Bezrobocie w Hiszpanii należy do najwyższych w Unii Europejskiej. W październiku stopa bezrobocia w tym kraju wyniosła 26,7%, a wśród młodych do 25. roku życia - 57,4%. Niemniej zdaniem OECD szczyt został już osiągnięty, a wprowadzane przez hiszpański rząd reformy w niedługim czasie spowodują obniżenie stopy bezrobocia.
Źródło: iStockphoto/Thinkstock
Największa bolączką hiszpańskich przedsiębiorców są wysokie koszty pracy. Klin podatkowy w tym kraju sięga 42%. To podobnie jak w Polsce, lecz Hiszpanie posiadają więcej praw socjalnych, które utrudniają ich zwolnienie. Przepisy ochronne równocześnie stanowią barierę do zatrudniania nowych pracowników. Przykładowo, w Hiszpanii istnieje pojęcie "niesprawiedliwego zwolnienia", czyli nieuzasadnionej przez przedsiębiorcę redukcji etatów.
Eksperci OECD podkreślają, że hiszpański rynek pracy bardzo dotkliwie odczuł skutki kryzysu. Odbiło się to m.in. na liczbie umów na czas określony. Jeszcze pięć lat temu odsetek umów terminowych oscylował w granicach 30%. W 2011 roku przekroczył on 90%. W Polsce co dziewiąta umowa o pracę ma taki charakter.
 | » Ukraińcy wolą pracować w Polsce, bo zarobią 3 razy więcej |
Walka z bezrobociem jest trudna
OECD przyznaje, że "walka z bezrobociem" jest niezwykle trudna, bo zarówno wzrost gospodarczy jak i handel na świecie nie rozwijają się w zadowalającym tempie. Niemniej pakiet reform, które zastosowano w Hiszpanii, już przyczynił się do zmniejszenia kosztów pracy w sektorze przedsiębiorstw o 3,2%. Zwiększyła się również liczba pracowników pracujących na stałych umowach.
Zmiany w regulacji hiszpańskiego rynku pracy rozpoczęły się w połowie 2012 roku. Główne reformy dotyczą np. sposobu ustalania i negocjacji układów zbiorowych pracy. Duże hiszpańskie przedsiębiorstwa nie muszą już stosować się do ogólnych ustaleń branżowych, np. dotyczących wysokości płacy, harmonogramów i czasu pracy. Istnieje możliwość odstąpienia od nich i dostosowania poszczególnych ich punktów do swoich wewnętrznych potrzeb. Oczywiście w porozumieniu z pracownikami, ale w razie ich sprzeciwu firmy mogą odwoływać się do sądów arbitrażowych.
Sprawiedliwe zwolnienie
Ułatwiono także zasady "sprawiedliwego zwolnienia". Do tej pory firmy musiały udowadniać, że zwolnienie pracowników wpłynie na poprawę ich kondycji. Wprowadzone prawo zakłada, że zbiorowe zwolnienia w przedsiębiorstwach są dopuszczalne, gdy grozi im stały spadek przychodów w ciągu trzech następnych kwartałów. Zwiększa to elastyczność hiszpańskich przedsiębiorstw. Celem uproszczenia procedury jest przekonanie właścicieli firm, że nie muszą obawiać się, że nie będą mogli zwolnić nowo zatrudnionych pracowników.
Zmieniono też zasady przyznawania odpraw pracowniczych, zwyczajnie je zmniejszając. Wcześniej rekompensata za nieuzasadnione zwolnienie mogła sięgnąć nawet równowartości 42 pensji. Obniżono ją do 24, ale tylko w maksymalnym wydaniu. W minimalnej wersji rekompensata wynosi równowartości wynagrodzenia za 33 dni pracy. Pracownicy często odwoływali się od "niesprawiedliwych zwolnień" do sądu. Wówczas mieli prawo do wynagrodzenia przejściowego, przysługującego za okres od ich faktycznego pozbawienia pracy do momentu orzeczenia sądu.
 | » Czego zazdrościmy Niemcom? |
Nowa umowa o pracę
Wprowadzono również nowy rodzaj kontraktów dla pracowników w przedsiębiorstwach zatrudniających do 50 osób. Zakłada on m.in. wydłużenie okresu próbnego do 1 roku oraz zawiera kilka znacznych zachęt podatkowych, np. dotacje do składek na ubezpieczenia społeczne. Równocześnie powiększono wysokość państwowych dotacji do odpraw za "uzasadnione zwolnienia" aż do 40% ich wartości dla firm zatrudniających mniej niż 25 pracowników.
Rząd hiszpański wziął się za reformy, które ograniczyły część przywilejów. Z pewnością wpłynie to na nieznaczny wzrost zatrudnienia. Niemniej do obniżenia rekordowo wysokiej stopy bezrobocia potrzebne są zdecydowanie agresywniejsze cięcia kosztów, połączone z ustabilizowaniem finansów publicznych. Na to się jednak w Madrycie nie zanosi.
Łukasz Piechowiak
Główny ekonomista Bankier.pl
