Europejski Bank Centralny zdecydował się na drugą w tym roku podwyżkę stóp procentowych. Ruch o 25 pb. w górę był powszechnie oczekiwany na rynku i wynikał z rosnącej inflacji, która coraz bardziej oddala się od 2-procentowego celu frankfurckich władz monetarnych.
- Rada Prezesów podjęła dzisiaj decyzję o podniesieniu trzech kluczowych stóp procentowych EBC o 25 pb. Konflikt na Bliskim Wschodzie nadal generuje presję inflacyjną, a inflacja od dłuższego czasu pozostaje sporo powyżej celu.- głosi wrześniowy komunikat Europejskiego Banku Centralnego.
Stopa depozytowa – która od pewnego czasu jest podstawową stopą procentową w EBC – została podniesiona z 2,25% do 2,50%. Także o 25 pb. w górę podniesiono stopę podstawowych operacji refinansujących, która od dzisiaj wynosi 2,65%.
Wrześniowa decyzja Rady Prezesów nie była zaskoczeniem ani dla ekonomistów, ani dla uczestników rynku. Panował w zasadzie powszechny konsensus, że we wrześniu EBC zakomunikuje drugą w tym roku podwyżkę stóp procentowych. Pierwsza z nich miała miejsce w czerwcu, gdy koszty kredytu poszły w górę również o 25 pb.
Ten ruch na władzach monetarnych strefy euro wymusiła nasilająca się presja inflacyjna wynikająca m.in. z silnego wzrostu cen paliw i energii. Gdy wydawało się, że inflacyjna fala już nieco opadła, w lipcu EBC zdecydował się pozostawić stopy procentowe bez zmian. Ale wznowienie działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie i ponowny skok cen energii sprawił, że w sierpniu inflacja HICP w strefie euro sięgnęła 3,3% i była najwyższa od niemal dwóch lat. I w zasadzie jest już przesądzone, że we wrześniu jeszcze wzrośnie.
- To będzie druga podwyżka w tym cyklu, mająca przeciwdziałać odkotwiczeniu się inflacji w warunkach wzrostu cen surowców energetycznych. Ostatni wzrost cen ropy naftowej i gazu ziemnego buduje oczekiwania, że dzisiejsza podwyżka może nie być ostatnią – w komunikacie i wystąpieniu Ch.Lagarde istotne będą więc sygnały dotyczące dalszych działań EBC - tak jeszcze przed publikacją dzisiejszej decyzji pisali analitycy PKO BP.
- Dzisiejsza decyzja odzwierciedla zobowiązanie Rady Prezesów do prowadzenia polityki monetarnej, która zapewni ustabilizowanie się inflacji na poziomie 2% w średnim terminie - napisano we wrześniowym komunikacie EBC.
Niemniej jednak stopa depozytowa na poziomie 2,50% nadal wydaje się być za niska w zestawieniu z przeszło 3-procentową inflacją HICP i równie wysokimi oczekiwaniami inflacyjnymi gospodarstw domowych. Wprawdzie podręczniki polityki pieniężnej nie zalecają podwyższania stóp procentowych w obliczu szoku podażowego (a z takim obecnie mamy do czynienia na rynkach paliwowych), ale bierność EBC może się zemścić utratą zaufania ze strony opinii publicznej i odkotwiczeniem się oczekiwań inflacyjnych mieszkańców eurolandu. A na to żaden szanujący się bank centralny nie może sobie pozwolić.
W ramach cokwartalnej rewizji prognoz EBC podniósł swoje oczekiwania względem inflacji. Tegoroczna inflacja HICP w strefie euro ma wynieść 3,0%, w 2027 roku obniżyć się do 2,5%, aw 2028 do 2,1%. W dalszym ciągu byłyby to odczyty przewyzszające 2-procentowy cel. Podobnie rzecz ma się z inflacją bazową, którą EBC przewiduje na 2,5% w tym roku, 2,6% w 2027 i 2,3% w 2028. Natomiast wzrost PKB ma przyspieszyć z 0,9% w 2026 roku do 1,4% w 2027 i 1,5% w 2028.
- Rada Prezesów jest gotowa, by dostosować wszystkie instrumenty w ramach swojego mandatu w celu zapewnienia inflacji stabilizującej się w 2-procentowym celu w średnim terminie i aby zabezpieczyć sprawne funkcjonowanie rynków finansowych - napisano we wrześniowym komunikacie EBC.
EBC podtrzymuje QE. Pieniądza w systemie będzie ubywać
Równolegle do obniżek stóp procentowych EBC prowadzi politykę „ilościowego zacieśniania” (QT) warunków monetarnych. W ramach QT portfel programu APP jest zmniejszany w określonym i przewidywalnym tempie, ponieważ Eurosystem nie reinwestuje już spłat kapitału z tytułu zapadających papierów wartościowych. Od lipca 2023 Rada Prezesów zaprzestała reinwestycji w ramach programu APP.
Portfele programów APP i PEPP są zmniejszane w określonym i przewidywalnym tempie, ponieważ Eurosystem nie reinwestuje już spłat kapitału z tytułu zapadających papierów wartościowych – napisano. EBC zaprzestał reinwestycji w ramach programu PEPP z końcem 2024.
Następne decyzyjne posiedzenie Rady Prezesów zaplanowane jest na 28-29 października. Rynek nie spodziewa się po nim zmiany stóp procentowych. Za to na grudzień szanse 25-punktowej podwyżki wyceniane były na blisko 60%.
Lagarde: Inflacja utrzyma się powyżej celu do II połowy 2027 r.
Inflacja utrzyma się powyżej celu do drugiej połowy 2027 r. - poinformowała w czwartek prezeska EBC Christine Lagarde na konferencji po posiedzeniu EBC. Lagarde dodała, że decyzja o podwyżce stóp proc. była solidnie uzasadniona przez prognozy.
"Konflikt na Bliskim Wschodzie oraz ostatnie wydarzenia związane z nieuzasadnioną wojną Rosji przeciwko Ukrainie spowodowały dalszy wzrost ścieżki cen energii. Prawdopodobnie utrzyma to inflację znacznie powyżej celu aż do pierwszej połowy 2027 r. W późniejszym okresie inflacja cen energii powinna spaść i do połowy 2028 r. przyjąć wartości ujemne, co obniży inflację ogólną. Oczekuje się, że wyższe ceny energii będą stopniowo przenosić się na inflację bazową oraz inflację cen żywności" - powiedziała Lagarde.
"Poprawa perspektyw gospodarczych powinna również przyczynić się do nieco wyższej inflacji bazowej. Oczekuje się, że będzie ona nadal rosła do początku 2027 r. i pozostanie na podwyższonym poziomie przez resztę tego roku, a następnie w 2028 r. ulegnie złagodzeniu. Ogólnie rzecz biorąc, przewiduje się, że inflacja powróci w pobliże poziomu docelowego pod koniec 2027 r., czemu sprzyjać będzie oddziaływanie wyższych stóp proc. Będziemy nadal uważnie monitorować skalę i trwałość wzrostu cen energii oraz sposób, w jaki przekłada się on na kształtowanie cen i płac, oczekiwania inflacyjne oraz ogólną dynamikę gospodarczą" - dodała.
Według prezeski EBC, długoterminowe oczekiwania inflacyjne pozostają zakotwiczone w okolicach celu.
"W sierpniu inflacja wzrosła do 3,3 proc. z 2,9 proc. w lipcu. Inflacja cen energii zwiększyła się do 14,3 proc. z 10,3 proc. w lipcu. Wzrost ten prawdopodobnie odzwierciedla w szczególności istotny wpływ marż rafineryjnych na paliwa płynne oraz wyższe ceny surowców energetycznych. Inflacja cen żywności pozostała na niezmienionym poziomie 1,2 proc. W lipcu większość miar inflacji bazowej pozostała zasadniczo stabilna. Na obecnym etapie płace nie wykazują istotnej reakcji na szok energetyczny. W II kw. wynagrodzenia na pracownika rosły w tempie 3,3 proc. w ujęciu rocznym, wobec 3,5 proc. w I kw." - powiedziała.
"W nadchodzącej perspektywie monitorowane przez EBC dane o płacach wskazują na niewielki wzrost płac ustalanych w drodze negocjacji do 2,7 proc. w pierwszej połowie 2027 r. Oczekiwania inflacyjne w krótszym horyzoncie czasowym utrzymują się na podwyższonym poziomie, jednak większość miar długoterminowych oczekiwań inflacyjnych kształtuje się w okolicach 2 proc., co sprzyja stabilizacji inflacji na poziomie celu w średnim okresie" - dodała.
Lagarde wskazała, że decyzja o podwyżce stóp proc. była solidnie uzasadniona przez prognozy.
"EBC opublikuje w ciągu nadchodzących dni nowe scenariusze dla rozwoju sytuacji gospodarczej. (…) Chciałabym również wskazać, że wobec wszystkich trzech scenariuszy decyzja o podwyżce stóp proc. o 25 pb. była solidnie uzasadniona" - powiedziała.
W ocenie prezeski EBC w bilansie ryzyka dla inflacji przeważają ryzyka wzrostowe.
"Ryzyko dla perspektyw inflacyjnych jest wzrostowe. Wynika to w szczególności z konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz rozwoju sytuacji w związku z nieuzasadnioną wojną Rosji przeciwko Ukrainie. Szok energetyczny mógłby ulec dalszemu nasileniu, a jego wpływ na inne ceny i płace mógłby być silniejszy, niż obecnie oczekiwano. W szczególności ceny gazu mogłyby wzrosnąć w przypadku dalszych zakłóceń w dostawach lub wystąpienia wyjątkowo mroźnej zimy przy jednoczesnym niskim poziomie zapasów. Im dłużej ceny energii utrzymywać się będą na wysokim poziomie, tym bardziej prawdopodobne stanie się ich oddziaływanie na ogólny poziom inflacji przez efekty pośrednie i wtórne" - powiedziała.
"Ponowne napięcia handlowe mogłyby doprowadzić do większej fragmentacji światowych łańcuchów dostaw, ograniczyć podaż kluczowych surowców i pogłębić ograniczenia mocy wytwórczych w gospodarce strefy euro. Ekstremalne zjawiska pogodowe, potencjalnie nasilane przez intensyfikację zjawiska El Nino, a także szerzej rozumiane kryzysy klimatyczny i przyrodniczy mogą spowodować wzrost cen żywności przekraczający oczekiwania. Z drugiej strony inflacja mogłaby okazać się niższa, gdyby trwające konflikty geopolityczne zostały rozwiązane w sposób trwały lub gdyby skutki pośrednie i wtórne niedawnego szoku cen energii okazały się mniej dotkliwe, niż przewidywano. Większa zmienność na rynkach finansowych oraz wzrost awersji do ryzyka mogłyby również ograniczyć popyt, a tym samym obniżyć inflację" - dodała.
Przewodnicząca Rady Prezesów oceniła, iż zagrożenia dla perspektyw wzrostu gospodarczego przeważają w bilansie ryzyk.
"Zagrożenia dla perspektyw wzrostu gospodarczego przeważają w bilansie ryzyk. Wynika to w szczególności z konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz rozwoju sytuacji w związku z nieuzasadnioną wojną Rosji przeciwko Ukrainie. Ponowne zakłócenia w dostawach surowców energetycznych mogłyby spowodować dalszy wzrost cen energii, utrzymujący się dłużej niż obecnie oczekiwano. Wywarłoby to presję na dochody realne, wydatki i inwestycje. Pogorszenie nastrojów na światowych rynkach finansowych lub przeniesienie negatywnych tendencji z globalnych rynków obligacji mogłoby zaostrzyć warunki kredytowe i tym samym ograniczyć popyt. Ponowne nasilenie napięć handlowych między głównymi gospodarkami mogłoby również dodatkowo zakłócić łańcuchy dostaw, ograniczyć eksport oraz osłabić konsumpcję i inwestycje" - powiedziała Lagarde.
"Z drugiej strony wzrost PKB mógłby okazać się wyższy, gdyby gospodarka i rynki energii szybciej niż oczekiwano przystosowały się do zakłóceń wywołanych trwającymi konfliktami lub gdyby konflikty te zostały trwale rozwiązane. Ponadto wdrażanie nowych technologii przez przedsiębiorstwa ze strefy euro oraz wydatki na obronność i infrastrukturę, a także reformy zwiększające produktywność i służące dokończeniu budowy jednolitego rynku UE, mogą przyczynić się do silniejszego niż przewidywano wzrostu PKB" - dodała.
Według Lagarde, perspektywy wzrostu PKB strefy euro w krótkim okresie poprawiły się.
"W perspektywie krótkoterminowej prognozy wzrostu PKB uległy poprawie w porównaniu z poprzednią rundą projekcji analitycznych, co wynika w szczególności z odporności konsumpcji prywatnej oraz wydatków publicznych. W średnim okresie konsumpcję powinny wspierać stopniowo spadające ceny energii oraz dobra sytuacja na rynku pracy. Wzrost PKB będzie w coraz większym stopniu napędzany przez inwestycje przedsiębiorstw oraz inwestycje w mieszkalnictwo. Dynamika eksportu powinna korzystać na rosnącym popycie zagranicznym, jednak jest hamowana przez wyzwania związane z konkurencyjnością oraz niepewność dotyczącą globalnej polityki handlowej" - powiedziała.
"W II kw. gospodarka wykazała się odpornością, pomimo przeciwności wynikających z szoku energetycznego. Wzrost PKB miał szeroki zakres, obejmując różne kraje i sektory. Tendencja ta prawdopodobnie utrzymała się w III kw. Sektor wytwórczy nadal osiąga dobre wyniki, wspierany zwiększonymi wydatkami rządów na obronność i infrastrukturę. Wskaźniki nastrojów konsumentów odbiły się od niskich poziomów, co sprzyjało ożywieniu w sektorze usług po początkowym szoku energetycznym. Wzrost aktywności związanej ze sztuczną inteligencją jest widoczny w obszarze usług cyfrowych, inwestycji przedsiębiorstw oraz eksportu. Sytuacja na rynku pracy pozostaje stabilna, a stopa bezrobocia w lipcu utrzymała się na niezmienionym poziomie 6,4 proc. - dodała.
Prezeska EBC wskazała też, że decyzja EBC ws. stóp była podjęta jednogłośnie i była oczywista.
"Decyzja EBC ws. stóp była podjęta jednogłośnie i była oczywista. Przyszłe decyzje będą podejmowane od posiedzenia do posiedzenia" - powiedziała Lagarde.
"Rynki robią to, do czego są powołane, a EBC skupia się na swojej pracy, czyli zapewnieniu stabilności cen. (…) Cała dyskusja podczas zakończonego posiedzenia była skupiona na dzisiejszej decyzji. W ogóle nie rozmawialiśmy o żadnej możliwej przyszłej ścieżce dla stóp proc." - dodała.
Lagarde powiedziała, że nie ma nic do powiedzenia w kwestii swojej przyszłości, zapewniając, że poinformuje opinię publiczną, gdy pojawią się nowe informacje i decyzje w tej kwestii. (PAP Biznes)
kek/ asa/
