Samozatrudnienie, rozumiane jako prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, często sprowadza się do wykonywania usług na rzecz jednego kontrahenta rozliczanych za pomocą faktury wystawianej regularnie, np. co miesiąc. Mimo że kwota brutto wpisana na fakturę trafia do samozatrudnionego, tak naprawdę nie stanowi zarobku, który zostaje mu „w kieszeni”. Ile wobec tego wynosi zarobek „na rękę” z kwoty na fakturze?

foto: IS Stock / Thinkstock
Samozatrudnienie oznacza określone obowiązki
W obliczu wysokich kosztów pracy, zarówno firmy, jak i pracownicy decydują się na luźne relacje łączące obie strony, które cechują samozatrudnienie. W konsekwencji firma zamiast zatrudniać pracownika, nawiązuje współpracę ze zleceniobiorcą – w praktyce z inną firmą. Jeśli odpowiednio sformułować warunki współpracy, istnieje możliwość, aby taki przedsiębiorca wykonywał zadania analogiczne do pracownika etatowego.
| »Praca na własny rachunek: nie bój się walczyć o swoje |
Podstawową przewagą takiego rozwiązania nad etatem jest wyższa kwota, która zostaje „w kieszeni” samozatrudnionego. Oczywiście pod warunkiem, że samozatrudniony wystawiając fakturę odpowiednio obliczy swoje koszty, a także weźmie pod uwagę obowiązki, które nakłada na niego państwo. Chodzi o takie zobowiązania, jak:

- składki ZUS,
- zaliczka na podatek dochodowy,
- VAT,
- prowadzenie księgowości.
Zobacz także
Dla zleceniodawcy kosztem jest kwota netto na fakturze
Ustalenie właściwej kwoty na fakturze zacznijmy od kwestii VAT-u. Większość samozatrudnionych rejestruje się jako podatnicy VAT z uwagi na możliwość odliczania VAT-u od zakupów oraz większe szanse na nawiązanie współpracy z innymi VAT-owcami. W związku z tym, samozatrudniony powinien znać podstawową zasadę działającą w przypadku VAT-owców, która brzmi: VAT od zakupów można odejmować od VAT-u od sprzedaży. Jeśli VAT od zakupów przewyższa VAT od sprzedaży, to firma może wnioskować o zwrot nadwyżki.
![]() | » Prowadzenie biznesu w Polsce to droga przez mękę |
Co to oznacza dla samozatrudnionego? Otóż VAT z faktury wystawionej przez samozatrudnionego, to dla zleceniodawcy wspomniany „VAT od zakupów”. Jeżeli zleceniodawca jest podatnikiem VAT, to może go odejmować od VAT-u od sprzedaży lub wnioskować o jego zwrot, a zatem nie stanowi on kosztu. Realny koszt dla zleceniodawcy wynikający z faktury to kwota netto (czyli kwota brutto pomniejszona o VAT). W związku z tym, samozatrudniony powinien ze zleceniodawcą negocjować kwotę netto na fakturze, o ile zleceniodawca jest VAT-owcem.
Ile zostaje „w kieszeni” z kwoty netto na fakturze?
Kwotę netto na fakturze można ustalić obliczając ile z danej kwoty zostanie „w kieszeni” po odjęciu wszystkich zobowiązań na rzecz państwa i niezbędnych wydatków. Do celu obliczenia kwoty, która pozostanie „w kieszeni” po wystawieniu w danym miesiącu faktury na określoną kwotę potrzebne są następujące dane:
- składki ZUS społeczne (kwota waha się w zależności od prawa do „małego ZUS-u” i wyboru odnośnie ubezpieczenia chorobowego),
- składka zdrowotna (261,73 zł),
- składka zdrowotna do odliczenia od podatku (225,38 zł),
- kwota zmniejszająca podatek (miesięcznie wynosi 46,33 zł),
- koszty uzyskania przychodu (wydatki związane z prowadzeniem firmy).
Kwotę „na rękę” z faktury można uzyskać odejmując od kwoty netto na fakturze: składki ZUS społeczne (w tym ew. Fundusz Pracy i ubezpieczenie chorobowe), składkę zdrowotną ZUS, koszty oraz zaliczkę na podatek dochodowy.
Jak obliczyć kwotę zaliczki na podatek dochodowy?
Najtrudniejszym aspektem analizy finansów samozatrudnionego może okazać się obliczenie zaliczki na podatek dochodowy przy zastosowaniu zasad ogólnych (najpowszechniejsza forma opodatkowania). W jaki sposób tego dokonać?
![]() | » Księgowość dla firmy: taniej w banku czy w biurze rachunkowym? |
Aby wyliczyć podatek dochodowy w danym okresie należy najpierw ustalić podstawę opodatkowania. Stanowi ją kwota netto na fakturze pomniejszona o koszty uzyskania przychodu i składki społeczne ZUS, zaokrąglona do pełnych złotych. Jeśli przedsiębiorca rozlicza się na zasadach ogólnych wg skali podatkowej, z tej kwoty oblicza się 18%, a od wyniku bezpośrednio odejmuje się kwotę zmniejszającą podatek (556,02 zł) oraz większą część składki zdrowotnej ZUS (obecnie 225,38 zł) . Wynik po zaokrągleniu to kwota zaliczki na podatek dochodowy do zapłaty za dany okres. Jeśli wynik wyszedł ujemny, to znaczy, że nie ma podatku do zapłaty.
Na potrzeby obliczeń w poniższych przykładach przyjęto natomiast tylko 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, aby obliczyć średnią wysokość podatku do zapłacenia w miesiącu.
Ile zarabiają samozatrudnieni wystawiając faktury na różne kwoty?
Kwestię zarobków „na rękę” osób samozatrudnionych najlepiej zobrazować na przykładach. Poniżej znajdują się opisy 4 sytuacji przedsiębiorców, którzy wystawiają faktury na różne kwoty i opłacają różne kwoty składek ZUS, dzięki czemu wahają się ich zarobki.
Przykład 1
Przedsiębiorca wystawia fakturę na kwotę 3000 zł netto. Przysługuje mu prawo do małego ZUS-u, nie opłaca chorobowego. Jedyny jego koszt to księgowość, którą prowadzi we własnym zakresie w programie online kosztującym 30 zł miesięcznie.
Przykład 2
Przedsiębiorca wystawia fakturę na kwotę 4000 zł netto. Nie przysługuje mu prawo do małego ZUS-u - opłaca pełne składki wraz z ubezpieczeniem chorobowym. W kosztach zapisuje księgowość w biurze rachunkowym (149 zł) oraz paliwo do samochodu osobowego (200 zł).
Przykład 3
Przedsiębiorca pracował na etacie zarabiając 3000 zł netto, ale zdecydował się przejść na samozatrudnienie i wykonywać podobne obowiązki dla tego samego pracodawcy. Na samozatrudnieniu chce zarabiać tyle samo, czyli 3000 zł netto. Nie przysługuje mu prawo do „małego ZUS-u” – płaci pełne składki bez chorobowego. Jego jedyny koszt to księgowość w biurze rachunkowym – 149 zł.
Przykład 4
Przedsiębiorca wystawia fakturę na 7000 zł netto. Opłaca „mały ZUS” bez chorobowego. W kosztach zapisuje księgowość (149 zł) oraz wydatki związane z samochodem (400 zł).
| Kwota netto na fakturze | ZUS | Koszty | Zaliczka na podatek doch. | Kwota w kieszeni | |
| Przykład 1 | 3 000,00 zł | 403,09 („mały ZUS” bez chorobowego) | 30,00 zł | 238,00 zł | ok. 2 328 zł |
| Przykład 2 | 4 000,00 zł | 1026,98 zł („duży ZUS” z chorobowym) | 349,00 zł | 257,00 zł | ok. 2 376 zł |
| Przykład 3 | 4 506,00 zł | 972,40 zł („duży ZUS” bez chorobowego) | 149,00 zł | 385,00 zł | ok. 3 000 zł |
| Przykład 4 | 7 000,00 zł | 403,09 zł („mały ZUS” bez chorobowego) | 549,00 zł | 864,00 zł | ok. 5 184 zł |
Uwaga: Powyższe kwoty są tylko orientacyjne – w niektórych miejscach zostały zaokrąglone. Nie należy posługiwać się nimi w rozliczeniu z urzędami.
Dla zainteresowanych Jak obliczyć kwotę do wstawienia na fakturze, aby uzyskać określone zarobki „w kieszeni”? Do tego można posłużyć się następującym równaniem z jedną niewiadomą: x - KUP - SS - SZP – [0,18*(x - KUP - SS) - SZO - KW] = N Gdzie: N - kwota, którą samozatrudniony chce mieć „w kieszeni” Podstawiając własne dane pod te zmienne (zależne m.in. od prawa do „małego ZUS-u” i wyboru odnośnie chorobowego) można obliczyć kwotę do wstawienia na fakturę pozwalającą uzyskać żądaną kwotę „w kieszeni”. |
/inFakt.pl
































































