Za obserwowany przyrost liczby diagnoz zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) odpowiada głównie większa świadomość oraz częstsze ich rozpoznawanie u dziewcząt i kobiet, a nie wzrost ich występowania w całej populacji – wynika z pracy na łamach czasopisma „Journal of the American Medical Association”.
Wzrost diagnoz autyzmu w USA
Według autorów analizy dziewczęta i kobiety są obecnie diagnozowane znacznie częściej niż w przeszłości, chociaż wciąż często z wieloletnim opóźnieniem w porównaniu do chłopców i mężczyzn.
We wstępie do artykułu badacze zwrócili uwagę, że w ciągu ostatniej dekady odnotowano w USA zwiększenie częstości występowania zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) w Stanach Zjednoczonych. Z danych sieci monitorującej autyzm i zaburzenia neurorozwojowe (Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network), działającej w ramach Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention - CDC), wskaźnik występowania ASD wśród ośmiolatków wzrósł w latach 2016 – 2022 o 74 proc.
Zgodnie z przypuszczeniami ekspertów tendencje te mogą wynikać ze współdziałania kilku czynników, jak:
- rozszerzenie kryteriów diagnostycznych,
- wzrost świadomości społecznej
- częstsze rozpoznawanie ASD w określonych grupach, które wcześniej były pomijane,
- upowszechnienie się badań przesiewowych we wczesnym dzieciństwie.
Dziewczęta i kobiety były diagnozowane rzadziej
Dotychczas zaburzenia ze spektrum autyzmu diagnozowane były znacznie rzadziej u dziewczynek i kobiet, ponieważ ich objawy mogą się różnić między płciami, a dziewczęta mają lepsze umiejętności społeczne i z reguły rozwijają lepsze mechanizmy radzenia sobie, aby dopasować się do oczekiwań innych ludzi.
Naukowcy pod kierunkiem dr. Ericka Messiasa z Saint Louis University (Missouri, USA) przeanalizowali elektroniczną dokumentację medyczną 171 134 pacjentów, korzystających z dużego systemu opieki zdrowotnej w środkowo-zachodniej części USA w latach 2016–2024. Jak podkreślili, jest to jedno z pierwszych badań śledzących trendy w diagnozowaniu autyzmu z uwzględnieniem płci i na różnych etapach życia: w dzieciństwie (do 9. roku życia), okresie dojrzewania (10-18 lat) i dorosłości (od 19. roku życia wzwyż) w latach przed pandemią COVID-19 i po niej.
Na podstawie uzyskanych wyników badacze ocenili, że odnotowany po pandemii COVID-19 (od 2020 r.) wzrost liczby pierwszorazowych rozpoznań zaburzeń ze spektrum autyzmu ma związek z ich częstszym rozpoznawaniem u dziewcząt i kobiet, a nie ze wzrostem ich występowania w całej populacji.
Podczas gdy w latach 2016–2024 liczba nowych diagnoz autyzmu u mężczyzn utrzymywała się na stałym poziomie lub spadała, u kobiet po 2020 r. wyraźnie wzrosła – o 19 proc. Tendencja ta była widoczna we wszystkich badanych grupach wiekowych: wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.
Kobiety otrzymują diagnozę średnio 3,4 roku później
Dziewczęta i kobiety otrzymywały diagnozę autyzmu średnio o 3,4 roku później niż chłopcy i mężczyźni.
Diagnozy zespołu Aspergera – kategorii usuniętej z amerykańskiego podręcznika diagnostycznego w 2013 r. (z międzynarodowej klasyfikacji ICD-11 wydanej przez WHO usunięto go w roku 2022) – stopniowo znikały z dokumentacji medycznej w miarę, jak klinicyści przechodzili na szerszą klasyfikację obejmującą zaburzenia ze spektrum autyzmu.
Zdaniem badaczy najnowsze wyniki wskazują na potrzebę stosowania strategii takiej badań przesiewowych w kierunku ASD, która uwzględnia różnice w obrazie klinicznym tych zaburzeń w zależności od płci. (PAP)
jjj/ zan/
