Podczas panelu zorganizowanego w ramach Forum Finansów Bankier.pl eksperci rynku finansowego dyskutowali o barierach, niewykorzystanych szansach i horyzontach dla polskiego rynku kapitałowego.
Debata zatytułowana „Kapitał dla gospodarki. Jak giełda i rynek finansowy mogą napędzać rozwój, bezpieczeństwo i inwestycje Polski” przyniosła chłodną diagnozę bieżącego stanu rynku, ale i powściągliwy optymizm co do jego długoterminowej przyszłości.
Relację na żywo można śledzić w tym miejscu »
Dlaczego rynek kapitałowy w Europie i Polsce ma pod górkę?
Uczestnicy panelu zwrócili uwagę, że dominacja sektora bankowego oraz przeregulowanie skutecznie hamują rozwój rynków giełdowych na Starym Kontynencie.
– Są miejsca w Europie, gdzie finansowanie rynkiem kapitałowym dobrze się rozwija, ale nie ma ich wiele. Przyczyną jest rozwój systemu bankowego w Europie i finansowanie z tego źródła. Drugi powód to fragmentaryzacja rynku obrotu w Europie, która jest pokłosiem wdrożenia dyrektywy MiFID II – wskazywał Marek Dietl, były prezes GPW.
Problem sięga jednak głębiej i dotyczy samej struktury oszczędności Europejczyków oraz poziomu ich zamożności.
– Rynek kapitałowy rozwija się tam, gdzie są duże kapitały gotowe do wejścia na ten rynek. W USA gros inwestycji gospodarstw domowych znajduje się w funduszach emerytalnych, które myśmy skutecznie w Europie zabili reformami Bismarcka 150 lat temu – zauważył Maciej Walewski. Ekspert zwrócił również uwagę na dysproporcję w majątku między Polską a Europą Zachodnią: – Mamy mało oszczędności po 30 latach kapitalizmu – my i w ogóle cała Europa Środkowa. Hiszpanie mają 5-razy większe oszczędności od Polaków, a co dopiero Francuzi czy Niemcy. Jesteśmy po prostu biedni, a jeśli jesteśmy biedni, mamy większą awersję do ryzyka.
Nie brakuje jednak pozytywnych sygnałów. Jak zauważył Piotr Grzywiński, powrotu inwestorów detalicznych na rynek nie sposób przeoczyć: – Polski rynek kapitałowy najlepsze lata ma jeszcze przed sobą. Kto by pomyślał jeszcze kilka lat temu, że polskie domy maklerskie będą otwierać tyle rachunków maklerskich, co teraz.
Topniejący potencjał GPW i utracona hossa
Jednym z kluczowych wyzwań GPW pozostaje niedobór nowych, dużych spółek prywatnych, które mogłyby zasilić parkiet. Z wyliczeń przedstawionych przez Marka Dietla wynika, że przestrzeń do tradycyjnych debiutów znacząco się skurczyła.
– Jeśli weźmiemy 500 największych polskich firm, odejmiemy te z giełdy, te będące własnością firm zagranicznych oraz te należące do Skarbu Państwa, to okazuje się, że zostaje około 150 firm o łącznej kapitalizacji około 200 mld zł. To nie jest już bardzo dużo, żeby na tej bazie mocno zwiększać kapitalizację polskiej giełdy – wyliczał były szef GPW.
Dietl ocenił również krytycznie ostatnie miesiące na warszawskim parkiecie: – Ostatnia hossa to utracona hossa pod względem debiutów giełdowych. Mimo dużych wzrostów na giełdzie, stosunkowo mało firm debiutowało na GPW.
Zdaniem panelistów nadzieją dla giełdy powinny być młode, innowacyjne spółki techniczne. Problem w tym, że najjaśniejsze gwiazdy polskiego ekosystemu – jak wyceniane łącznie na ponad 100 mld zł ElevenLabs czy ICEYE – pozyskują kapitał na globalnym rynku i omijają rodzimą giełdę.
– Takie firmy wyceniane są na ogromne kwoty, ale one pozyskują już kapitał na świecie, nie muszą opierać się na polskim rynku. Powinniśmy łapać je już na wczesnym etapie rozwoju – przekonywał Dietl.
Maciej Walewski zauważył z kolei, że w przypadku sektora High-Tech giełda często przegrywa z funduszami prywatnymi: – Rozmawiałem z przedstawicielem firmy AI o polskich korzeniach. Oni mogą się rozwijać wyłącznie w oparciu o kapitał venture i private equity. Nakłady na rozwój technologii są tak wielkie, że tylko na rynku private equity są możliwe tak duże zasilenia.
Dominacja państwa i lekcje z bezpieczeństwa
Uczestnicy dyskusji poruszyli również kwestię struktury własnościowej na polskim rynku i roli państwa w gospodarce.
– Jesteśmy zbyt zdominowani przez państwo na rynku, także w zakresie codziennej płynności. Przywróćmy odpowiednie proporcje między sektorem prywatnym a państwowym – apelował Piotr Grzywiński.
W ripoście Maciej Walewski przypomniał, że innowacyjne sektory w Polsce potrafią rozwijać się bez udziału Skarbu Państwa: – Dwie największe polskie spółki kosmiczne są całkowicie prywatne.
Marek Dietl, nawiązując do wyzwań obronności i technologii, przywołał wypowiedź szefa firmy Palantir, Aleksa Karpa: – Największą tragedią na Zachodzie jest to, gdy najzdolniejsi ludzie tworzą platformy do wymieniania się śmiesznymi obrazkami, zamiast pracować nad bezpieczeństwem. Dietl wskazał przy tym na model izraelski, gdzie służba wojskowa i obecność inżynierów w specjalistycznych jednostkach staje się naturalną inkubacją dla przełomowych technologii i relacji biznesowych.
– Mamy w tej chwili taki okres, że wzrost gospodarczy nie będzie generowany przez pracę, tylko przez załapanie się na ten wyścig o dobre zaadoptowanie nowych technologii – podsumował Walewski.
Obywatelskie Konta Inwestycyjne i tokenizacja: Gdzie szukać impulsów?
Eksperci odnieśli się także do pomysłów na aktywizację oszczędności Polaków, w tym projektu Obywatelskich Kont Inwestycyjnych (OKI).
– Po pewnych modyfikacjach OKI ma szanse dogonić sukces analogicznych programów z krajów skandynawskich – oceniał Piotr Grzywiński.
Stosunkowo chłodną ocenę aktualnego otoczenia dla tego projektu przedstawił jednak Marek Dietl: – OKI by lepiej zadziałało, gdybyśmy przez ostatnie trzy lata prowadzili bardziej rozsądną politykę fiskalną. Dzisiaj największym wrogiem OKI jest to, że bardzo atrakcyjną alternatywą są wysoko oprocentowane oferty obligacji skarbowych.
Rozmówcy patrzyli jednak w przyszłość przez pryzmat nowych technologii finansowych. Marek Dietl wyraził nadzieję, że powszechny dostęp do alternatywnych klas aktywów zmieni technologia blockchain: – Mam szczególne przekonanie co do tokenizacji aktywów rzeczowych, takich jak dzieła sztuki czy kolekcjonerskie alkohole. Mam nadzieję, że tworzenie portfeli składających się z alternatywnych inwestycji będzie dzięki temu bardziej zdemokratyzowane.
Partnerem Forum Finansów Bankier.pl jest Polski Fundusz Rozwoju (PFR). Pozostałymi partnerami wydarzenia są KDPW, InfoCredit, KGHM, Erste TFI, Goldenmark i Goldsaver.
