Zasadą jest, że każdy przedsiębiorca działa pod firmą. Osoby zamierzające rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej powinny wiedzieć, że firma musi dostatecznie odróżniać się od firm innych przedsiębiorców i nie może wprowadzać w błąd.
foto: Thinkstock
Firmą osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą lub zawodową jest jej imię i nazwisko. Przy czym istnieje możliwość włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych dowolnie obranych określeń. Natomiast firmą osoby prawnej jest jej nazwa. Firma osoby prawnej zawiera także określenie jej formy prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.
Zasada wyłączności firmy
Przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien rozeznać się czy na rynku nie działa inny podmiot o podobnie brzmiącej firmie. Kodeks cywilny wymaga, by firma przedsiębiorcy odróżniała się dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku. Prawo do firmy powstaje na skutek jej używania, a zatem decydujące jest to, który przedsiębiorca najpierw posługiwał się określoną firmą - lepsze prawo do firmy ma ten przedsiębiorca, który wcześniej zaczął jej używać. Rynek należy interpretować zarówno w znaczeniu geograficznym, jak i przedmiotowym - tj. co do przedmiotu działalności gospodarczej. Oceniając, czy nowa firma różni się dostatecznie od innych, należy uwzględnić odczucia przeciętnego klienta.
 | » Prowadzenie biznesu w Polsce to droga przez mękę |
Badanie czy nie zachodzi kolizja firm jest przeprowadzane przez sąd lub organ już na etapie rejestracji firmy. Badanie to polega na porównaniu rejestrowanej firmy z firmami najbardziej do niej zbliżonymi.
Regulacje związane z zasadą wyłączności firmy zawarte są również w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustawa ta stanowi, że oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu, wcześniej używanego zgodnie z prawem do oznaczenia innego przedsiębiorstwa jest czynem nieuczciwej konkurencji.
W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia skutków niedozwolonych działań, złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści i zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego - jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony. Sąd, na wniosek uprawnionego, może orzec również o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. W szczególności sąd może orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania.
 | » Księgowość dla firmy: taniej w banku czy w biurze rachunkowym? |
Podobnie jest w sytuacji, gdy firma przedsiębiorcy składa się z imienia i nazwiska. Jeżeli zatem oznaczenie przedsiębiorstwa nazwiskiem przedsiębiorcy może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości z innym przedsiębiorstwem, które wcześniej używało podobnego oznaczenia, przedsiębiorca ten powinien podjąć środki mające na celu usunięcie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd osób trzecich. Na żądanie zainteresowanego sąd wyda orzeczenie nakazujące przedsiębiorcy, który później zaczął używać tego oznaczenia, podjęcie stosownych środków zapobiegających, polegających w szczególności na wprowadzeniu zmian w oznaczeniu przedsiębiorstwa, ograniczeniu zakresu terytorialnego używania oznaczenia lub jego używaniu w określony sposób.
Zasada prawdziwości firmy
Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności i źródeł zaopatrzenia.
Zasada prawdziwości firmy ma znaczenie zarówno na etapie oceny dopuszczalności wpisania firmy do właściwego rejestru, ale również później - w toku posługiwania się firma przez przedsiębiorcę.
 | » ABC zakładania firmy |
By wymóg prawdziwości firmy został zachowany żaden z elementów firmy nie może wprowadzać w błąd. O tym czy firma przedsiębiorcy wprowadza w błąd decydować będzie - punkt widzenia osoby przeciętnego odbiorcy usług danego przedsiębiorcy.
Firma nie może wprowadzać w błąd także co do terytorium, na którym prowadzi swoją działalność. I tak, jeżeli obejmuje swym zasięgiem wyłącznie obszar Polski nie powinna posługiwać się określeniem "międzynarodowa".
W polskim porządku prawnym istnieje szereg przepisów uzależniających możliwość posługiwania się poszczególnymi rdzeniami firmy od spełniania przewidzianych prawem obowiązków. Na tej podstawie nie każdy może umieścić w swojej firmie słowo bank, giełda, poczta, apteka, klinika czy zakład ubezpieczeń. Bywa jednak i tak, że przepisy nie regulują jakie podmioty mogą posługiwać się danym określeniem w swojej firmie, a mimo to użycie takiego określenia w niektórych okolicznościach może zostać uznane za wprowadzające w błąd. Tak może być w przypadku określenia "kancelaria prawna" w stosunku do podmiotu nieprowadzonego przez radców prawnych czy adwokatów. Zwrot "kancelaria prawna" w firmie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może wprowadzać w błąd przez sugerowanie, że przedmiotem działania spółki jest świadczenie pomocy prawnej przez osoby będące adwokatami lub radcami prawnymi. Tak uznał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28.02.2008 r., sygn. III CSK 245/07. SN wskazał, że pomimo, iż firma "nie zawiera będących chronionymi prawem tytułami zawodowymi wyrazów "adwokat" lub, "radca prawny", to występujący w niej zwrot "kancelaria prawna" może ze względu na kojarzenie przez przeciętnego klienta wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego z prowadzeniem działalności w ramach kancelarii adwokackiej lub radcowskiej uzasadniać przekonanie klienteli, że objęte działalnością usługi prawne są świadczone przez adwokatów lub radców prawnych".
Magdalena Wojtowicz, radca prawny,
wspólnik w kancelarii Wilczęga Wojtowicz Radcowie Prawni
