Proces nominacji na stanowisko nowego prezesa amerykańskiej Rezerwy Federalnej wkracza w decydującą fazę. Już we wtorek, 21 kwietnia, kandydat Donalda Trumpa – Kevin Warsh – zostanie przesłuchany przez senacką komisję bankową. Tydzień później obecny szef Fed, Jerome Powell, najprawdopodobniej po raz ostatni poprowadzi posiedzenie banku centralnego. Oto 7 kluczowych wątków wokół zmiany na czele najważniejszego banku centralnego świata.
1. Trump do samego końca grozi Powellowi zwolnieniem
Jerome Powell kieruje Fedem do 15 maja. Donald Trump od miesięcy atakuje go i zarzuca niekompetencję z powodu odmowy drastycznego cięcia amerykańskich stóp procentowych. Choć do końca kadencji Powella został zaledwie miesiąc, prezydent USA wciąż grozi mu usunięciem ze stanowiska. Ostatnio rozsierdziła go deklaracja Powella, że ten pozostanie na fotelu prezesa aż do zaprzysiężenia następcy.
Warto przypomnieć: prezydent USA nie może ot tak zwolnić szefa Fed tylko dlatego, że ten nie realizuje jego wytycznych. Co więcej, nawet po 15 maja Powell pozostanie w Rezerwie Federalnej. Wygaśnie wprawdzie jego kadencja jako przewodniczącego 12-osobowego komitetu FOMC, ale pozostanie on członkiem Rady Gubernatorów aż do 31 stycznia 2028 r., co oznacza, że wciąż będzie współdecydował o polityce monetarnej.
2. Próby usunięcia dyscyplinarnego i prokuratorskie śledztwo
Gdy okazało się, że standardowe zwolnienie jest niemożliwe, otoczenie Trumpa zaczęło szukać pretekstu do zwolnienia dyscyplinarnego. Znaleziono go w kosztach renowacji waszyngtońskiej siedziby Fedu (dwóch budynków z 1930 roku), które wzrosły z 1,9 do 2,5 mld dolarów. Powellowi zarzucono brak kontroli nad wydatkami, na co ten odpowiadał, że koszty podbiła ogólna inflacja materiałów, wymóg usuwania azbestu i ołowiu oraz restrykcyjne obostrzenia konserwatorskie.
Departament Sprawiedliwości wszczął w tej sprawie śledztwo karne, jednak sąd niedawno je zablokował i uchylił wezwanie dla Powella. W uzasadnieniu wskazano, że śledztwo ma ewidentnie charakter polityczny i służy jako narzędzie nacisku. Administracja Trumpa zadeklarowała już, że zignoruje decyzję sądu.
3. Wiarygodność Warsha pod ostrzałem i zarzuty o „republikę bananową”
Była prezes Fedu, Janet Yellen, podczas niedawnego szczytu inwestycyjnego HSBC w Hongkongu otwarcie skrytykowała presję wywieraną na amerykański bank centralny. Zaznaczyła, że sytuacja, w której prezydent kraju domaga się cięcia stóp, by obniżyć koszty obsługi państwowego długu, przypomina praktyki z „republiki bananowej”.
Według Yellen przez całe to zamieszanie Kevin Warsh może mieć poważny problem z wiarygodnością. Warsh, dawniej znany jako rynkowy „jastrząb” krytykujący Powella za zbyt powolną walkę z inflacją, teraz nagle twierdzi, że Fed powinien ciąć stopy – mimo że marcowa inflacja przekroczyła cel inflacyjny Fedu o połowę.
Warsh tłumaczy swoją woltę teorią o skoku produktywności generowanym przez sztuczną inteligencję (AI), co ma działać jako naturalny hamulec dla cen. Yellen przypomina jednak, że o ile podobna teza sprawdziła się w latach 90. za czasów Alana Greenspana, to wówczas znajdowała ona odzwierciedlenie w danych. Dziś twardych dowodów na to, że AI radykalnie zwiększa produktywność, wciąż brakuje. To rodzi podejrzenia, że jest to jedynie wygodna wymówka mająca zadowolić polityczne apetyty Donalda Trumpa.
4. Warsh może zostać najbogatszym prezesem Fedu w historii
Majątek Warsha szacuje się na kwotę pomiędzy 130 a 190 milionów dolarów (dla porównania: majątek Powella w 2017 r. wyceniano na 19,7-55 mln USD). Jego portfel inwestycyjny wyróżnia się nie tylko rozmiarem, ale i skomplikowaniem.
Główne aktywa: Udziały w Juggernaut Fund (warte ponad 50 mln USD każdy).
Ryzykowne aktywa: Inwestycje w SpaceX, platformę Polymarket oraz liczne spółki technologiczne, krypto i blockchain. Wiele z nich objętych jest klauzulami poufności.
Doradztwo biznesowe: Tylko w zeszłym roku zarobił ponad 10 mln dolarów na doradztwie dla firmy miliardera Stanleya Druckenmillera.
Powiązania rodzinne: Jest mężem Jane Lauder, spadkobierczyni imperium kosmetycznego Estee Lauder, której majątek wycenia się na niemal 2 mld dolarów.
Aby spełnić rygorystyczne zasady etyczne Fedu (wprowadzone w 2022 r.), które zabraniają posiadania m.in. akcji banków, kryptowalut czy obligacji korporacyjnych, Warsh będzie zmuszony do głębokiej przebudowy portfela.
5. Kariera i zaplecze biznesowe
Urodzony w kwietniu 1970 r. Kevin Warsh jest absolwentem polityki publicznej na Uniwersytecie Stanforda oraz prawa na Harvardzie. W latach 1995-2002 pracował w banku Morgan Stanley, docierając do stanowiska dyrektora zarządzającego w dziale fuzji i przejęć. Za prezydentury George'a W. Busha zasiadał w Narodowej Radzie Gospodarczej, by w 2006 roku zostać najmłodszym w historii członkiem Rady Gubernatorów Fedu.
W czasie kryzysu finansowego (2008) odgrywał rolę kluczowego łącznika między ówczesnym szefem Fed Benem Bernanke a republikanami i Wall Street. Ostatnie lata spędził na pracy akademickiej na Stanfordzie i w konserwatywno-libertariańskim Instytucie Hoovera.
6. Wtorkowe przesłuchanie w Senacie
Nominacja Warsha jest obecnie w połowie drogi proceduralnej. Po formalnym wskazaniu przez Trumpa i przeglądzie dokumentów, we wtorek 21 kwietnia kandydata czeka publiczne przesłuchanie przed senacką komisją bankową. Spodziewane są ostre pytania o niezależność od Białego Domu, perspektywy dla inflacji i stóp procentowych oraz realny wpływ technologii AI na gospodarkę. Jeśli komisja zagłosuje za jego kandydaturą, ostateczna decyzja trafi do pełnego, 100-osobowego Senatu (do zatwierdzenia wystarczy 51 głosów).
7. Czy proces nominacyjny może utknąć?
Historycznie na miesiąc przed zmianą warty w Fedzie nowy kandydat miał już z reguły zielone światło od komisji. Dziś harmonogram jest dużo bardziej napięty. Choć republikanie posiadają większość w Senacie (53 mandaty), mogą pojawić się wewnątrzpartyjne komplikacje. Obecnie republikański senator Thom Tillis grozi zablokowaniem głosowania nad kandydaturą Warsha, dopóki administracja Trumpa nie wycofa się ze wspomnianego politycznego śledztwa przeciwko Powellowi.
Albina Kenda
