Katalog podatników rozszerzony
Z uwagi na przepisy dostosowujące podatek VAT do potrzeb obrotu gospodarczego w zjednoczonej Europie rozszerza katalog podmiotów stających się podatnikami VAT, a zarazem wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie ogranicza rodzaje działalności, które mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego. Do chwili jej wejścia w życie pośrednicy w obrocie nieruchomościami korzystali ze zwolnienia od tego podatku zawartego w § 64 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów Ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. wydanego w drodze delegacji zawartej w tym akcie normatywnym.Ustawa z11 marca 2004 r z póź zm. przewiduje zwolnienie dla podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła 10 000 euro. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na pojęcie wartości sprzedaży - otóż w wypadku podatników wykonujących m.in. umowę pośrednictwa przez wartość sprzedaży rozumie się 30-krotność kwoty prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonaną usługę. Zwolnienie to traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty w roku podatkowym lub od chwili zrzeczenia się prawa do zwolnienia. Zatem pośrednicy w obrocie nieruchomościami mogą skorzystać z tego zwolnienia w przypadku, gdy wartość ich sprzedaży za rok 2004 (30-krotność otrzymanych prowizji) nie przekroczyła kwoty 45 700 zł (równowartość 10 000 euro określona przez Ministra Finansów w drodze Rozporządzenia z dnia 17 listopada 2003 r.w sprawie określenia kwoty uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług w roku 2004) i mogą korzystać z tego zwolnienia do momentu przekroczenia tej wartości sprzedaży w roku 2004.
Co podlega opodatkowaniu ?
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają usługi wykonywane na terytorium kraju. Zasadą jest uznanie jako miejsca świadczenia, miejsca gdzie świadczący usługę posiada siedzibę, a w wypadku posiadania miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - miejsca gdzie świadczący usługę posiada miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Od tej ogólnej zasady dla pośredników w obrocie nieruchomościami Ustawa przewiduje wyjątek - w wypadku pośrednictwa, miejscem świadczenia jest miejsce położenia nieruchomości. Oznacza to opodatkowanie podatkiem VAT usługi pośrednictwa dotyczącej nieruchomości położonej na terytorium kraju.Obowiązek podatkowy w podatku VAT (z zastrzeżeniem wyboru rozliczeń metodą kasową omówioną poniżej) zgodnie z art. 21 Ustawy powstaje z chwilą wykonania usługi. Należy zwrócić uwagę na zapis, z którego wynika, że gdy wykonanie usługi powinno być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej wystawienia, nie później jednak niż w 7. dniu od dnia wykonania usługi. Jeżeli jednak przed wykonaniem usługi otrzymano część należności - tytułem zaliczki, przedpłaty, raty, zadatku - obowiązek podatkowy w tej części powstaje z chwilą jej otrzymania.
Czy istnieje obowiązek rejestracji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących? W myśl Ustawy, podatnicy świadczący usługi na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej oraz prowadzących działalność gospodarczą w formie indywidualnych gospodarstw rolnych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Uwzględniając jednak rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, Minister Finansów może zwolnić niektóre grupy podatników z obowiązku rejestracji sprzedaży przy użyciu kas fiskalnych. Tę delegację zawarł art. 111 Ustawy o podatku VAT, która jednocześnie w art. 165 utrzymała w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie poprzedniej ustawy do czasu wejścia w życie nowych wydanych na podstawie obowiązującej Ustawy. Zatem po 30 kwietnia 2004 r. pozostaje w mocy Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących z dnia 23 grudnia 2002 r. przewidujące zwolnienie z obowiązku rejestracji przy użyciu kas fiskalnych do dnia 31 grudnia br. podatników świadczących usługi sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupie 70.3 (między innymi usługi agencji nieruchomości świadczone na zlecenie). Jeżeli nie zostaną wydane nowe przepisy wykonawcze w sprawie kas rejestrujących, pośrednicy w obrocie nieruchomościami w zakresie swojej działalności do 31 grudnia 2004 r. będą mogli korzystać ze zwolnienia z obowiązku rejestracji obrotu przy użyciu kas fiskalnych.
Podatnicy VAT a ich rejestracja
Rejestracja podatników VAT rozpoczyna proces rozliczeń z tytułu VAT pomiędzy pośrednikiem a Urzędem Skarbowym. W tym miejscu należy nadmienić, że obowiązek rejestracji nie będzie dotyczył pośredników w obrocie nieruchomościami, którzy przed 1 maja 2004 r. na mocy poprzednio obowiązującej Ustawy byli zarejestrowanymi podatnikami VAT i na mocy obecnej Ustawy o podatku od towarów i usług zostali automatycznie zarejestrowani z urzędu (dotyczy to osób, które np. wykonywały zarazem inne czynności podlegające opodatkowaniu, a świadczone usługi pośrednictwa wykazywały jako zwolnione od podatku VAT). Jeżeli jednak pośrednik nie był zarejestrowanym podatnikiem VAT i nie będzie korzystał z omówionego powyżej zwolnienia podmiotowego, zobowiązany jest do złożenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu.Zgłoszenie rejestracyjne jest dokonywane na druku zgłoszeniowym VAT R z jednoczesnym dokonaniem opłaty z tytułu rejestracji do podatku VAT w wysokości 152,00 zł. W składanym zgłoszeniu rejestracyjnym podatnik dokonuje istotnych wyborów skutkujących późniejszym sposobem dokonywania rozliczeń i składania deklaracji z tytułu podatku VAT. Otóż podatnicy zakwalifikowani jako tzw. mali podatnicy (podatnicy, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła wraz z podatkiem w poprzednim roku podatkowym kwoty 800 000 euro, a dla prowadzących przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzających funduszami powierniczymi, będących agentem, zleceniobiorcą lub świadczących usługi o podobnym charakterze z wyjątkiem komisu - kwota prowizji lub wynagrodzenia nie przekroczyła 30 000 euro) mogą wybrać sposób rozliczeń metodą kasową polegającą na powstawaniu obowiązku podatkowego w dniu otrzymania całości lub części należności nie później jednak, niż z upływem 90 dni od dnia sprzedaży towaru lub wykonania usługi (jeżeli podatnik rozliczający się metodą kasową otrzyma część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje od tej części). Metoda kasowa skutkuje rozliczaniem się podatników z Urzędem Skarbowym za okresy kwartalne na druku VAT 7 K. Mali podatnicy, którzy nie wybiorą rozliczeń z tytułu podatku VAT metodą kasową mogą również stosować rozliczenie za okresy kwartalne, jeżeli taką wolę wyrażą na formularzu rejestracyjnym lub jeżeli zawiadomią Naczelnika Urzędu Skarbowego w terminie do końca kwartału poprzedzającego kwartał, w którym po raz pierwszy będą rozliczali się w tej formie. W pozostałych wypadkach podatnik będzie rozliczał się za okresy miesięczne, składając miesięczne deklaracje na druku VAT 7. Proces rejestracji zostaje zakończony poprzez wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako "podatnika VAT czynnego".
Urząd Skarbowy a rozliczenia
W celu dokonywania rozliczeń z tytułu podatku VAT Ustawodawca nakłada na podatnika szereg obowiązków:- wystawiania faktur VAT stwierdzających dokonanie sprzedaży zawierających niezbędne dane wynikające z Ustawy o podatku od towarów i usług oraz Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. Zgodnie z art. 106 ust. 4, jeżeli sprzedaż lub świadczenie usługi wykonywane jest na rzecz osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej - podatnik nie ma obowiązku wystawienia faktury, chyba że osoba ta zażąda jej wystawienia,
- prowadzenie ewidencji zawierających dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżających wartość podatku należnego oraz kwotę podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego lub zwrotowi z tego Urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowych,
- składanie stosownych deklaracji podatkowych za miesięczne lub kwartalne okresy rozliczeniowe (miesięczne - w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, kwartalne - w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy),
- dokonywania bez wezwania obliczenia w obowiązujących terminach zapłaty podatku należnego za stosowane okresy rozliczeniowe (terminy składania deklaracji podatkowych).
- Uprawnieniami płynącymi z regulacji powołanego aktu prawnego są prawa do obniżenia lub zwrotu podatku
VAT wynikającego z tytułu dokonanych zakupów wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych. Problemy sprawiają podatnikom kwestie dotyczące okresu, w którym można dokonać odliczenia podatku naliczonego oraz wydatków udokumentowanych fakturami VAT, za które nie przysługuje podatnikowi odliczenie od podatku.
Prawo do obniżenia podatku
W wypadku usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z faktur dokumentujących zakupy będzie powstawać:- w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymano fakturę dokumentującą dokonany zakup,
- w okresie rozliczeniowym, w którym przypada termin płatności, jeżeli faktura zawiera informacje, jakiego okresu dotyczy (dotyczy zakupów wymienionych w art. 19 ust. 13 oraz w pozycjach 138 i 153 załącznika nr 3 do Ustawy o podatku od towarów i usług - między innymi: świadczenia usług telekomunikacyjnych i radiotelekomunikacyjnych, dostaw energii elektrycznej i cieplnej oraz gazu przewodowego).
Podatnicy, którzy w zakresie rozliczeń z Urzędem Skarbowym wybrali formę rozliczeń metodą kasową mogą dokonać odliczenia podatku naliczonego z zachowaniem powyższych warunków pod warunkiem uregulowania całej należności wynikającej z otrzymanej od kontrahenta faktury. Podatnik, który nie dokona odliczenia w przewidzianych powyżej terminach, zachowuje prawo do dokonania odliczenia w kolejnym okresie rozliczeniowym. Ustawa pozostawia również uprawnienie do dokonania odliczenia poprzez dokonanie korekty deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do dokonania odliczenia. Jednak ta korekta nie może być złożona później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego.
Ustawa o podatku od towarów i usług (art. 88) oraz wydane na jej podstawie Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów Ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 97 poz. 970) przewidują ograniczenia obniżenia lub zwrotu podatku różnicy podatku należnego.
Przykładowo uprawnienia do obniżenia lub zwrotu nie stosuje się do nabywanych przez podatnika:
- towarów i usług, jeżeli ich nabycie nie mogłoby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym z wyjątkiem wypadku, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów pozostaje w związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego,
- paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych posiadających dopuszczalną ładowność mniejszą niż obliczona wg zasad przewidzianych w art. 86 Ustawy,
- usług noclegowych i gastronomicznych z zastrzeżeniem specyficznych przypadków świadczenia przez podatnika usług turystyki oraz transportu osób.
Zobacz także
W przypadku zakupu samochodu
Istotną zmianą w stosunku do Ustawy w poprzednim brzmieniu jest prawo do dokonania obniżenia podatku w wypadku zakupu samochodu osobowego lub innego pojazdu samochodowego, którego ładowność ustalona zgodnie z art. 86 nie pozwala na odliczenie całej wartości podatku naliczonego. Otóż w wypadku takiego zakupu podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia połowy podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej zakup, nie więcej jednak niż 5000 zł.W wypadku, gdy kwota podatku naliczonego w okresie rozliczeniowym jest wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o tę różnicę w następnych okresach rozliczeniowych lub z zachowaniem uregulowań przewidzianych w art. 87 Ustawy oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 97 poz. 971) do zwrotu podatku na wskazany rachunek bankowy.
Nie można pominąć przepisów stanowiących uregulowania restrykcyjne w wypadku dokonania odliczenia podatku naliczonego w wysokości większej niż podatnik miał prawo dokonać lub zaniżenia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 109 Ustawy organ kontroli skarbowej lub Naczelnik Urzędu Skarbowego określa kwotę w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 proc. kwoty zaniżenia zobowiązania lub zawyżenia zwrotu w wypadkach:
- wykazania zobowiązania podatkowego w wysokości niższej od kwoty należnej,
- wykazania przez podatnika w złożonej deklaracji kwoty zwrotu różnicy podatku.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że powyższa sankcja wynikająca z Ustawy o podatku od towarów i usług występuje jako dodatkowa kara finansowa niezależnie od obciążenia podatnika odsetkami od zaległości podatkowych oraz restrykcjami wynikającymi z Ustawy Kodeks Karny Skarbowy.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr. 54 poz. 535 z póź zm.)
Źródło:
