Starzenie demograficzne stanie się jednym z czynników wzmacniających nierówności terytorialne w Polsce oraz wyzwaniem dla lokalnych systemów usług publicznych i finansów samorządowych - oceniają analitycy Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
"Postępujące starzenie się ludności będzie pogłębiać istniejące różnice terytorialne i zwiększać presję na gminy o niekorzystnej strukturze wieku. Wzrost liczby osób starszych będzie koncentrował się przede wszystkim w jednostkach o niskiej atrakcyjności migracyjnej i długotrwałym ubytku ludności, co oznacza, że skutki starzenia (w tym rosnące zapotrzebowanie na opiekę długoterminową i usługi zdrowotne) nie będą rozłożone równomiernie" - napisano w raporcie PIE.
"W konsekwencji starzenie demograficzne stanie się jednym z czynników wzmacniających nierówności terytorialne oraz wyzwaniem dla lokalnych systemów usług publicznych i finansów samorządowych" - dodano.
Autorzy raportu wskazują, że proces starzenia się ludności w Polsce jest silnie przestrzennie zróżnicowany i nie przebiega jednakowo we wszystkich gminach.
"W skali kraju w 2024 r. osoby w wieku 65+ stanowiły 20,6 proc. ludności, a według prognozy GUS, w 2060 r. ich udział wzrośnie do 32,6 proc. Konsekwencje tego procesu ujawniają się jednak przede wszystkim lokalnie. Starzenie postępuje nierównomiernie i koncentruje się w gminach dotkniętych depopulacją oraz w mniejszym stopniu obejmuje obszary suburbanizujące się wokół dużych ośrodków miejskich" - napisano.
"W efekcie starość demograficzna staje się zjawiskiem spolaryzowanym przestrzennie, którego dynamika i skutki różnią się zasadniczo między regionami" - dodano.
Rozkład gmin według kwartyli udziału ludności w wieku 65+ potwierdza silne zróżnicowanie regionalne starości demograficznej.
"W województwie świętokrzyskim aż 61,8 proc. gmin należy do górnego kwartyla, czyli grupy 25 proc. 'najstarszych' gmin w Polsce. Wysokie wartości odnotowano również w województwach lubelskim (45,5 proc.) oraz dolnośląskim (40,8 proc.)" - zaznacza PIE.
"Z kolei w województwie wielkopolskim tylko 7,5 proc. gmin znajduje się w tej klasie, a w województwie pomorskim ponad połowa gmin (53,7 proc.) należy do dolnego kwartyla, co wskazuje na relatywnie młodszą strukturę wiekową" - dodaje.
Analitycy wskazują, że najwyższy udział osób starszych koncentruje się w niewielkiej grupie gmin.
"Spośród 2479 gmin w Polsce w 161 jednostkach udział osób w wieku 65+ przekracza 25 proc. ogółu mieszkańców. Najwięcej takich gmin zlokalizowanych jest w województwach dolnośląskim i lubelskim (po 27), podczas gdy jedna gmina w każdym z województw: lubuskim, opolskim i warmińsko-mazurskim spełnia to kryterium" - napisano w raporcie.
"Gminą o najwyższym udziale osób starszych są Dubicze Cerkiewne w województwie podlaskim, w którym osoby w wieku 65+ stanowią 36,4 proc. populacji, co stanowi przykład koncentracji starości w gminach peryferyjnych, o ograniczonej dostępności transportowej" - dodano.
Najniższy udział ludności starszej występuje natomiast w gminach położonych w otoczeniu dużych miast, w których starzenie jest spowalniane przez napływ migracyjny.
"Gminy suburbanizujące się wokół Warszawy, Poznania, Wrocławia, Trójmiasta czy Krakowa przyciągają ludność w wieku produkcyjnym, co obniża udział osób w wieku 65+ mimo ogólnokrajowego trendu starzenia. Przykładem są gminy Kleszczew (9,6 proc.) i Komorniki (10,3 proc.) w sąsiedztwie Poznania, które należą do najmłodszych strukturalnie jednostek w Polsce" - napisano. (PAP Biznes)
pat/ osz/
