- Nie ma właściwie takiej dziedziny życia, nie ma takiego resortu, nie ma takiej specjalizacji, która nie dotyczy bezpośrednio lub pośrednio polskiej rodziny - ocenił Donald Tusk. Premier przypomniał osiągnięcia rządu w kwestii wsparcia polskich rodzin. To m.in. wydłużenie urlopu macierzyńskiego, przedszkola za złotówkę oraz program "Mieszkanie dla młodych". Ale jak to pomaga polskiej rodzinie?
Image licensed by Ingram Image
Wskaźnik dzietności Polek wynosi 1,3. Jest to jeden z najgorszych wyników na świecie. Z prognoz ZUS-u wynika, że w 2050 roku będzie nas tylko 30 milionów. Kobiety nie chcą rodzić z różnych powodów. Jednym z nich jest niedostateczne wsparcie państwa dla rodziny.
Rok 2013 jest rokiem rodziny. Premier uznał to za zbyt krótki okres, więc ogłosił "dekadę rodziny". Rząd ma skupić się na wsparciu i zachęceniu Polaków do posiadania dzieci. Ale czy pomysły władzy wychodzą rodzinie na dobre?
Stara maksyma mówi, że jeżeli rząd planuje w czymś pomóc obywatelowi, to należy natychmiast uciekać, bo najprawdopodobniej wiąże się to z podniesieniem podatków. W efekcie za kiepską pomoc trzeba zapłacić podwójnie. Premier przytoczył trzy osiągnięcia rządu, które jego zdaniem świadczą o zaangażowaniu władzy we wsparcie rodziny.
Wydłużone urlopy macierzyńskie
Pierwszy dotyczy wydłużenia urlopów macierzyńskich do roku. Pomysł ten był wielokrotnie krytykowany, bo zniechęca pracodawców do zatrudniania młodych kobiet. W teorii z części urlopu macierzyńskiego może skorzystać też mężczyzna, ale na to decyduje się tylko niewielki odsetek ojców.
 | » W którym kraju opłaca się mieć dzieci? |
Najlepszą pomocą dla pań chcących powrócić na rynek pracy po okresie macierzyństwa nie jest wcale chronienie ich etatów za wszelką cenę. Trzeba stworzyć takie mechanizmy rynkowe, które sprawią, że bezrobocie będzie na tyle niskie, że praca znajdzie się dla każdego. Czym innym jest pomoc państwa w okresie ciąży i w pierwszym okresie życia młodego obywatela, a czym innym gwarantowanie miejsc pracy na koszt przedsiębiorców, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu popularności umów cywilnoprawnych (śmieciowych), w tym umów o pracę na czas określony.
Przedszkole za złotówkę
Przedszkole za złotówkę to skrót. Nikt nie wykupi miejsca w przedszkolu za taką kwotę. Powyżej pięciu bezpłatnych godzin każda następna godzina pobytu w przedszkolu nie może być droższa niż równowartość 1 zł. W tym celu rząd uruchomił środki, tak by samorządy miały z czego dopłacać. W teorii pozwoli to na obniżenie cen oraz zwiększenie miejsc w przedszkolu. W 2013 roku wydamy na to 504 mln zł, a w 2014 roku - 1,6 mld zł.
Niemniej w dalszym ciągu jesteśmy na szarym końcu w UE pod względem dostępu dzieci do przedszkoli. Obecnie wychowaniem przedszkolnym objętych jest 70% dzieci w wieku 3-5 lat. Istotnym czynnikiem wpływającym na polepszenia tego wskaźnika jest wysłanie 6-latków do szkół. Państwo wyłoży olbrzymie pieniądze na prawne zapewnienie miejsc w przedszkolach. Dla przypomnienia - pochodzą one z podatków płaconych m.in. przez rodziny posiadające dzieci.
Mieszkanie dla młodych
 | » "Mieszkanie dla młodych" - najważniejsze fakty |
"Mieszkanie dla młodych" to bardziej program wsparcia deweloperów stawiających domy mieszkalne w mało atrakcyjnych lokalizacjach. Przede wszystkim, dlatego że program wyklucza dopłaty do mieszkań z rynku wtórnego. Ponadto ustalone limity już teraz pokrywają się ze stosunkowo nieliczną liczbą transakcji, np. w Warszawie tylko 14% mieszkań odpowiada kryteriom programu MdM, we Wrocławiu - 18%, a w Białymstoku - 43%.
Co się nie udaje?
Minister edukacji narodowej zapewniła, że będzie działała w kierunku obniżenia cen podręczników szkolnych. Przeciętna wyprawka złożona z samych podręczników to koszt ok. 300 zł. Większość podręczników jest taka sama, bo muszą być zgodne z programem przygotowywanym przez MEN. Niemniej przygotowanie darmowych cyfrowych wersji podręczników dostępnych do pobrania z internetu wydaje się dla resortu edukacji zbyt trudne.
Zmodyfikowano ulgę dla dzieci. Już w tym roku rodzice o łącznych dochodach wyższych niż 112 tys. zł brutto mogą zapomnieć o pomocy państwa. Równocześnie w dalszym ciągu będzie funkcjonować system zaliczkowy, tzn. żeby otrzymać ulgę w pełnej wysokości, trzeba najpierw wypracować sobie dochód. Rodzice z większą liczbą dzieci i stosunkowo niskim dochodem mają na to marne szanse. Warto też wspomnieć o wyjątkowo niskiej kwocie wolnej od podatku, która nie uległa zmianie od 2008 roku.
Mniej widoczne porażki
Kolejna porażka jest mniej widoczna, ale ma niebagatelne znaczenie - system emerytalny. Nie premiuje on w żaden sposób ludzi, którzy decydują się na posiadanie dzieci, czyli przyszłych obywateli, którzy będą ten system utrzymywać. Kobiety są najbardziej poszkodowane, bo przeciętnie pobierają emerytury dłużej, ale też mają krótsze okresy pracy zawodowej, czyli mniejszą podstawę do wyliczenia świadczenia.
 | » Chcesz biedować na starość? Zaufaj państwu |
Nie można płacić za posiadanie dzieci, ale trzeba postarać się, by osoby decydujące się na dzieci miały możliwość odkładania pieniędzy na emeryturę. Wydaje się, że bez specjalnych i naprawdę zauważalnych preferencji podatkowych oraz większego zaangażowania państwa we wsparcie zakupu mieszkania (albo i domu) nie ma absolutnie żadnych szans na poprawę dzietności Polek. Na razie wszystkie działania rządu wskazują, że kolejne 10 lat będzie "dekadą straconą dla rodziny". Na razie ważniejsze są finanse publiczne. Rodzina ma tylko do nich dokładać.
Łukasz Piechowiak
Bankier.pl
