Komisja Europejska i konsorcjum SpaceRISE podpisały w piątek umowę dotyczącą wdrożenia unijnego systemu bezpiecznej łączności satelitarnej IRIS2. Porozumienie przewiduje rozszerzenie konstelacji o 66 dodatkowych satelitów. Polska zadeklarowała wkład do programu w wysokości 656 mln euro.
Podpisanie umowy kończy trwające od stycznia br. negocjacje między Komisją a konsorcjum SpaceRISE, skupiającym operatorów SES, Eutelsat i Hispasat. Uzgodniono m.in. ostateczny projekt systemu, harmonogram realizacji, model finansowania oraz zwiększenie zdolności programu w odpowiedzi na pogarszającą się sytuację bezpieczeństwa w Europie. Start programu planowany jest na 2029 r.
Główna konstelacja IRIS2 będzie liczyć 348 satelitów: 330 na niskiej i 18 na średniej orbicie okołoziemskiej. W porównaniu z pierwotnym projektem dodano 66 satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej, które mają zwiększyć odporność systemu i jego możliwości wykorzystywane na potrzeby obronności, bezpieczeństwa oraz służb ratunkowych.
Komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius podkreślił, że dzięki zmianom możliwości bezpiecznej komunikacji dla administracji publicznej wzrosną w UE o ponad 60 proc. - Dziś robimy decydujący krok w kierunku bezpieczeństwa i suwerenności cyfrowej Europy – skomentował polityk.
Polityk dodał, że po uruchomieniu IRIS2 zapewni bezpieczną i odporną na zakłócenia łączność rządom państw członkowskich, siłom zbrojnym, służbom bezpieczeństwa i ratunkowym, a także umożliwi utrzymanie komunikacji podczas kryzysów i klęsk żywiołowych. Z systemu będą korzystać państwa UE oraz uczestniczące w programie Norwegia i Islandia.
Komisja poinformowała, że kolejnym etapem będzie ukończenie projektu technicznego, rozpoczęcie produkcji satelitów, budowa infrastruktury naziemnej oraz zawarcie umów na wynoszenie satelitów na orbitę.
Przyspieszenie programu i zwiększenie liczby satelitów oznacza dodatkowe nakłady finansowe. Mają one pochodzić z budżetu UE na lata 2028–2034, a także od państw członkowskich i uczestniczących. Jak poinformowała w piątek KE, Polska zadeklarowała wkład w wysokości 656 mln euro, Węgry - 500 mln euro, a Hiszpania zapowiedziała inwestycje w wysokości od 1,6 do 2 mld euro. Trwają rozmowy z kolejnymi państwami zainteresowanymi udziałem w finansowaniu programu.
IRIS2 (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) jest unijnym programem budowy wieloorbitalnej konstelacji satelitów zapewniającej Europie niezależną i bezpieczną łączność. W grudniu 2024 r. Komisja podpisała z konsorcjum SpaceRISE 12-letnią umowę koncesyjną, rozpoczynając realizację projektu w formule partnerstwa publiczno-prywatnego.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ adj/ dafa/
