Do 31 grudnia 2004 r. wolne od podatku były:
- świadczenia rzeczowe wynikające z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz
- ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra,
- ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, za używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz
- wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.
W związku ze zmianami w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2005 r., możesz mieć wątpliwości co do stosowanych przez Ciebie zwolnień np. w przypadku ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej.
Obowiązki pracodawcy
Do obowiązków pracodawcy należy w szczególności:
- dostarczenie pracownikom, spełniającycm wymagania określone w odrębnych przepisach, środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informowanie ich o sposobach posługiwania się tymi środkami,
- zapewnienie pracownikom odpowiednich urządzeń higienicznosanitarnych oraz dostarczenie niezbędnych środków higieny osobistej, a także zapewnienie środków do udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku,
- dostarczenie pracownikowi nieodpłatnie odzieży i obuwia roboczego, spełniającego wymagania określone w Polskich Normach:
- jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
- ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy,
- wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego wysokości aktualnych cen za odzież, jeżeli pracodawca nie dostarcza pracownikom tej odzieży (za ich zgodą) i dopuszczalne jest używanie przez pracowników własnej odzieży i obuwia
- zapewnienie, aby środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, które w wyniku stosowania w procesie pracy uległy skażeniu środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi, były przechowywane wyłącznie w miejscu przez niego wyznaczonym,
- zapewnienie pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnie, odpowiednich posiłków i napojów, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych.
Pracodawca ma zatem obowiązek dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze. Pracodawca może także ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników za ich zgodą własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie dotyczy to stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi.
Uwaga
Jeżeli pracownik używa własną odzież i obuwie robocze, pracodawca musi wypłacić mu ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej aktualne ceny. Pamiętaj, że ekwiwalent ten nie jest wynagrodzeniem za wykonaną pracę, ale formą zastępczą świadczenia rzeczowego, jakim są odzież i obuwie robocze.
Koniec uwagi
Ponadto pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie.
Ramka
Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, mimo ciążącego na mim obowiązku to czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez niego. .
Koniec ramki
Zwolnienia podatkowe
Zauważ, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty.
Bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności:
- wynagrodzenia zasadnicze,
- wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,
- różnego rodzaju dodatki, nagrody,
- ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i
- wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto
- świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 updof).
Istnieje jednak katalog wyjątków, które powodują, że u pracownika przychód z tytułu przekazanych mu ekwiwalentów nie powstaje. Do nich należą zwolnienia od podatku wymienione w art. 21 ust. 1 updof.
Od 1 stycznia 2005 r. wolne od podatku dochodowego są:
- świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw,
- świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, wynikające z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym ze względu na szczególne warunki i charakter pełnionej służby, przysługujące osobom pozostającym w stosunku służbowym, przyznane na podstawie odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw,
- wartość otrzymanych przez pracowników od pracodawcy bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do uzyskania na ich podstawie posiłków, artykułów spożywczych lub napojów bezalkoholowych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków, artykułów spożywczych lub napojów bezalkoholowych.
Zwróć uwagę, że zgodnie z dotychczas wolne od podatku były ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, które to nie znalazły się w obecnej ustawie.
Odrębnie wymieniano świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, jeżeli pracodawca zaniechał tych świadczeń. Odrębnie zaś - ekwiwalenty za pranie odzieży lub za używanie odzieży własnej zamiast dostarczonej przez pracodawcę.
Ramka
Analiza zmian w opodatkowaniu przychodów pracowników (zwolnień od podatku) prowadzi do wniosku, że ustawodawca postanowił wyeliminować ze zwolnień ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, za używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego.
Koniec ramki
Nowy art. 21 ust. 1 pkt 11a updof objął zwolnieniem podatkowym także świadczenia żywieniowe należne ze względu na szczególne warunki i charakter pełnionej służby, przysługujące na podstawie odrębnych przepisów, a nie tylko wynikające z przepisów BHP i dotyczące pracowników.
Zauważ, że bony, talony, kupony lub inne dowody przekazane pracownikowi muszą pochodzić od pracodawcy. Zakres zwolnienia od podatku dotyczącego wartości świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy rozszerzono o wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych oraz artykułów spożywczych od 1 stycznia 2003 r.
Uwaga
Pracodawca jest obowiązany zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia lub inne napoje, a pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych zapewnić, oprócz wody, inne napoje. Ilość, rodzaj i temperatura tych napojów powinna być dostosowana do warunków wykonywania pracy i potrzeb fizjologicznych pracowników.
Koniec uwagi
Obowiązek zapewnienia wszystkim pracownikom napojów wynika bezpośrednio z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, a zatem ich zapewnienie nie wiąże się z obowiązkiem pobrania przez pracodawcę podatku. Ponieważ przepisy nie określają, co należy rozumieć przez napoje, przyjmujemy, że może być to zarówno woda i herbata, jaki i kawa oraz soki.
Obowiązki bhp a koszty uzyskania przychodu
Prowadząc działalność gospodarczą, pracodawca musi ponosić koszty swego działania. Do kosztów uzyskania przychodu zaliczane są wszelkie te wydatki, które ponoszone są w celu uzyskania przychodu, a które nie zostały wykluczone z kosztów podatkowych.
Ramka
Wszystkie wydatki, które ponosi podatnik w celu zrealizowania ciążących na nim, jako na pracodawcy, obowiązków, można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu.
Koniec ramki
Ponadto, jak stwierdził NSA w wyroku z 13 lutego 1998 r. (sygn. I SA/Gd 1228/96), zagadnienie zakupu odzieży jako środka służącego do wykonywania działalności gospodarczej, z punktu widzenia art. 22 ust. 1 updof należy ocenić na tych samych zasadach zarówno w przypadku zakupu odzieży dla pracowników podmiotu gospodarczego, jak i dla osoby prowadzącej działalność (właściciela podmiotu). Punktem wyjścia dla wszystkich rozważań muszą być tu przepisy prawa pracy, z których wynika zasada wykonywania pracy przez pracownika we własnej odzieży.
Jeżeli zatem, prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą, pracujesz w specyficznych warunkach, np. świadcząc usługi w zakresie serwisu urządzeń w zakładach przemysłu mięsnego i mleczarskiego, a ze względu na wymagania sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy jesteś zobowiązany do wykonywania pracy w odzieży ochronnej, to wydatki poniesione na jej zakup i konserwację możesz uznać za wydatki niezbędne do uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej.
Wydatki te będą kosztami uzyskania przychodów, pod warunkiem że to na Tobie ciąży obowiązek zapewnienia koniecznej odzieży ochronnej (informacja o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego wydana 3 lutego 2004 r. przez Izbę Skarbową w Gdańsku, sygn. BI/005-0876/03). Natomiast wydatki związane z wyposażeniem pracownika w ubiory niebędące ubraniem ochronnym, zdaniem sądu, nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z przychodami.
Pracownicy powinni ubierać się sami, a jeśli pracodawca chce, by wyglądali odpowiednio ubrani, niech stawia pracownikom odpowiednie wymagania poparte odpowiednim wynagrodzeniem (wyrok NSA z 16 grudnia 1999 r., sygn. I SA/Kr 717/98, LEX 40555).
Świadczenia na rzecz pracowników a VAT
Zwróć uwagę, że opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju . Opodatkowaniu VAT podlega także dostawa towarów.
Opodatkowaniu podlega również świadczenie usług, tj. nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Aby czynności te podlegały opodatkowaniu, podatnikowi musiało przysługiwać prawo do obniżenia w całości lub w części kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami.
Świadczenia na rzecz pracowników, do których jesteś zobowiązany przepisami prawa, w tym przypadku Kodeksu pracy i przepisami wykonawczymi, należy uznać za przekazanie na cele związane z prowadzonym przez Ciebie przedsiębiorstwem. Ponieważ jest to dodatkowo przekazanie przez Ciebie towarów należących do Twojego przedsiębiorstwa nieodpłatne, w konsekwencji nie podlega ono opodatkowaniu VAT.
Ramka
Zatem opodatkowaniu VAT nie podlega przekazanie pracownikom lub zużycie na ich potrzeby, a także świadczenie na ich rzecz usług, jeżeli taki obowiązek pracodawcy wynika z przepisów kp lub przepisów wykonawczych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Koniec uwagi
W konsekwencji podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, które służą wykonaniu przez pracodawcę tych obowiązków, nie podlega rozliczeniu z podatkiem należnym, a wydatek w kwocie brutto zaliczyć możesz do kosztów uzyskania przychodu.
Podstawa prawna
- Art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 11, 11a, 11b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).
- Art. 2376, 2377, 2379 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
- § 112 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650).
- Art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).
Tekst pochodzi z „Portalu Finansowo - Księgowego”.
Źródło:
