Wpłynęło blisko 900 uwag do projektu rozporządzenia w sprawie centrów zdrowia psychicznego. Szpitale wskazały na zbyt wysokie wymogi kadrowe, NFZ chce je jeszcze podnieść, a Grupa Robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego wniosła o odrzucenie projektu w całości.
Projekt nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień dotyczy wdrożenia centrów zdrowia psychicznego (CZP) jako rozwiązania systemowego. Dotychczas CZP funkcjonowały w formie pilotażu reformy psychiatrii dorosłych. Celem było wprowadzenie psychiatrii środowiskowej, w której opieka psychiatryczna odbywa się głównie w środowisku życia pacjenta, a nie, jak w dotychczasowym modelu, w szpitalu psychiatrycznym. Pilotaż trwał od 2018 roku i był wielokrotnie przedłużany, ostatnio do końca 2026 roku.
Projekt określa wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w CZP. Obejmuje on m.in. wymagania dotyczące personelu w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców z obszaru działania centrum. To m.in. psychiatrzy lub lekarze w trakcie specjalizacji psychiatrycznej - 5 etatów, 3 etaty pielęgniarki psychiatrycznej, 5 etatów psychoterapeutów, 5 - psychologów, 2 etaty terapeutów środowiskowych. Projektowane wymagania dot. personelu są wyższe od obowiązujących w pilotażu, gdzie, także na 100 tys. mieszkańców, ma być m.in. 3,5 etatu psychiatry, 3 etaty psychoterapeutów, a psychologów - także 3.
Ministerstwo Zdrowia opublikowało raport z konsultacji publicznych.
Do wyższych wymogów w zakresie liczby personelu w konsultacjach odnosiły się placówki prowadzące CZP. Wskazywały, że ich realizacja będzie trudna - przy brakach kadrowych na rynku. W regulacji nie wskazano także źródła finasowania, a zatrudnienie dodatkowych specjalistów wiąże się większymi kosztami. Przeciwną uwagę zgłosił Narodowy Fundusz Zdrowia, wg. którego etatów psychiatrów powinno być 7, tyle samo pielęgniarek, psychologów i psychoterapeutów.
W kryteriach dotyczących personelu resort wymienił też asystenta zdrowienia (jeden etat). To „osoby po przebytym kryzysie psychicznym, które swoim przykładem i wsparciem będą mogły mieć istotny wkład w zwiększenie skuteczności prowadzonego w centrach zdrowia psychicznego procesu terapeutycznego” - napisano w ocenie skutków regulacji. Resort zaznaczył, że „nie jest to nowy zawód medyczny, a osoby o kompetencjach asystenta zdrowienia nie będą udzielać świadczeń opieki zdrowotnej”.
Określono również punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny (PZK) „jako jeden z istotnych elementów centrum zdrowia psychicznego”. PZK to miejsca pierwszego kontaktu, do których może zgłosić się każdy, osobiście lub telefonicznie, bez skierowania. Zgodnie z projektem miałyby pracować w godz. 8-20 (w pilotażu jest 8-18). Tam udzielane jest wstępne wsparcie oraz tworzony plan dalszego leczenia lub terapii. W projekcie zdefiniowano także plan terapii i zdrowienia.
Zgodnie z projektem CZP ma realizować świadczenia: w warunkach stacjonarnych, w izbie przyjęć, dzienne i ambulatoryjne - w tym leczenie środowiskowe. Resort określił także warunki ich realizowania dotyczące m.in. personelu, czasu trwania sesji czy liczby miejsc dla pacjentów.
Centra mają też zatrudniać koordynatora opieki, który „zapewnia koordynację świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych zgodnie z planem terapii i zdrowienia świadczeniobiorcy w tym: ustala terminy realizacji poszczególnych etapów świadczenia, nadzoruje prowadzenie dokumentacji, oraz czuwa nad formalną jakością całego procesu leczenia” - napisano w OSR. Przewidziano 5 etatów koordynatorów na 100 tys. mieszkańców. Określono też, że w składzie personelu CZP ma się znaleźć pracownik socjalny. Jego rolą ma być wsparcie społeczne w środowisku pacjentów we współpracy z ośrodkami pomocy społecznej.
Projekt zakłada także, że inne - poza CZP - miejsca ambulatoryjnego i środowiskowego udzielania świadczeń psychiatrycznych nie będą funkcjonowały od 1 stycznia 2029 roku.
Projekt rozporządzenia skierowano do 30-dniowych konsultacji w czerwcu. Raport z konsultacji resort opublikował na stronie Rządowego Centrum Legislacji na początku września. Wpłynęło blisko 900 uwag od ponad 100 podmiotów i osób fizycznych.
Wśród pomiotów, które je zgłosiły była Grupa Robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Wnioskowała o odrzucenie projektu w całości. Eksperci wskazali, że projekt budzi wątpliwości dot. zgodności z konstytucją. Chodzi o to, że rozporządzenie wykonawcze nie może nosić znamion samodzielnych norm prawnych. „W uzasadnieniu wskazano, że celem projektu jest kształtowanie modelu funkcjonowania psychiatrycznej opieki zdrowotnej, a zatem część zaproponowanych regulacji ma charakter ustrojowy. Tak zakreślony cel rozporządzenia nie odpowiada celowi zapisanemu w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i powinien zostać uregulowany na poziomie ustawy” - napisano w uwagach. Ponadto Grupa Robocza m.in. zauważyła, że rozwiązania zawarte w projekcie nie są zgodne z wypracowanymi podczas pilotażu.
Fundacja Wspierania Rozwoju Społecznego „Leonardo” wniosła m.in. o jasne określenie zasad wyznaczania obszaru działania centrum zdrowia psychicznego oraz przypisanie populacji objętej odpowiedzialnością CZP. Fundacja zwróciła też uwagę na brak w rozporządzeniu wymagań dotyczących świadczeń udzielanych stacjonarnie. „W programie pilotażowym organizacja świadczeń stacjonarnych stanowiła jeden z elementów modelu centrum zdrowia psychicznego. Projekt odchodzi od dotychczasowych rozwiązań, nie określając jednocześnie, w jaki sposób zapewniona będzie dostępność leczenia stacjonarnego dla populacji objętej odpowiedzialnością centrum zdrowia psychicznego” - napisano w uwagach.
Z kolei Narodowy Fundusz Zdrowia wskazał, że wiele projektowanych przepisów jest niejasnych, wniósł o ich doprecyzowanie. Ponadto NFZ zauważył, że na 100 tys. mieszkańców projekt przewiduje łącznie 30 etatów personelu. W opinii Funduszu to za mało, powinno być 40. „Zmniejszenie liczby etatów personelu może spowodować ograniczenie świadczeniobiorcom dostępu do świadczeń przy jednoczesnym pozostawieniu takiego samego poziomu finansowania świadczeń w CZP, jak to miało miejsce w ramach programu pilotażowego w centrum zdrowia psychicznego” - napisał Fundusz. Zwrócił też m.in uwagę na brak określenia liczby łóżek w opiece stacjonarnej na 100 tys. mieszkańców.
Ponadto NFZ zauważył, że w ocenie skutków regulacji zabrakło informacji, jaki będzie skutek finansowy wdrożenia proponowanych zmian. W projekcie widnieją zera - jeśli chodzi o koszty przez najbliższe 10 lat - zarówno dla budżetu państwa, samorządów jak i NFZ.
Projektowane rozporządzenie miałoby wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
CZP skupiają się na opiece zorganizowanej blisko pacjenta w mniejszych ośrodkach pomocy medycznej, zapobieganiu kryzysom psychicznym, a gdy do nich dojdzie – na szybkim przywróceniu do równowagi. W takich placówkach dorośli pacjenci mogą korzystać ze wszystkich rodzajów świadczeń: dziennych, ambulatoryjnych, stacjonarnych, a główny nacisk kładzie się na opiekę środowiskową. Centra są odpowiedzialne za zdrowie psychiczne osób pełnoletnich z ich obszaru działania i muszą współpracować z opieką społeczną oraz innymi placówkami leczniczymi, w tym z innymi centrami.(PAP)
kra/ akar/
