Koronawirus w Polsce. Kwarantanna – ile trwa, kto musi się jej poddać

zastępca redaktora naczelnego Bankier.pl

Rosnące zagrożenie epidemiologiczne sprawia, że coraz więcej osób zostaje poddanych kwarantannie. Minister zdrowia Łukasz Szumowski zapowiedział, że do drzwi każdej osoby objętej kwarantanną zapuka policja. Okazuje się, że instytucje polskiego państwa mają bardzo szerokie uprawnienia, jeśli chodzi o stosowanie kwarantanny wobec obywateli.

Kwarantanna – to słowo jest w ostatnich dniach odmieniane na wszystkie sposoby. Co nie dziwi, żyjemy bowiem w czasach realnego zagrożenia epidemią nowego koronawirusa SARS-CoV-2 (COVID-19) w Polsce.

Kwarantanna została m.in. wprowadzona na początku marca w zespole szkół w Policach (woj. Zachodniopomorskie), gdzie zawieszono zajęcia, a należące do niego dwa budynki internatu objęto kwarantanną. Powodem było podejrzenie koronawirusa u dwóch uczennic, które wróciły z Włoch.

Wypracowaliśmy mechanizm objęcia opieką osób, które są objęte kwarantanną. Do drzwi każdej osoby objętej kwarantanną zapuka policja, zapyta, czy wszystko w porządku, czy czegoś nie trzeba, ale też potwierdzi, czy osoba objęta kwarantanną jest tam, gdzie powinna być – poinformował Szumowski na konferencji prasowej we wtorek. Zaapelował o poważne podejście do kwarantanny. „To nie jest czas wolny, gdy możemy iść do sklepu, wyjść z psem na spacer czy po bułki. To czas, gdy musimy być w domu, tam, gdzie powinniśmy przebywać” – dodał minister.

Nawet, jeśli prawdziwa kwarantanna nas nie dotknie, warto wiedzieć czym jest, na czym polega, jak się od niej przygotować i jakie prawa nam przysługują.

(fot. Deliris / Shutterstock)

Co to jest kwarantanna?

Kwarantanna jest zdefiniowana prawnie w Ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z tą ustawą, kwarantanna oznacza „odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych”. Narażenie na zakażenie oznacza, że kwarantannie mogą zostać poddane osoby zdrowe, które miały styczność z osobami zakażonymi lub podejrzewanymi o zakażenie nowym koronawirusem.

Regulacje prawne, decydujące o tym, że osoby u których podejrzewa się lub wykryto nowego koronawirusa, można poddać kwarantannie, znalazły się w wydanym 7 marca 2020 r. rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie wykazu chorób powodujących powstanie obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego oraz okresu obowiązkowej kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego.

Ile trwa kwarantanna i kto powinien się jej poddać?

Kwarantanna może zostać nałożona na osoby, które:

  • chorują z objawami: gorączki, kaszlu, duszności i problemów z oddychaniem, a jednocześnie były w ciągu ostatnich 14 dni w krajach, które są dotknięte epidemią nowego koronawirusa (np. Chiny, Włochy, Kore Południowa, Iran),
  • miały w ciągu ostatnich 14 dni kontakt z osobami zakażonymi lub podejrzewanymi o zakażenie nowym koronawirusem.

Kwarantanna może więc dotyczyć osób, które np. powróciły z urlopu we Włoszech lub włoskich studentów, którzy spędzili ferie zimowe w rodzinnym kraju, a potem wrócili na semestr na studia w Polsce. 

W takim przypadku należy natychmiast skontaktować się ze stacją sanitarno-epidemiologiczną lub zgłosić do oddziału szpitala zakaźnego. Absolutnie nie należy iść do przychodni (chyba że zostaniesz o to poproszony w określonym terminie) czy na szpitalny oddział ratunkowy (SOR).

Kwarantanna może zostać nałożona na okres 14 dni, licząc od dnia styczności z osobami zakażonymi lub podejrzanymi o zakażenie koronawirusem – wynika z informacji udostępnionych przez Ministerstwo Zdrowia.

Taki skutek miało między innymi wykrycie nowego koronawirusa u jednego z pracowników Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex). Osoby z rodziny zarażonego oraz pozostałe, które miały bezpośrednią styczność z nim, zostały objęte obowiązkową 14-dniową kwarantanną.

Jednak maksymalny czas kwarantanny wynosi aż 21 dni, o czym mówi Ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. 

Zgodnie z artykułem 25 ustawy „osoby zdrowe, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od ostatniego dnia styczności”.

Osoba poddana już raz kwarantannie, może zostać jej poddana ponownie, więcej niż raz, „do czasu stwierdzenia braku zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego”.

Kto może nałożyć kwarantannę?

Zgodnie z prawem, decyzję o nałożeniu na konkretną osobę kwarantanny może wydać tylko powiatowy inspektor sanitarny, graniczny inspektor sanitarny lub lekarz. Kwarantanna może być nałożona nie tylko na osobę zdrową, która była narażona na zakażenie, ale także na osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego. Decyzje wydawane przez inspektorów sanitarnych mają rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzję o kwarantannie może podjąć lekarz, nawet gdy nie została wydana decyzja inspektora sanitarnego. Ma to miejsce w przypadku, gdy lekarz podejrzewa zachorowanie na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną. Lekarz zobowiązany jest w tym przypadku kierować się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego. Może on podjąć decyzję o kwarantannie nawet gdy dana osoba „podejrzana o zachorowanie, chora lub narażona na zakażenie nie wyraża zgody na hospitalizację, izolację, kwarantannę lub wykonanie badania”. W takim przypadku jednak lekarz musi o podjętych krokach niezwłocznie zawiadomić inspektora sanitarnego.

Osoba, co do której lekarz podejmuje tak radykalne kroki, ma prawo poznać przesłanki uzasadniające działania podjęte przez lekarza. Musi zostać także dokonany odpowiedni wpis do dokumentacji medycznej.

Przykładowa decyzja o odwołaniu kwarantanny w Policach.

Gdzie można odbywać kwarantannę?

Obowiązek zapewnienia odpowiednich pomieszczeń do odbycia kwarantanny leży po stronie wojewody, który musi także zapewnić odpowiednie wyposażenie tych pomieszczeń oraz skierowanie do pracy osób posiadających odpowiednie kwalifikacje.

Placówki, w których można poddawać obywateli kwarantannie, wskazane są w wojewódzkich planach działania na wypadek wystąpienia epidemii.

Zgodnie z Ustawą o szczególnych rozwiązaniach…, kwarantanna powinna być prowadzana w „odrębnym obiekcie budowlanym czasowego pobytu osób chorych lub podejrzanych o zachorowanie”.

W praktyce, w przypadku osób, które miały kontakt z osobami zakażonymi lub podejrzewanymi o zakażenie, najczęściej stosowana jest kwarantanna domowa, czyli odbywająca się w miejscu zamieszkania danej osoby.

"Mam ogromny apel do osób, które są w kwarantannie domowej - to jest jedna z najważniejszych rzeczy, żeby nie opuszczać miejsca kwarantanny" - przekonywał minister Szumowski na konferencji prasowej. "Wiemy, że we Włoszech ludzie wychodzili mimo kwarantanny i wiemy, czym to się skończyło" - podkreślił.

Tak stało się np. w Cieszynie, gdzie do szpitala trafiło 8-letnie dziecko z potwierdzonym koronawirusem, które było spokrewnione z dwiema osobami, jakie trafiły do placówki już wcześniej i również były zarażone. "W kwarantannie domowej pod ścisłym nadzorem służb sanitarnych pozostają wszystkie osoby, które miały kontakt z zakażonymi mieszkańcami" – przekazała rzeczniczka wojewody śląskiego Alina Kucharzewska.

W podobnej sytuacji znalazło się 38 strażaków Komendy Powiatowej PSP w Międzyrzeczu, którzy zostali objęci kwarantanną domową w związku ze zgłoszeniem przez jednego z nich objawów grypopodobnych. Mężczyzna miał wcześniej podróżować z rodziną do Niemiec; po powrocie zgłosił się do lekarza.

Kwarantanna – jakie masz prawa?

Przede wszystkim, osoba, która ma zostać poddana kwarantannie ma prawo do informacji o przyczynach zastosowania kwarantanny. Informacji tych powinien udzielić lekarz sprawujący opiekę nad osobą poddaną kwarantannie.

Jeśli nie zgadzamy się na kwarantannę, a ma ona zostać przeprowadzona w placówce medycznej, mamy prawo otrzymać informacje o środkach odwoławczych od decyzji o kwarantannie. Rodzina lub osoba wskazana przez chorego ma prawo od informacji o fakcie poddania danej osoby kwarantannie.

Osoba poddana kwarantannie ma prawo do wynagrodzenia lub zasiłku, o czym piszemy więcej w jednym kolejnych punktów.

Kwarantanna - co można, a czego nie można robić?

Podstawowym celem kwarantanny jest ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się epidemii. Zatem pierwszym obowiązkiem osoby poddanej kwarantannie jest bezwzględne pozostawanie w miejscu kwarantanny oraz brak spotkań z innymi osobami. Nie powinniśmy zatem przyjmować gości, spotykać się ze znajomymi lub rodziną. Gdy niezbędny jest kontakt z inną osobą (np. w celu odebrania rzeczy potrzebnych w przebiegu kwarantanny), należy bezwzględnie zachować bezpieczny odstęp, który wynosi 1,5 metra.

"Chrońmy siebie, swoich bliskich, chrońmy wszystkich dookoła - jeżeli jesteśmy w kwarantannie, to nie możemy wyjść na spacer, do sklepu, czy po bułki" – apeluje minister zdrowia Łukasz Szumowski. Dodaje, że to jest zakazane i objęte odpowiedzialnością administracyjną i - w poważnych sytuacjach - karną.

Jeśli mamy do czynienia z kwarantanną domową, a w domu mieszka więcej osób, osoba poddana kwarantannie powinna przebywać w jednym pokoju, z którego nie będą korzystali inni domownicy. Wskazane byłoby, żeby mogła korzystać z osobnej łazienki. Jeśli nie ma takiej możliwości, wszelkie rzeczy, z których korzysta osoba poddana kwarantannie, powinny być odkażane środkami dezynfekującymi.

W czasie kwarantanny trzeba udzielać Państwowej Inspekcji Sanitarnej informacji o stanie zdrowia – wynika z materiałów MZ. W przypadku, gdyby nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, należy natychmiast poinformować o tym inspekcję oraz zgłosić się do oddziału szpitala zakaźnego.

Oczywiście należy pamiętać o przestrzeganiu zasad higieny – często myciu rąk, unikaniu dotykania oczu i ust, myciu lub dezynfekowaniu dotykanych powierzchni, podczas kaszlu i kichania zakrywaniu ust i nosa zgiętym łokciem lub chusteczką. Dotyczy to zarówno osoby poddanej kwarantannie, jak i innych domowników, jeśli mamy do czynienia z kwarantanną domową.

O objęciu kwarantanną należy poinformować pracodawcę.

Za nie przestrzeganie kwarantanny grozi nam mandat karny w wysokości 5000 zł. Kodeks karny przewiduje także, że „kto, wiedząc, że jest dotknięty chorobą zakaźną, naraża bezpośrednio inną osobę na zarażenie tą chorobą, podlega: grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.”

Kontrola kwarantanny, czyli wizyta policji

Jak już pisaliśmy, kontrolę kwarantanny mają przeprowadzać policjanci, których obowiązkiem będzie m.in. sprawdzenie, czy osoba poddana kwarantannie przebywa w miejscu jej odbywania.

Policjanci będą co najmniej raz na dobę kontrolować miejsce pobytu osoby objętej kwarantanną - poinformował Komendant Główny Policji gen. insp. Jarosław Szymczyk. Zaznaczył, że nie chodzi tylko o kontrolę obecności, ale też o pomoc w razie potrzeby.

Szef Policji przypomniał, że we wszystkich komendach wojewódzkich Policji funkcjonują centra operacyjne, które są w bieżącym kontakcie z wojewódzkimi inspektorami sanitarnymi. "Codziennie do tych centrów operacyjnych trafiać będą wykazy osób objętych kwarantanną (...) te adresy będą przekazane do komend miejskich i powiatowych. Policjanci będą zadaniowani, aby co najmniej raz na dobę skontrolować miejsce pobytu osoby objętej kwarantanną" – poinformował Szymczyk.

– Założenie jest takie, że nie będzie kontaktu bezpośredniego między policjantem i osobą objętą kwarantanną. Nie będziemy wymagać pokazania dowodu osobistego. Chodzi o to, żeby w sposób bezpieczny i dla osoby kontrolowanej i dla funkcjonariuszy tego sprawdzenia dokonać – mówił.

Podał, że sprawdzenie rozpocznie się od kontaktu telefonicznego. Funkcjonariusz po przyjeździe w miejsce zamieszkania osoby objętej kwarantanną zadzwoni do niej. Następnie będzie sprawdzenie bezpośrednie, czy ta osoba tam jest – tłumaczy Komendant Główny Policji. "Będziemy dążyć do bezpiecznego potwierdzenia obecności tej osoby w miejscu zamieszkania" – dodał Szymczak.

Komendant położył też nacisk na to, że kontrole przeprowadzać policjanci umundurowani, wyposażeni w środki ochrony osobistej. "Te kontrole będą prowadzone przez policjantów umundurowanych. Bardzo proszę, bo niestety w związku z tą sytuacją aktywność oszustów jest już przez nas obserwowana, gdyby pojawiały się osoby bez mundurów, to absolutnie to nie jesteśmy my" - uczulił.

Szef Policji wskazał, że to będzie nie tylko kontrola obecności, ale również zapytanie o ewentualne potrzeby i pomoc. "W przypadku, kiedy taka pomoc będzie potrzebna, czy to ze strony służb sanitarnych, czy też np. ze strony służb wojewody, które są odpowiedzialne za dostarczenie ewentualnie żywności, czy leków, informacje te będziemy przekazywać do służb sanitarnych czy do służb wojewody" - podał.

Poinformował, że możliwy będzie również kontakt zwrotny. "W przypadku potrzeby będzie możliwość dodzwonienia się do funkcjonariuszy, którzy te kontrole będą realizować, jeśli taka potrzeba wsparcia i pomocy dla osób objętych kwarantanną zaistnieje" - powiedział Szymczyk. "Będziemy robić wszystko, aby takiej pomocy w ramach posiadanych możliwości i kompetencji udzielić, albo przekazać te oczekiwania do służb, które tą pomoc będą mogły zrealizować" - zapewnił.

"Mamy pełną świadomość, że mogą być różne sytuacje, że ktoś nie będzie mógł odebrać telefonu, czy podnieść słuchawkę telefonu. Będziemy powtarzać i próbować weryfikować też obecność takiej osoby, a jeśli tego kontaktu nie będzie w ogóle, to też może to świadczyć, że dzieje się coś niepokojącego" - wyjaśnił Szymczyk. Dodał, że policja będzie przekazywać informacje o przeprowadzonych czynnościach i ich efektach do wojewódzkich inspektorów sanitarnych. "Ta troska o te osoby jest kluczowa i wiodąca" - powiedział.

Co z wynagrodzeniem za czas kwarantanny?

Za okres trwania kwarantanny lub izolacji przysługuje wynagrodzenie za czas choroby, zasiłek chorobowy lub opiekuńczy, wypłacany przez płatnika składek (np. pracodawcę) lub ZUS. Podstawą do wypłacenia świadczeń jest decyzja państwowego inspektora sanitarnego.

"Osoba, która otrzyma decyzję inspektora sanitarnego, powinna dostarczyć pracodawcy tę decyzję. Dokument ten będzie podstawą do wypłaty świadczeń z tytułu choroby (wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego) na ogólnych zasadach" - wyjaśnia rzecznik ZUS. Dodaje, że jeśli decyzja inspektora dotyczy dziecka, to rodzic może wystąpić o zasiłek opiekuńczy.

Decyzję można dostarczyć płatnikowi składek bądź do placówki ZUS po zakończeniu kwarantanny lub izolacji.

Ponadto jeżeli lekarz uzna, że w trakcie hospitalizacji, izolacji lub kwarantanny ze względu na stan zdrowia osoby poddanej tym obowiązkom uzasadnione jest orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby i potwierdzi to, wystawiając zwolnienie lekarskie, jest ono dokumentem do ustalenia prawa i wypłaty świadczeń z tytułu choroby.

"Ocena, czy stan zdrowia uzasadnia wystawienie zaświadczenia lekarskiego, pozostaje w kompetencji lekarza" – podkreśla rzecznik ZUS.

W przypadku gdy ubezpieczony dobrowolnie powstrzyma się od pracy i nie otrzyma zaświadczenia lekarskiego ani decyzji inspektora sanitarnego, nie przysługuje mu prawo do świadczeń pieniężnych w razie choroby.

Jeżeli inspektor sanitarny wydał decyzję o konieczności izolacji lub kwarantanny dziecka, wówczas rodzic ma prawo do zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem.

"Konieczność izolacji lub kwarantanny dziecka jest traktowana analogicznie jak choroba dziecka. Oznacza bowiem niemożność wykonywania pracy przez jednego z rodziców dziecka w związku z koniecznością zapewnienia mu opieki" – wskazuje Żebrowski.

Kwarantanna a działalność gospodarcza

Także w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, za okres trwania kwarantanny przysługuje zasiłek chorobowy lub opiekuńczy wypłacany przez ZUS, o ile tylko osoba prowadząca działalność zdecydowała się opłacać składki z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Kwarantanna a środki pierwszej potrzeby

W czasie kwarantanny problemem może być zaopatrzenie się w środki pierwszej potrzeby, takie jak żywność, napoje, środki higieny osobistej, leki. W przypadku kwarantanny odbywanej w domu, w którym mieszkają inni domownicy, istnieje możliwość skorzystania z ich pomocy. Co jednak w przypadku osoby samotnie zamieszkującej?

Zgodnie z zapewnieniami ministra zdrowia, osoby samotne objęte kwarantanną domową powinny być zaopatrywane w potrzebny sprzęt i żywność przez służby działające na polecenie wojewody.

Co, jeśli nie zgadzamy się na kwarantannę?

Ustawa nie pozostawia wątpliwości. Jeśli osoba, co do której inspektor wydał decyzję o kwarantannie, nie chce się jej poddać dobrowolnie, mogą wobec niej zostać zastosowane środki przymusu bezpośredniego. Mogą to być m.in.

  • przytrzymanie (doraźne, krótkotrwałe unieruchomienie osoby z użyciem siły fizycznej),

  • unieruchomienie (dłużej trwające obezwładnienie osoby z użyciem pasów, uchwytów, prześcieradeł lub kaftana bezpieczeństwa; może być zastosowane przez czas nie dłuższy, niż 4 godziny, ale może być przedłużone na następne okresy 6-godzinne, ale nie dłużej, niż 24 godziny łącznie),

  • przymusowe podanie leków (doraźne lub przewidziane w planie postępowania leczniczego wprowadzenie leków do organizmu osoby – bez jej zgody).

O tym, którego z ww. środków trzeba użyć, decyduje lekarz. Środek przymusu bezpośredniego lekarz może zastosować osobiście, może nadzorować jego wykonanie przez osoby wykonujące zawody medyczne, lub może zwrócić się o pomoc do policji, straży granicznej lub żandarmerii wojskowej. Każdy tego typu przypadek musi zostać odnotowany w dokumentacji medycznej. W tym ostatnim przypadku pomoc może zostać udzielona, jeśli lekarz zapewni  wyposażenie funkcjonariuszy ww. służb w środki chroniące przed chorobami zakaźnymi.

Lekarz zobowiązany jest uprzedzić wcześniej osobę, wobec której będzie chciał zastosować przymus bezpośredni, a także odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej. „Przy wyborze środka przymusu bezpośredniego należy wybierać środek możliwie dla tej osoby najmniej uciążliwy, a przy stosowaniu środka przymusu bezpośredniego należy zachować szczególną ostrożność i dbałość o dobro tej osoby” – czytamy w ustawie.

W przypadku, gdy osoba nie wyraża zgody na kwarantannę, kierownik placówki medycznej, w której ma być przeprowadzona kwarantanna, musi powiadomić  tę osobę o przysługujących jej środkach odwoławczych.

Kwarantanna a praca w korporacji

Z jednej strony – żele antybakteryjne w kuchni i konieczność zabierania laptopów do domów, z drugiej – kwarantanna skrócona do 5 dni i możliwość pracy zdalnej… tylko dla starszych stażem pracowników. O tym, jak korporacje radzą sobie w trudnych warunkach epidemiologicznych pisze Weronika Szkwarek w artykule pt. "Koronawirus zakaża korporacje".

Marcin Dziadkowiak

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 4 samsza

"W takim przypadku należy natychmiast skontaktować się ze stacją sanitarno-epidemiologiczną lub zgłosić do oddziału szpitala zakaźnego" - człowiek zakażający po 2 tyg. pobytu w szpitalu ma test, jak jest dodatni to siedzi tydzień aż kolejny test jest ujemny. Rozumiem, że zdaniem osoby zalecającej postępowanie jak wyżej zarażacz w drodze do szpitala w cudowny sposób nie zaraża.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
6 0 zops

W LIDL-u i w Biedronkach (doradają myć ręce mydłem) aż dudni z megafonów o pandemii. Sasanki, marmurkowe czy korzonki Św. Jana?

! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne