Kilka lat temu rząd przygotował projekt ustawy określającej zasady oferowania tzw. renty dożywotniej. „Odwrócona hipoteka” nie doczekała się jednak regulacji – prace zostały zawieszone, chociaż na rynku kilka firm oferuje taki produkt. Teraz temat powraca, a w czerwcu 2018 r. nad problemem pochyli się Sejmowa Komisja Polityki Senioralnej.
Renty dożywotniej nie należy mylić z odwróconym kredytem hipotecznym, który jest już uregulowany w polskim prawie, ale nie pojawił się dotąd w bankowych ofertach. Dożywotnie świadczenia wypłacane w zamian za przeniesienie prawa własności do nieruchomości promuje kilka niebankowych firm. Senior, który zdecyduje się na takie rozwiązanie, musi przed otrzymaniem wypłat podpisać akt notarialny, ale pozostaje do śmierci w dotychczasowym lokum korzystając ze służebności osobistej lub prawa użytkowania.
Umowy tworzone przez fundusze hipoteczne promujące rentę dożywotnią opierają się przepisach kodeksu cywilnego. W 2014 r. powstał projekt ustawy, która przewidywała szereg mechanizmów mających zwiększyć bezpieczeństwo tej usługi, m.in.:
- Konieczność uzyskania zezwolenia KNF przez firmy oferujące świadczenia,
- Próg minimalnego wyposażenia w kapitał – 2 mln euro, oraz wymóg posiadania kapitałów własnych wyższych co najmniej o 15 proc. od sumy zobowiązań przypadających na kolejne 2 lata działalności.
- Wymóg zabezpieczenia wypłaty świadczenia poprzez ustanowienie na nieruchomości „oddanej” przez klienta hipoteki na jego rzecz.
Projekt nigdy nie trafił do dalszej obróbki, chociaż za uregulowaniem rynku był m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich i UOKiK. Nowego prawa chciały także podmioty oferujące rentę dożywotnią i organizacje branżowe takie jak Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych.
Sejmowa Komisja Polityki Senioralnej, w opublikowanym niedawno planie prac na 2018 rok uwzględniła debatę na temat regulacji dotyczących rynku rent dożywotnich i hipoteki odwróconej. Na posiedzeniu, które zaplanowano na czerwiec, głos zabierze Minister Finansów i Minister Przedsiębiorczości i Technologii. To sygnał, który może zapowiadać powrót do idei wzmocnienia bezpieczeństwa usług skierowanych do seniorów.
– Prace nad regulacją rynku tak zwanej hipoteki odwróconej rozpoczęły się już w 2009 roku i wciąż nie mogą doczekać się pełnej regulacji. Dlatego tym bardziej cieszę się, że osobiście udało mi się przekonać Przewodniczącą Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej, by debata o konieczności regulacji rynku odbyła się podczas jednego z posiedzeń. Mam nadzieję, że temat renty dożywotniej i bezpieczeństwa seniorów znów wróci na wokandę, zwłaszcza że wyłudzenia i oszustwa, o których słyszy się coraz częściej psują renomę całego rynku i uderzają w profesjonalnych usługodawców – wskazuje Robert Majkowski, Prezes Funduszu Hipotecznego DOM.
