Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce wyniosły w 2025 r. 17,4 mld dolarów, ale ich saldo opierało się przede wszystkim na reinwestowanych zyskach zagranicznych spółek. Polski Instytut Ekonomiczny ocenił, że wzrost ich udziału wynikał ze spadku pozostałych przepływów, co świadczy o stagnacji.
Według danych przedstawionych przez Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) głównym składnikiem napływu były reinwestowane zyski zagranicznych spółek, które wzrosły rok do roku o 26 proc., z 14,7 mld dol. do 18,5 mld dol. Ich wartość przewyższyła łączne saldo bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).
Reinwestowane zyski to część dochodów spółek zależnych od zagranicznych przedsiębiorstw, która nie została wypłacona inwestorom w formie dywidend. W statystykach jest ona ujmowana jako nowy napływ kapitału, mimo że środki pozostają w Polsce i nie przekraczają granicy.
Pozostałe składniki obniżyły łączne saldo BIZ o około 1 mld dol. Napływ nowego kapitału z tytułu akcji i udziałów wyniósł 4,3 mld dolarów, natomiast saldo instrumentów dłużnych, obejmujących rozliczenia wewnątrz grup kapitałowych, było ujemne i sięgnęło 5,4 mld dolarów.
Znaczenie reinwestowanych zysków nie jest specyficzne dla Polski. Jak wynika z danych zebranych przez wiedeński instytut wiiw, w 2025 r. ich wartość przekroczyła łączne saldo BIZ również w Bułgarii, Czechach, na Słowacji i Węgrzech. W 11 państwach Europy Środkowo-Wschodniej reinwestowane zyski odpowiadały za 94 proc. napływu BIZ.
PIE zwrócił uwagę, że tak wysoki udział tej kategorii wynikał w dużej mierze z osłabienia pozostałych przepływów. Nowy kapitał w postaci akcji i innych form udziałów stanowił zaledwie 6 proc. napływu BIZ w regionie, najmniej od ponad dekady.
Polskę wyróżnia natomiast wysoki odsetek zysków pozostawianych przez zagranicznych inwestorów w spółkach zależnych. Według danych Eurostatu w latach 2019-2025 było to 56 proc. osiągniętych zysków, wobec 55 proc. w Chorwacji i 35 proc. w Czechach.
PIE ocenił, że wysoki poziom reinwestowanych zysków może świadczyć o zaufaniu inwestorów do Polski, ale sam w sobie jest słabą miarą atrakcyjności inwestycyjnej. Duża skala zgromadzonych przez lata inwestycji zagranicznych sprawia, że działające w Polsce spółki zależne generują znaczne zyski. W efekcie nawet przy wypłacie dywidend do zagranicznych spółek-matek istotna część dochodów mogłaby pozostać w kraju.
Instytut podkreślił, że wzrost wartości reinwestowanych zysków o około 4 mld dolarów był niewiele większy od wzrostu wypłaconych dywidend, który wyniósł 3,5 mld dolarów. Proporcja między reinwestowanymi zyskami a dywidendami praktycznie nie zmieniła się w 2025 r. w porównaniu z poprzednim rokiem.
Zdaniem PIE wzrost udziału reinwestowanych zysków w całkowitym saldzie BIZ wynikał przede wszystkim ze spadku pozostałych przepływów, związanych z akcjami i instrumentami dłużnymi. Wskazuje to na stagnację napływu nowych bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski.
Instytut zaznaczył również, że statystyki BIZ nie pokazują, w jaki sposób zatrzymane zyski są wykorzystywane. Mogą one finansować budowę nowych zakładów lub rozbudowę istniejących mocy produkcyjnych, ale także służyć jako rezerwa finansowa, środki na wynagrodzenia pracowników czy pożyczki dla innych spółek z grupy kapitałowej.
O wymiernych korzyściach dla gospodarki decyduje ostatecznie to, czy reinwestowane zyski przekładają się na powstawanie nowych mocy produkcyjnych lub rozwój kompetencji. Same dane o przepływach BIZ nie pozwalają tego ustalić.
Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny; przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego. (PAP)
pif/ drag/
