Dziś mija 6 rocznica wstąpienia naszego kraju do strefy Schengen. Od tego czasu Polacy mogą podróżować po 26 krajach Europy nie tylko bez wiz, ale i bez kontroli granicznych.
Wejście do Schengen otworzyło granice na zachodzie i południu naszego kraju. Te ze wschodnimi sąsiadami Polski zostały uszczelnione. Obywatele Ukrainy, Rosji i Białorusi muszą starać się o wizy na wjazd do Polski.
Schengen - synonim Europy?
Schengen - to na Białorusi synonim Europy i wolnego podróżowania, ale też trudności w otrzymaniu wizy - wyjaśnia białoruski dziennikarz Aleś Dzikawicki. Wjazd do Unii wymaga przejścia skomplikowanej i kosztownej procedury wizowej.
Również zdecydowana większość Ukraińców chciałaby jeździć do Europy bez wiz. Andrij i Ołeh to studenci protestujący na kijowskim EuroMajdanie. Jak podkreślają, na otwarciu na Europę skorzystaliby młodzi ludzie. Bez wiz, studenci łatwiej będą mogli pojechać za granicę nauczyć się języka i nabrać doświadczenia.
Zniesienie wiz wymaga zgody na szczeblu unijnym. Polska popiera liberalizację wizową. Mieszkańcy terenów przy granicach polsko-rosyjskiej i polsko-ukraińskiej mogą skorzystać z uproszczonych procedur. Doświadczenia z małym ruchem granicznym jak zaznacza, rzecznik MSZ Marcin Wojciechowski, pokazują, że liberalizacja wizowa jest możliwa
Polska w zeszłym roku na Białorusi, Ukrainie i w Rosji wydała ponad milion dwieście tysięcy wiz Schengen.
Strefa Schengen to obszar Unii Europejskiej, w którym nie ma kontroli paszportowej i celnej między państwami. 21 grudnia 2007 roku nasz kraj wraz z ośmioma nowymi członkami Wspólnoty - Czechami, Węgrami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Słowacją i Słowenią, dołączył do Schengen. Obecnie układ ten łączy 26 państw.
Skąd nazwa Schengen?
Nazwa strefy pochodzi od porozumienia, które zostało zawarte w 1985 roku w Schengen w Luksemburgu, a weszło w życie w 10 lat później. Kraje - sygnatariusze tego układu współpracują również w zakresie polityki bezpieczeństwa, imigracji oraz przyznawania azylu w Unii Europejskiej. Działa też System Informacyjny Schengen - SIS, czyli komputerowa baza danych, która pozwala na przykład sprawdzić, czy osoba, która przekracza strefę lub w niej przebywa, nie jest poszukiwana.
Długość granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej wynosi ponad 3511 kilometrów, z czego ponad 1185 kilometrów stanowi granica zewnętrzna Schengen - z Federacją Rosyjską, Białorusią oraz Ukrainą.
Które kraje nie należą do strefy?
Strefa Schengen nie pokrywa się z terytorium Unii Europejskiej. Są kraje Unii, które nie należą do tej strefy, jak na przykład Irlandia i Wielka Brytania, a także państwa, które są w strefie Schengen, nie będąc członkami UE: Szwajcaria, Islandia, Norwegia i Liechtenstein. Do Schengen planują przystąpić także: Bułgaria, Chorwacja, Cypr i Rumunia.
Polska należy do Układu z Schengen od 1 maja 2004 roku, jednak dopiero od grudnia 2007 roku obowiązuje u nas artykuł 20. tego dokumentu. Mówi on, że granice wewnętrzne Unii mogą być przekraczane przez jej obywateli w każdym miejscu bez dokonywania kontroli granicznej. Obowiązują natomiast kontrole na zewnętrznych, oddzielających Unię Europejską od innych krajów europejskich.
Kontrola na granicach wewnętrznych może być tymczasowo przywracana w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego. I tak było na przykład w Portugalii podczas szczytu NATO w 2010 roku, czy w Polsce na czas EURO 2012 i w tym roku podczas Konferencji Klimatycznej w Warszawie.
Oprócz państw sygnatariuszy, Układ z Schengen podpisały Dania, Grecja, Hiszpania, Portugalia i Włochy. W grudniu 1996 roku do strefy Schengen dołączyły Austria, Finlandia i Szwecja oraz - na podstawie osobnego porozumienia - Islandia i Norwegia. 12 grudnia 2008 roku strefa Schengen powiększyła się o kolejny kraj - Szwajcarię, a dwa dni temu do układu przystąpiło Księstwo Liechtenstein.
Obecnie do układu z Schengen należą 22 państwa Unii Europejskiej oraz Islandia, Norwegia, Szwajcaria i Liechtenstein.
Układ z Schengen wszedł w życie 26 marca 1995 roku. Państwa nim objęte zniosły wówczas kontrolę paszportową na swych wewnętrznych granicach. Kontrola celna została zniesiona wcześniej.
Informacyjna Agencja Radiowa (IAR)/ Paweł Buszko/zr
