie się i odstąpienie od umowy nie jest możliwe.
Oczywiście sytuacja zmienia się, jeśli przedmiot zakupu ma jakieś wady, wtedy dochodzić można roszczeń z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Wówczas jeśli nie będzie możliwa naprawa przedmiotu albo jego wymiana można odstąpić od umowy żądając zwrotu ceny albo można żądać obniżenia ceny. Reguły te dotyczą zakupu zarówno używanych, jak i nowych rzeczy, dokonywanych w lokalu przedsiębiorcy, krótko mówiąc, w sklepie.
Nieco inaczej sytuacja wygląda, gdy zakupy dokonywane są na odległość, na przykład za pośrednictwem Internetu. W takiej sytuacji ustawa z dn. 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny wprowadza pewne szczególne reguły, które mają na celu ochronę konsumenta. Ustawa implementuje w tym zakresie Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 97/7/WE z dnia 20 maja 1997 r., dotyczącą ochrony konsumentów w umowach zawieranych na odległość. Konsument może bowiem odstąpić od umowy w terminie 10 dni od dnia wydania rzeczy, bez podawania jakiejkolwiek przyczyny. Termin 10-dniowy jest zachowany w przypadku wysłania oświadczenia o odstąpieniu przed jego upływem. Na sprzedawcy ciąży obowiązek poinformowania o tym uprawnieniu konsumenta. Jeśli sprzedawca o tym prawie nie poinformuje, można odstąpić od umowy w terminie 3 miesięcy od wydania rzeczy.
Uprawnienie do odstąpienia od umowy zawartej na odległość przysługuje zarówno w przypadku dokonywania zakupu rzeczy nowej, jak i używanej. Liczy się tylko to, kim są strony umowy. Musi to być przedsiębiorca i konsument.
Istotne jest zatem, że możliwość odstąpienia od umowy sprzedaży w terminie 10 dni istnieje jedynie w stosunkach między przedsiębiorcą a konsumentem. Nie jest więc możliwe odstąpienie od niej, w sytuacji, gdy jest zawierana pomiędzy dwoma konsumentami, a towar jest pełnowartościowy i nie zawiera wad. Choć w chwili obecnej, biorąc pod uwagę liczbę transakcji dokonywanych przez niektórych użytkowników serwisów aukcyjnych pomimo tego, że oficjalnie nie mają oni zarejestrowanej działalności gospodarczej, trudno byłoby nie uznać ich, na potrzeby oceny możliwości skorzystania z uprawnienia do odstąpienia od umowy, za przedsiębiorców.
/ Paweł W. Osik, aplikant adwokacki, Kancelaria prawna Pietrzak & Sidor
