Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosi w środę w europarlamencie w Strasburgu orędzie o stanie Unii Europejskiej. To przemówienie, w którym każdego roku we wrześniu szefowie unijnej egzekutywy przedstawiają swoją ocenę stanu Wspólnoty i swój polityczny program.
Instytucja orędzia została ustanowiona w traktacie w Lizbony i po raz pierwszy wystąpił w tej formule przed Parlamentem Europejskim w Strasburgu ówczesny przewodniczący KE Jose Manuel Barroso. Wzorowana jest na corocznych orędziach o stanie państwa wygłaszanych przez prezydentów USA w Kongresie. Tegoroczne orędzie będzie pierwszym von der Leyen od czasu objęcia przez nią po raz drugi sterów KE.
Szefowa KE dotychczas w pierwszej części wrześniowych wystąpień przed PE przedstawiała podsumowanie ostatniego roku mandatu Komisji. Dlatego można się spodziewać, że będzie tak i tym razem. Może w tym kontekście wymienić niedawno zawarte porozumienie handlowe z USA, partnerstwo gospodarcze z Mercosurem, czyli organizacją państw Ameryki Południowej, Nowy Ład Przemysłowy (ang. Clean Industrial Deal), czyli pakiet działań mający na celu wzmocnienie konkurencyjności europejskiego przemysłu czy też projekt budżetu na lata 2028–2034.
Nie ulega wątpliwości, że znaczna część przemówienia zostanie poświęcona wojnie Rosji przeciwko Ukrainie i działaniom państw UE zmierzającym do osiągniecia pokoju. W weekend KE rozpoczęła konsultacje nad kolejnym, 19. pakietem sankcji wobec Rosji. Oczekuje się, że von der Leyen w środę przedstawi szczegóły propozycji.
Losy tego, co znajdzie się w 19. pakiecie, ważyły się do końca w związku z rozmowami, jakie wysłannik UE ds. sankcji David O'Sullivan prowadził w poniedziałek i wtorek w Waszyngtonie. Stanom Zjednoczonym zależy na tym, by UE uderzyła w dochody Rosji z surowców energetycznych i w samej Brukseli ta kwestia jest postrzegana jako sprawa do szybkiego rozwiązania. Von der Leyen będzie musiała się jednak liczyć z tym, że taka decyzja może nie spotkać się z aplauzem we wszystkich stolicach.
KE chce utrzymywać presję na Rosję w obliczu braku chęci ze strony Kremla do rozpoczęcia rozmów pokojowych z Ukrainą.
W ubiegłym tygodniu unijny dyplomata w rozmowie z PAP oświadczył, że kolejny pakiet prawdopodobnie nie będzie dotyczył nowych sektorów gospodarki, bo w tym przypadku nie ma jednomyślności unijnej „27”, ale konkretnych osób i firm. Ma też objąć kolejne statki tzw. floty cieni, które transportują rosyjską ropę, omijając w ten sposób sankcje Zachodu.
Von der Leyen – tak jak to było w przypadku wrześniowych wystąpień w ostatnich latach – wyrazi solidarność z Ukrainą i zapewni o dalszym wsparciu politycznym i gospodarczym dla tego kraju.
W ostatnich miesiącach szefowa KE mocno zaangażowała się w negocjacje handlowe ze Stanami Zjednoczonymi, starając się wywalczyć korzystne warunki i ograniczyć szkody gospodarcze spowodowane wojną celną z prezydentem USA Donaldem Trumpem.
Ostatecznie KE, która reprezentuje UE w relacjach handlowych, udało się uzgodnić nowe porozumienie z amerykańską administracją, jednak jest ono krytykowana przez część polityków i ekspertów jako niekorzystne dla Wspólnoty. Nie ulega wątpliwości, że szefowa KE odniesienie się do tej umowy.
Na pewno pojawiają się też odniesienia do wzmacniania europejskiej obronności, sztandarowego projektu nowej KE. KE w ciągu ostatnich miesięcy zaproponowała m.in. program SAFE, pakiet pożyczek na obronność, którego szczegóły zostały zaprezentowane we wtorek. KE poluzowała też unijne zasady dotyczące dyscypliny fiskalne, żeby unijne państwa mogły wydawać więcej na zbrojenia.
Po porannym wystąpieniu rozpocznie się debata, w której wezmą udział europosłowie. Zwykle takie debaty trwały dotychczas kilka godzin. Eksperci wskazują, że orędzie będzie szeroko komentowane.
Fabian Zuleeg, dyrektor European Policy Centre, uważa, że przemówienie będzie miało duże znaczenie i będzie uważnie śledzone w całej Europie. „Wiele wydarzyło się w ciągu ostatniego roku. Wiele z nich miało raczej negatywny niż pozytywny charakter. Ludzie będą chcieli zobaczyć, jak ona (von der Leyen) na to odpowie” – powiedział we wtorek agencji Associated Press.
Hiszpański dziennik „El País” podkreśla, że orędzie von der Leyen będzie jej pierwszym dużym sprawdzianem po kontrowersyjnej umowie z Trumpem. Gazeta wskazuje na osłabienie jej przywództwa i niespełnione ambicje.
Euronews zauważa, że tegoroczne orędzie von der Leyen odbędzie się w "momencie kruchości" jej pozycji, podkreślając niedawne głosowanie nad wotum nieufności wobec niej w lipcu, które osłabiło jej mandat.
Część mediów ocenia, że von der Leyen zmierzy się z ostrą krytyką w Parlamencie Europejskim.
Z Brukseli Łukasz Osiński, ze Strasburga Magdalena Cedro (PAP)
luo/ mce/ ap/
