Podczas poprzedniego kryzysu zadłużenia w strefie euro piętnowane były kraje, w których relacja długu do PKB przekroczyła 100 proc. Po pandemii ten pułap przekroczyła strefa euro jako całość.
Ekonomicznym skutkiem wprowadzenia ogólnokrajowych lockdownów (i w konsekwencji wypłacania ludziom i firmom zasiłków lub dotacji za zakazanie im pracy) była eksplozja długu publicznego w krajach Unii Europejskiej.
W pierwszym kwartale 2021 r. w całej UE relacja długu publicznego do PKB wzrosła do 92,9 proc. wobec 79,2 proc. w analogicznym okresie ubiegłego roku, gdy pandemia dopiero docierała do Europy.
W przypadku samej strefy euro mieliśmy do czynienia ze wzrostem relacji zadłużenia z 86,1 proc. do 100,5 proc. PKB. Jak podkreśla Eurostat, wskaźnik ten obliczany dla całej unii walutowej po raz pierwszy w historii przekroczył setkę.
Rzecz jasna poszczególne kraje UE różnią się od siebie poziomem zadłużenia – tak było też dekadę temu, gdy drżano o kondycję Grecji, Włoch czy Portugalii. Dane za I kwartał 2011 r., 2020 r. i 2021 r. prezentuje poniższa tabela.
| Relacja długu publicznego do PKB (proc.) | |||
|---|---|---|---|
| Kraj | I kw. 2011 | I kw. 2020 | I kw. 2021 |
| Grecja | 156,5 | 180,7 | 209,3 |
| Włochy | 119,6 | 137,8 | 160,0 |
| Portugalia | 101,5 | 119,2 | 137,2 |
| Cypr | 58,5 | 96,2 | 125,7 |
| Hiszpania | 64,4 | 99,1 | 125,2 |
| Belgia | 103,8 | 103,4 | 118,6 |
| Francja | 86,6 | 100,8 | 118,0 |
| Strefa euro | 86,5 | 86,1 | 100,5 |
| UE | 81,1 | 79,2 | 92,9 |
| Chorwacja | 62,5 | 73,7 | 91,3 |
| Austria | 82,5 | 73,1 | 87,4 |
| Słowenia | 45,5 | 68,9 | 86,0 |
| Węgry | 82,0 | 65,8 | 81,0 |
| Niemcy | 81,3 | 60,9 | 71,1 |
| Finlandia | 45,6 | 64,4 | 70,3 |
| Irlandia | 92,7 | 58,8 | 60,5 |
| Słowacja | 42,8 | 49,5 | 60,3 |
| Polska | 54,5 | 47,5 | 59,1 |
| Malta | 66,2 | 43,3 | 59,0 |
| Holandia | 59,4 | 49,3 | 54,9 |
| Rumunia | 30,0 | 37,4 | 47,6 |
| Łotwa | 47,3 | 37,1 | 45,7 |
| Litwa | 37,4 | 33,0 | 45,6 |
| Czechy | 37,7 | 32,4 | 44,1 |
| Norwegia | 42,5 | 41,3 | 43,0 |
| Dania | 44,7 | 33,2 | 40,7 |
| Szwecja | 35,8 | 35,7 | 40,3 |
| Luksemburg | 19,9 | 22,2 | 28,1 |
| Bułgaria | 14,6 | 20,1 | 25,1 |
| Estonia | 6,6 | 8,9 | 18,5 |
| Źródło: Eurostat | |||
Jak widać, Polska nadal plasuje się w środku stawki, jednak względem ubiegłego roku nasz wynik podskoczył o 11,6 punktu procentowego. Warto w tym kontekście przypomnieć o różnicach w krajowym i unijnym sposobnie obliczania długu publicznego, na które niedawno uwagę zwróciła Najwyższa Izba Kontroli.
Wzrost długu publicznego w prostej linii jest efektem wysokich deficytów budżetowych w 2020 r. i na początku 2021 r. Pod tym względem w całej UE Eurostat odnotował 6,8 proc., zaś w samej strefie euro 7,4 proc.
Michał Żuławiński
