Uchwalony przez parlament projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, mający na celu uporządkowanie rynku e-papierosów oraz ujednolicenie ich opodatkowania, oczekuje obecnie na decyzję prezydenta. Po uchwaleniu regulacji przez Sejm 18 września, Senat przyjął ją bez poprawek 24 września. Nowe przepisy wprowadzają podejście neutralne technologicznie oraz zmieniają dotychczasową strukturę podatku akcyzowego.
Koniec regulacji punktowych – od wcześniejszej propozycji do systemowej ustawy
Nowe regulacje stanowią odpowiedź na brak stabilności prawa i niejednolite zasady w sektorze wyrobów tytoniowych oraz alternatywnych. Wcześniejszy projekt rządowy został 2 lipca 2026 r. skierowany przez prezydenta Karola Nawrockiego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej ze względu na zastrzeżenia co do przewidywalności regulacji. Zwracano wówczas uwagę na potrzebę przyjęcia całościowego rozwiązania rynku, co stało się podstawą do opracowania nowej inicjatywy legislacyjnej przez Ministerstwo Finansów.
Wiceminister finansów Jarosław Neneman określił nowy projekt jako rozwiązanie kompleksowe, kończące etap regulowania poszczególnych technologii osobnymi przepisami. Zamiast tworzenia dedykowanych rozwiązań dla kolejnych wariantów urządzeń, przygotowana ustawa wprowadza szersze definicje oraz równe traktowanie fiskalne wszystkich e-papierosów i urządzeń do waporyzacji, niezależnie od ich konstrukcji.
Podczas prac sejmowych Prezes Polskiej Izby Handlu Maciej Ptaszyński zwracał uwagę na potrzebę nowelizacji przepisów:
My zajmujemy stanowisko, ponieważ reprezentujemy około 30 000 podmiotów handlu detalicznego, dla których sprzedaż szeroko rozumianych wyrobów tytoniowych i nowatorskich jest bardzo ważną częścią biznesu. Dlatego jesteśmy od lat zainteresowani tym, żeby to odbywało się w sposób legalny, uporządkowany, żeby szara strefa nie odbierała po prostu klientów na ten produkt, który jest legalny i legalnie opodatkowany. Tak że, jeżeli chodzi o sam projekt, popieramy go, ponieważ on uszczelnia system poboru akcyzy od e-papierosów.
Zmiana konstrukcji opodatkowania i stawki akcyzowej
Kluczowy element nowej regulacji dotyczy zmian w architekturze podatku akcyzowego:
- nominalna stawka akcyzy na urządzenie bazowe wzrasta z 40 zł do 50 zł;
- przeniesienie ciężaru podatkowego: akcyza zostaje zniesiona z wymiennych wkładów i podów i skoncentrowana wyłącznie na urządzeniu głównym.
W efekcie tej reorganizacji łączny poziom opodatkowania niektórych zestawów i systemów wielorazowych może ulec obniżeniu, mimo wyższej kwoty akcyzy przypisanej do samego urządzenia. Przedstawiciele rządu podkreślają, że celem nowelizacji nie jest wyłącznie podwyżka podatków, lecz wyeliminowanie luk prawnych umożliwiających sztuczne obniżanie obciążeń fiskalnych poprzez sprzedaż produktów w częściach lub wykorzystywanie różnic konstrukcyjnych.
Wpływ na legalny biznes i walka z szarą strefą
Nielegalny obrót e-papierosami generuje znaczące ubytki w dochodach budżetu państwa oraz stawia podmioty działające legalnie w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej. Produkty pochodzące z niekontrolowanych źródeł stwarzają ponadto ryzyko dla konsumentów ze względu na brak pewności co do ich składu i spełniania norm jakościowych.
Skalę nielegalnego rynku obrazują dane Krajowej Administracji Skarbowej, która tylko w 2025 r. przeprowadziła 1 172 kontrole i zabezpieczyła 3,2 mln ml płynów do e-papierosów pozbawionych polskich znaków akcyzy. Podczas prac parlamentarnych posłanki Magdalena Łośko (KO) oraz Jolanta Zięba-Gzik (PSL) wskazywały, że nowelizacja ma wyeliminować przewagę cenową podmiotów omijających prawo nad firmami wywiązującymi się z obowiązków podatkowych.
Mimo że projekt nie uwzględnia wszystkich postulatów przedsiębiorców, jego przyjęcie jest kluczowe dla załatania istniejących luk regulacyjnych. Najważniejsze jest to, aby działające legalnie podmioty jak najszybciej uzyskały jasne i skuteczne ramy prawne funkcjonowania na rynku. Obecny reżim osłabia pozycję legalnych przedsiębiorców, którzy konkurują z podmiotami działającymi właśnie w szarej strefie. Dotyczy to w szczególności sprzedaży e-papierosów w częściach oraz oferowania produktów po zaniżonych cenach, z omijaniem obowiązków akcyzowych - mówił na posiedzeniu senackiej komisji Michał Błaszczak, analityk w Departamencie Prawnym i Legislacyjnym w Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.
Stabilność regulacyjna a polski łańcuch dostaw
Wprowadzenie stałych i przewidywalnych reguł prawnych ma istotne znaczenie dla całego łańcucha gospodarczego, w tym dla krajowych producentów tytoniu. Z danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wynika, że liczba gospodarstw uprawiających tytoń w Polsce spadła z około 4,9 tys. w 2018 r. do około 3,3 tys. w 2025 r., co stanowi spadek o blisko jedną trzecią.
Mimo tego spadku Polska pozostaje jednym z głównych producentów tytoniu w Unii Europejskiej. Stabilne otoczenie regulacyjne pozwala podmiotom przetwarzającym oraz rolnikom planować inwestycje oraz kontraktację surowca w dłuższej perspektywie czasowej.
Ustawa oczekuje obecnie na decyzję Prezydenta RP.
red.
