Premie gwarancyjne z książeczek mieszkaniowych: Jak zapłacić mniej za lokum

Stare książeczki mieszkaniowe wciąż zalegają w naszych szufladach. Dawniej dawały szansę na własne M3, obecnie uprawniają do wypłaty finansowanych przez państwo premii gwarancyjnych z tytułu poczynienia inwestycji mieszkaniowych. Premii nie można uzyskać awansem. Najpierw należy zainwestować.

Była książeczka, jest premia

Książeczki mieszkaniowe były przed 1990 r. najpopularniejszą formą oszczędzania na własny kąt. Do dziś trzyma na nich pieniądze jeszcze około 1,7 mln osób. Zgromadzone na książeczkach wieloletnie oszczędności zdewaluowały się wskutek hiperinflacji w latach 1989-1990. Dla oszczędzających na cele mieszkaniowe w formie książeczek przewidziano rekompensatę w formie wypłaty premii gwarancyjnych. Dlatego pożółkłą już książeczkę warto zachować do momentu, gdy my sami lub ktoś z naszych bliskich zacznie się budować bądź zdecyduje się na zakup mieszkania. Tylko wówczas będziemy mogli uzyskać premię. Przedwcześnie likwidując książeczkę otrzymamy jedynie zgromadzony na niej wkład wraz z odsetkami. Warto zaznaczyć, że nie będzie to wielka kwota.

Prawo do premii jest zagwarantowane tylko dla właścicieli starych książeczek mieszkaniowych, tzn. wystawionych do dnia 23 października 1990 r. Osoby, które zaczęły oszczędzać po tej dacie nie mogą ubiegać się o premię. Pozostaje im nadal oszczędzać lub scedować czy zlikwidować książeczkę.

Kiedy można uzyskać premię? Właściciel książeczki najpierw musi dokonać określonej czynności o charakterze inwestycji mieszkaniowej, a następnie powinien złożyć wniosek o wypłatę świadczenia.

Kiedy masz prawo do premii?

Co do zasady, premię wypłaca się tylko w razie dokonania ściśle określonych czynności (wymienionych poniżej) powodujących powstanie uprawnienia do wypłaty premii. Dla uproszczenia - o premię możemy się ubiegać np.: w związku z zakupem nowego mieszkania od dewelopera lub spółdzielni, w związku z budową własnego domu, czy też wpłaceniem kwoty partycypacyjnej do TBS, a także po nabyciu mieszkania na rynku wtórnym.

Kiedy zaś nie możemy liczyć na otrzymanie premii? Po pierwsze, prawo do premii nie przysługuje w razie przekształcania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu w odrębną własność lokalu. Po drugie, premii nie otrzymają również osoby, które nabyły w drodze kupna lub zamiany część ułamkową spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, lub domu jednorodzinnego (np. posiadacz książeczki, który wespół z narzeczoną kupił mieszkanie w udziałach po połowie). Wreszcie prawo do premii nie przysługuje w przypadku nabycia lub budowy mieszkań czy budynków położonych poza granicami Polski.

Najpierw inwestycja, potem pieniądze

Z powyższego wynika więc, że pieniądze z książeczki wraz z premią możemy otrzymać dopiero po dokonaniu inwestycji mieszkaniowej. Ogólną zasadą przy ubieganiu się o premię gwarancyjną jest, że wniosek należy złożyć w terminie 90 dni od zaistnienia powyżej wymienionych zdarzeń. W niektórych przypadkach przewidziano jednak korzystne dla nas wyjątki, dzięki którym pieniądze można uzyskać już w toku inwestycji. I tak:

• budując mieszkanie lub dom ze spółdzielnią, deweloperem czy TBS wystarczy wniesienie połowy wkładu budowlanego lub mieszkaniowego, zapłacenie deweloperowi połowy wartości kosztorysowej inwestycji lub wniesienie połowy kwoty partycypacyjnej,
• przy budowie własnego domu jednorodzinnego wystarczy zaawansowanie robót na poziomie 20% jego wartości kosztorysowej,
• przy przebudowie lub nadbudowie domu, które spowoduje powstanie odrębnej własności lokalu wystarczy zaawansowanie na poziomie połowy wartości kosztorysowej.

Osiągnąwszy określony pułap inwestycji, należy złożyć do banku odpowiednio udokumentowany wniosek o wypłatę premii.

Tylko na wniosek

Jakie kroki należy podjąć w celu uzyskania premii? W terminie 90 dni od dokonania czynności uprawniającej do wypłaty premii (np. kupna mieszkania) właściciel książeczki mieszkaniowej powinien złożyć wniosek o jej likwidację we właściwym oddziale banku PKO BP (bank ten zajmuje się obsługą portfela dawnych mieszkaniowych rachunków oszczędnościowych). Zadaniem banku będzie obliczenie i wypłata premii. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające powstanie prawa do uzyskania premii gwarancyjnej (np. notarialne umowy zakupu mieszkania). Jeżeli złożymy nienależycie udokumentowany wniosek, bank wyznaczy nam termin na jego uzupełnienie. Po upływie terminu wniosek zostanie zwrócony.

Składając wniosek o wypłatę premii nie należy spodziewać się kokosów. Premia wypłacona za książeczkę, która z założenia miała zagwarantować 50-metrowe lokum, może dziś wystarczyć na pokrycie kosztów budowy od niespełna jednego do kilkunastu metrów kwadratowych nowego mieszkania. Wyliczenie we własnym zakresie wysokości premii jest bardzo trudne. W stosowanym do tego celu skomplikowanym wzorze uwzględnia się m.in. czas oszczędzania i wysokość wpłat. Chcąc dowiedzieć się, ile aktualnie jest warta nasza książeczka, najlepiej złożyć wniosek do oddziału PKO BP, który prowadzi dla niej rachunek. Bank sam wyliczy wysokość należnej nam premii. Pozwoli to łatwiej zaplanować naszą przyszłą inwestycję mieszkaniową.

Z dokonaniem inwestycji uprawniającej do wypłaty premii nie trzeba się spieszyć - nie zastrzeżono tu żadnego terminu. Decydując się na późniejszą realizację prawa do premii nie powinniśmy nic tracić, gdyż wysokość premii jest ustalana m.in. w oparciu o aktualną cenę 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanego przez Prezesa GUS specjalnie dla potrzeb dokonywania takich wyliczeń.

Książeczkę można przekazać

Twój bliski buduje się lub kupuje mieszkanie? Możesz mu pomóc i przenieść na niego (scedować) książeczkę mieszkaniową z prawem do premii gwarancyjnej. Cesja dopuszczalna jest tylko pomiędzy: małżonkami (również rozwiedzionymi), rodzicami i dziećmi (również między przysposobionym i przysposabiającym), dziadkami i wnukami, rodzeństwem (także przyrodnim), macochą i ojczymem, pasierbami. Nie ma przeszkód, aby i osoba, na którą przepisano książeczkę, później przeniosła ją na swoich bliskich. Dopuszczalne jest więc tworzenie swoistego łańcuszka cesji.

Aby przenieść książeczkę wraz z prawem do premii, należy stawić się w oddziale PKO BP z dowodami osobistymi i dokumentami świadczącymi o stopniu pokrewieństwa. Za przeniesienie książeczki zapłacimy 70 zł.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 30.11.1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 115 ze zm.).

Źródło: