Kontrolerzy podatkowi, sprawdzając rozliczenia przedsiębiorcy, mają prawo zażądać od jego kontrahentów przedstawienia związanych z kontrolą rejestrów, faktur, deklaracji. Wszystko po to, aby upewnić się, czy zawierane między nimi transakcje są rzetelnie dokumentowane. Jednak pod pretekstem kontroli krzyżowej u kontrahentów przedsiębiorcy nie może być przeprowadzona kompleksowa kontrola podatkowa.
Krzyżowe sprawdzanie
Pracownicy urzędu skarbowego - w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą - mogą zażądać od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów w zakresie objętym u niego kontrolą. Zezwala im na to art. 274c Ordynacji podatkowej. Działania te powszechnie nazywane są kontrolą krzyżową. Ich celem jest weryfikacja prawidłowości i rzetelności dokumentów posiadanych przez obie strony. Urzędnicy sprawdzają, czy to co przedkłada im podatnik, ma odzwierciedlenie w dokumentach, którymi dysponują jego kontrahenci.
Zobacz także
Chodzi o kontrahentów wykonujących działalność gospodarczą. Definicja użytego w tym kontekście pojęcia "działalność gospodarcza" znajduje się w art. 3 pkt 9 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że działalność gospodarcza to każda działalność zarobkowa w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, w tym wykonywanie wolnego zawodu. Jest to także każda inna działalność zarobkowa prowadzona we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają jej do działalności gospodarczej bądź osoby wykonującej taką działalność - do przedsiębiorców.
Na kontrolę krzyżową powinni być przygotowani nie tylko ci, którzy funkcjonują na obszarze działania urzędu skarbowego kontrolującego podatnika. Kontrahenci, którzy gdzie indziej mieszkają, mają siedzibę lub miejsce wykonywania działalności gospodarczej również mogą być poproszeni o dostarczenie potrzebnych dokumentów. Kontrolę krzyżową może przeprowadzić organ podatkowy właściwy dla nich miejscowo.
Tylko dokumenty
W ramach kontroli krzyżowej mogą być sprawdzane jedynie dokumenty. Jej zakres może obejmować: rejestry VAT za miesiące, w których miały miejsce transakcje z kontrolowanym podatnikiem, deklaracje za okresy, w których ujęto podatek należny lub naliczony wynikający z tych transakcji, dowody zapłaty podatku, faktury, korekty faktur, dokumenty rejestracyjne itp. Istotne jest to, aby były to dokumenty związane z zakresem kontroli prowadzącej u podatnika.
Kontrahenci podatnika muszą wiedzieć, jakie dokumenty mają przedstawić do krzyżowego sprawdzenia. Na ogół otrzymują pisemne wezwanie, z którego to wynika. Urzędnicy muszą precyzyjnie wskazać, jakie dokumenty są potrzebne, np. wszystkie faktury sprzedaży za określony okres wystawione dla danego podatnika czy też konkretna faktura. W wezwaniu powinna być również informacja o sposobie ich dostarczenia. Mogą być one przedłożone osobiście przez kontrahenta, dostarczone przez jego pełnomocnika lub przesłane za pośrednictwem poczty.
Kontrola po kontroli
Kontrola krzyżowa - chociaż nazwa mogłaby na to wskazywać - nie ma nic wspólnego z klasyczną kontrolą podatkową. Tak naprawdę są to czynności sprawdzające. Przepisy regulujące to zagadnienie zostały bowiem umieszczone w Ordynacji podatkowej w dziale zatytułowanym "Czynności sprawdzające". Kontrola krzyżowa u kontrahentów nie może być tym samym prowadzona na taką skalę jak kontrola podatkowa. Nie może ona mieć charakteru kompleksowej weryfikacji. Pracownicy urzędu skarbowego nie mają prawa przy tej okazji "prześwietlać" firm i osób prowadzących działalność gospodarczą. Muszą ograniczyć się tylko do weryfikacji rzetelności i prawidłowości dokumentów w zakresie objętym kontrolą u podatnika.
Nie oznacza to bynajmniej, że po kontroli krzyżowej pracownicy urzędu skarbowego nie mogą już "wziąć pod lupę" rozliczeń wybranych, a nawet wszystkich kontrahentów. Wręcz przeciwnie: kontrola podatkowa nie jest wykluczona. Jej zakres jest znacznie szerszy niż kontroli krzyżowej. Pracownicy urzędu skarbowego mogą sprawdzić, jak w danym okresie i w określonym zakresie podatnik wywiązywał się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. W czasie kontroli podatkowej mogą być również weryfikowane dokumenty badane wcześniej w ramach kontroli krzyżowej.
|
Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 596 z dnia 2009-09-24
Dokumentowanie dla celów VAT. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
