Komisja Europejska powinna nakładać wysokie kary na big techy, ponieważ bezpieczeństwo nie jest dla nich ważne – ocenił we wtorek prezes zarządu INHOPE i holenderskiej organizacji Offlimits Robbert Hoving, podczas zorganizowanej w Warszawie konferencji „Safer Internet”.
Ekspert chce wysokich kar dla big techów
INHOPE to globalna sieć zajmująca się zwalczaniem materiałów przedstawiających molestowanie seksualne dzieci w internecie. Z kolei Offlimits to organizacja, która zajmuje się zwalczaniem nadużyć w internecie – usuwa obciążające materiały, zapewnia praktyczne wsparcie i porady oraz pomaga zapobiegać wykorzystywaniu seksualnemu dzieci w internecie. Związany z obiema Robbert Hoving opowiadał w Warszawie o doświadczeniach Holandii w walce z nielegalnymi treściami.
Zdaniem eksperta obowiązujące przepisy krajowe i europejskie są wystarczające, by zapewnić bezpieczeństwo w internecie. Wymaga to jednak odpowiednich mechanizmów i solidnej sieci współpracy – w tym między organizacjami a gigantami cyfrowymi.
– Komisja Europejska może nakładać bardzo wysokie kary finansowe i uważam, że jest to jedyny skuteczny sposób postępowania z takimi gigantami. Obowiązuje tu bowiem zasada ostrożności, zgodnie z którą produkt musi być bezpieczny, zanim trafi na rynek. Wszyscy zaś wiemy, że kwestie bezpieczeństwa nie są dla tych firm priorytetem – ocenił Hoving.
Podczas wystąpienia ekspert wyjaśnił, że z uwagi na dobrze rozwiniętą infrastrukturę internetową Holandia ma największy sektor hostingowy. Co za tym idzie, duża część światowych nielegalnych treści jest przechowywana na tamtejszych serwerach.
Milion obrazów i 250 tys. nielegalnych materiałów
– W zeszłym roku mój zespół przetworzył blisko milion obrazów przedstawiających wykorzystywanie dzieci. Spośród tego miliona około 250 tys. stanowiło materiały nielegalne – poinformował ekspert.
Jak mówił, niepokojącym zjawiskiem jest wytwarzanie nielegalnych treści, w tym zdjęć o charakterze seksualnym, przez dzieci poniżej 12. roku życia.
– Może to wynikać z tzw. groomingu, czyli uwodzenia dziecka w sieci, ale istnieją też inne przyczyny, np. wcześniejsze doświadczenia lub zbyt wczesne rozpoczęcie korzystania z internetu, co sprawia, że dzieci zaczynają łączyć te kwestie, odgrywać to, co zobaczyły – powiedział.
Dodał, że kolejnym powodem do niepokoju jest to, iż skala tego zjawiska niemal się podwoiła.
– Tak wysokie liczby stanowią ogromne wyzwanie dla organów ścigania, a procesy z tym związane często trwają zbyt długo – podkreślił.
Coraz młodsze dzieci tworzą seksualne treści
Podwoiła się także liczba prezentujących wykorzystanie seksualne materiałów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję, co utrudnia weryfikację i nadmiernie obciąża organy ścigania. Aplikacje nudyzyjące są łatwo dostępne, a przez to często wykorzystywane do tworzenia seksualnych deepfake'ów, które służą do wymuszeń, np. do zmuszania ofiary do krzywdzenia zwierząt lub samookaleczeń.
W ubiegłym roku z infolinią Offlimits skontaktowało się ok. 10 tys. osób (blisko 30 proc. więcej niż rok wcześniej), głównie ludzi młodych. Odnotowano wzrost zgłoszeń od dziewcząt, co zdaniem Hovinga jest pozytywnym sygnałem w walce ze zjawiskiem obwiniania ofiar (ang. victim blaming), które w Holandii wciąż dotyka głównie młode kobiety.
Ekspert: To sprawca, nie ofiara, ponosi odpowiedzialność
– Gdy chłopiec pada ofiarą zdarzeń w internecie, deklarujemy chęć niesienia mu pomocy. Tymczasem w przypadku młodych kobiet często skupiamy się na kwestiach takich jak: „może nie trzeba było wysyłać tego zdjęcia” albo „może nie należało nawiązywać kontaktu z tą osobą”. A przecież ostatecznie to sprawca ponosi odpowiedzialność, a nie ofiara – podkreślił szef Offlimits.
Z kolei z linią prewencyjną kontaktuje się ok. tys. osób rocznie. Ponad połowę dzwoniących stanowią mężczyźni w wieku ok. 26 lat, u których problem często wynika z eskalacji uzależnienia od pornografii, które zaczęło się w zbyt młodym wieku.
– Wiemy, że kontakt z takimi stronami oznacza ciągłe bombardowanie obrazami, które silnie oddziałują na odbiorcę. Wiele z tych obrazów i filmów jest szkodliwych nawet dla mnie, a mam 44 lata. A czy wyobrażasz sobie, jak to jest mieć 11 lat lub mniej? To sprawia, że młodzi ludzie zaczynają szukać coraz bardziej drastycznych treści, co z kolei może prowadzić do uzależnienia – wyjaśnił ekspert.
Weryfikacja wieku ma ograniczyć dostęp do pornografii
Zdaniem reprezentowanej przez niego organizacji konieczne jest wprowadzenie narzędzi umożliwiających skuteczną weryfikację wieku osób, które korzystają z treści pornograficznych (np. porn code).
Dzięki wdrożeniu w Holandii obowiązującego w Unii Europejskiej Aktu o usługach cyfrowych (ang. Digital Services Act – DSA) w 2025 r. organizacja zarządzana przez Hovinga uzyskała status zaufanego sygnalisty (ang. trusted flagger), co pozwala jej na skuteczniejsze i szybsze zgłaszanie nielegalnych treści, które to zgłoszenia platformy muszą traktować priorytetowo.
Hoving zauważył, że przełożyło się to m.in. na biurokratyzację procesu, który wcześniej opierał się na nieformalnych kontaktach z przedstawicielami platform społecznościowych. Dodał, że Offlimits aktywnie podejmuje kroki prawne i pozywa portale, które odmawiają usuwania szkodliwych treści (np. treści, na których przedstawiono wykorzystanie seksualne kobiet będących pod wpływem narkotyków).
Wsparciem dla organizacji są nowoczesne technologie, które umożliwiają automatyczną weryfikację treści (m.in. za pomocą tzw. hashów, czyli „cyfrowych odcisków palca”). W minionym roku zautomatyzowane narzędzie monitorowało 11 miliardów powiązań, co przełożyło się na milion weryfikacji dotyczących użytkowników.
Konferencja „Safer Internet. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży online”, zorganizowana przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę i NASK – Państwowy Instytut Badawczy, w tym roku odbywa się po raz 20. W panelach dyskusyjnych i wykładach z udziałem ekspertów – m.in. prof. UAM dr. hab. Jacka Pyżalskiego, Nielsa Van Paemela, Łukasza Wojtasika, Ewy Domańskiej i prof. dr hab. Ireny Pospiszyl – można uczestniczyć zarówno stacjonarnie, jak i online.
Katarzyna Czarnecka (PAP)
ksc/ joz/
