Niespójność przepisów prawnych w Polsce często się zdarza. Od pięciu lat PIP wydaje nakazy dotyczące prac w szczególnych warunkach, choć nie ma do tego uprawnień. Z drugiej strony nakazuje jej to ustawa o emeryturach pomostowych.
Od 1 stycznia 2010 roku w wyniku zmian w ustawie o emeryturach pomostowych do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W związku z tym pięć lat temu inspektorzy PIP powinni otrzymać uprawnienia do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w tej ewidencji, ale tak się nie stało, bo ktoś zapomniał znowelizować ustawę o PIP.
Problem pojawił się w połowie 2011 roku, gdy sądy administracyjne, w tym NSA, zmieniły linię orzecznictwa i uznały, że „organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone w rejestrze stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.”
Wówczas do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wystąpił w tej sprawie zarówno Rzecznik Praw Obywatelskich, jak i Główny Inspektor Pracy, wnosząc o nowelizację ustawy o PIP, która umocowałaby na gruncie prawa dotychczasowe działania inspektorów. Długo to trwało, ale nareszcie mamy projekt nowelizacji ustaw o Państwowej Inspekcji Pracy i o emeryturach pomostowych. Rządowe Centrum Legislacji udostępniło dziś na swoich stronach projekt ustawy o zmianie przepisów dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy oraz ustawy o emeryturach pomostowych.
Nowelizacja tych przepisów jest ważna nie tyle dla legitymizacji działań inspekcji pracy, ale przede wszystkim dla zwykłych pracowników, którzy dzięki zaliczeniu ich pracy do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, mają szansę na wcześniejsze emerytury pomostowe. Ustalenie prawa do takiej emerytury zależy bowiem od posiadania przez ubezpieczonego wymaganego okresu pracy w szczególnie trudnych warunkach. Jeśli sąd pracy nie będzie mógł powołać się na prawomocną decyzję inspektorów PIP nakazującą pracodawcy wpisanie danego pracownika do ewidencji osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, to pracownik nie może liczyć na wcześniejszą emeryturę pomostową.
Katarzyna Sudaj
