Rozmowa z Maciejem Trybuchowskim, prezesem zarządu Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych.
Jakie były największe wyzwania dla KDPW na przestrzeni ostatnich 30 lat i jak udało się im sprostać?
Już sama decyzja o tym, że tworzymy w Polsce z początkiem lat 90. rynek zdematerializowanych papierów wartościowych była w tamtym czasie sporym wyzwaniem. Ale bardzo dobrze, że ją podjęto. Kluczowy był tu czynnik ludzki i wizjonerskie spojrzenie w przyszłość.
Wyzwań zawsze było wiele i wiele będzie. Mają różną naturę: prawną, rynkową, a nawet zdrowotną, bo np. pandemia Covid też była nie lada wyzwaniem.
Myślę, że we wszystkich tych przypadkach kluczowi okazywali się ludzie – muszę przyznać, że w Grupie KDPW udało się stworzyć zespół profesjonalistów, nie rzadko związanych z rynkiem kapitałowym i z KDPW od 30 lat, którzy wyzwań się nie boją.
Jakie zmiany na rynku kapitałowym najbardziej wpłynęły na działalność KDPW przez te lata?
Do przełomowych decyzji wpływających na działalność KDPW zaliczyłbym m.in. Program Powszechnej Prywatyzacji i związany z tym proces dematerializacji Powszechnych Świadectw Udziałowych w KDPW w 1996 r. Umożliwiło to ich wprowadzenie do obrotu. W następnym roku przystąpiliśmy do kolejnego etapu Programu, czyli zamiany Świadectw na Akcje Narodowych Funduszy Inwestycyjnych.
Z punktu widzenia ochrony inwestorów indywidualnych na rynku kapitałowym ważny był rok 2001, kiedy to zaczął w Polsce działać System rekompensat.
Ważny moment w umiędzynarodowianiu polskiego rynku kapitałowego to rok 2003, w którym do KDPW przyjęliśmy akcje pierwszej zagranicznej spółki notowanej równolegle na parkiecie w Polsce i innym kraju. Był to Bank Austria Creditanstalt AG. Fakt ten związany był z otwarciem pierwszego konta depozytowego KDPW w zagranicznej instytucji depozytowej – Oesterreichische Kontrollbank.
Duże znaczenie dla funkcjonowania KDPW odegrały regulacje będące pokłosiem kryzysu finansowego z 2009 roku. Spowodowały one m.in. konieczność wydzielenia z naszych struktur odrębnego podmiotu – izby rozliczeniowej KDPW_CCP. Powołaliśmy do życia usługę repozytorium transakcji EMIR, a później repozytorium transakcji SFTR. Rozpoczęliśmy także nadawanie kodów LEI.
Rok 2014 był przełomowy, jeśli chodzi o inwestorów i proces rozrachunku transakcji: zmienił dotychczasowy cykl rozrachunkowy z T+3 na T+2. Zmiana cyklu rozrachunkowego dostosowała polski rynek kapitałowy do standardów wprowadzanych w Unii Europejskiej. Teraz trwają prace nad zmianą cyklu na T+1.
Które z osiągnięć KDPW uważa pan za najważniejsze dla polskiego rynku kapitałowego?
Polski rynek kapitałowy ma bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę posttransakcyjną, która odpowiada za wszelkie procesy związane z prawidłowym rozliczeniem i rozrachunkiem transakcji, jak i usługami związanymi z obecnością emitentów na rynku finansowym. Ponadto udało nam się stworzyć wiele usług dodatkowych. Fakt, że uczestnicy polskiego rynku kapitałowego mogą u nas, zarówno w KDPW, jak i w KDPW_CCP, znaleźć komplementarny pakiet usług, zgodny z krajowymi i międzynarodowymi regulacjami oraz standardami uważam za jedno z najważniejszych osiągnięć naszego rynku.
Najlepszym potwierdzeniem tej tezy niech będzie uznanie polskiego rynku za rynek rozwinięty przez FTSE Russell – agencję odpowiedzialną za badanie stopnia rozwinięcia danego rynku pod wieloma względami – w tym także poziom rozwoju i jakość usług, które oferuje KDPW i KDPW_CCP. Zakwalifikowanie Polski do rozwiniętych rynków kapitałowych potwierdza, że rynek jest dobrze uregulowany, oferuje profesjonalną i nowoczesną jakość infrastruktury, a co z punktu widzenia Grupy KDPW istotne – dostarcza rozwinięte na poziomie światowym usługi posttransakcyjne.
Jak KDPW planuje wspierać rozwój rynku kapitałowego w Polsce na kolejne 30 lat?
Chcąc odgrywać istotną rolę w sakli Europy, polski rynek kapitałowy musi oferować pełną gamę usług także w sferze posttransakcyjnej. Dlatego jako Grupa KDPW stale rozwijamy swoją ofertę, dostarczając rynkowi nowe rozwiązania oraz dostosowując swoją ofertę do międzynarodowych standardów i regulacji. Z punktu widzenia przyszłości i dalszego rozwoju polskiego rynku kapitałowego niezbędne jest wzmacnianie jego innowacyjności. Utrzymywanie w kraju kompetencji instytucji infrastrukturalnych jest jednym z wyróżników konkurencyjnych polskiego rynku kapitałowego.
W jaki sposób KDPW dostosowuje się do międzynarodowych trendów, takich jak zrównoważony rozwój i ESG?
KDPW zatrudnia mniej niż 250 osób, tak więc obowiązki dotyczące raportowania wynikające z Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) i European Sustainability Reporting Standards (ESRS) na razie nas nie obowiązują, ale przygotowujemy się już do tego zadania. Nasza działalność nie powoduje bezpośrednio emisji dwutlenku węgla, niemniej już teraz mamy podpisaną umowę z dostawcą energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Od wielu lat wprowadzamy także działania mające na celu ograniczenie zużycia prądu, czy papieru.
Jakie innowacje technologiczne KDPW wprowadził lub planuje wprowadzić, aby sprostać wyzwaniom współczesnego rynku?
Działalność KDPW, jako instytucji infrastrukturalnej, w znaczącej mierze opiera się na regulacjach tworzących szkielet rynku finansowego. Regulacje prawne, których celem jest zwiększenie bezpieczeństwa i przejrzystości rynku, są na tyle złożone oraz wymagające gromadzenia i analizy dużej ilości danych, że bez najnowocześniejszych narzędzi IT nie można byłoby im sprostać.
Usługi, które oferujemy uczestnikom rynku, oparte są na rozwiązaniach IT, które sami tworzymy. To daje nam dużą elastyczność, jeżeli chodzi o tworzenie rozwiązań dedykowanych podmiotom operującym na polskim rynku, ale wymaga to od nas ciągłego doskonalenia, jeśli chodzi o rozwój rozwiązań informatycznych.
W jaki sposób KDPW przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa i ochrony inwestorów na rynku kapitałowym?
Cała działalność zarówno Krajowego Depozytu, jak i izby rozliczeniowej KDPW_CCP ma za zadanie zapewnienie bezpiecznego obrotu na rynku kapitałowym. Jeśli zaś mamy skupić się stricte na inwestorach indywidualnych, to wśród zadań, jakie realizujemy, jest administrowanie Systemem rekompensat. Gwarantuje on inwestorom, w sytuacji niewypłacalności domu maklerskiego lub banku, wypłatę środków pieniężnych z tytułu utraty środków pieniężnych zapisanych na rachunkach oraz zrekompensowanie wartości utraconych instrumentów finansowych. W przeszłości zdarzały się już przypadki, w których środki z systemu były wypłacane inwestorom.
Jak ocenia pan współpracę KDPW z międzynarodowymi instytucjami depozytowymi? Czy widzi pan potencjał na dalszą integrację z rynkami zagranicznymi?
KDPW od samego początku angażował się we współpracę międzynarodową. Warto wspomnieć, że nasz system depozytowy wzorowaliśmy na rozwiązaniach francuskich i ścisłej współpracy z tamtejszym centralnym depozytem Sicovam.
Operacyjnie współpracujemy z wieloma depozytami zagranicznymi, tworząc tzw. linki, czyli połączenia operacyjne, dzięki którym w ogóle możliwe jest równoległe notowanie akcji danej spółki na GPW i zagranicznej giełdzie.
Jesteśmy także członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. Europejskiego Stowarzyszenia Centralnych Depozytów Papierów Wartościowych (ECSDA), Stowarzyszenia Krajowych Agencji Numerujących (ANNA), Securities Market Practice Group (SMPG), czy Europejskiego Forum Ochrony Depozytów i Systemów Rekompensat (EFDI). Izba rozliczeniowa z kolej jest KDPW_CCP członkiem – Europejskiego Zrzeszania Izb Rozliczeniowych (EACH), czy międzynarodowego CCP Global. Jako ciekawostkę przypomnę, że w 1998 roku utworzono CEECSDA, czyli Central and Eastern Europe Central Securities Depository Association, a Krajowy Depozyt był jednym z członków założycieli. Dziś, w zjednoczonej Europie, wspólnie z 39 innymi centralnymi depozytami współpracujemy na rzecz rozwoju depozytów w ramach ECSDA.
Jeśli chodzi zaś o integrację rynków kapitałowych, to musimy mieć na uwadze specyfikę rynku europejskiego. Wzmocnienie roli rynku kapitałowego w finansowaniu rozwoju gospodarki, a zwłaszcza innowacji, nie może odbyć się kosztem mniejszych krajów i mniejszych rynków.
Jakie działania edukacyjne KDPW podejmuje, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat rynku kapitałowego i roli KDPW?
Wspieranie działań z zakresu edukacji finansowej jest jednym z naszych zadań statutowych i KDPW od lat angażuje się w takie działania. Współpracujemy z organizacjami, fundacjami czy uczelniami działającymi o obszarze edukacji ekonomicznej. Jesteśmy wszędzie tam, gdzie możemy pomóc, w miarę naszych możliwości i środków. Aktywnie pracowaliśmy przy tworzeniu rządowej Strategii Edukacji Finansowej. Działamy w Radzie Edukacji Finansowej.
Jakie znaczenie ma dla KDPW współpraca z innymi uczestnikami rynku, takimi jak GPW, TFI czy banki?
KDPW i KDPW_CCP działają dla rynku. Bez rynku i jego uczestników nasza działalność byłaby zbędna, zatem współpraca z rynkiem jest dla nas kluczowa. Część naszych usług wynika wprost z regulacji, które są wprowadzane zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim i w tych przypadkach musimy przygotować rozwiązania zgodne z wymogami litery prawa. Wprowadzamy je zawsze w ścisłym dialogu z rynkiem i jego uczestnikami. W miarę możliwości staramy się wdrażać zmiany w naszych usługach, tak, aby jak najlepiej odpowiadały potrzebom rynku. Każdą nową usługę lub modyfikacje istniejących rozwiązań komunikujemy z odpowiednim wyprzedzeniem, aby nasi uczestnicy również mogli dostosować swoje systemy oraz przygotować swoich pracowników na zmiany.
Partnerem publikacji jest KDPW
