Polska gospodarka straciła 400 mld zł przez wojnę w Ukrainie, a kolejne wyzwania to demografia, niska innowacyjność i słabe wykorzystanie AI przez firmy. Choć eksperci podkreślają odporność gospodarki i szanse na zagraniczną ekspansję polskich przedsiębiorstw, ostrzegają, że dotychczasowe źródła wzrostu stopniowo się wyczerpują. – Nie możemy być już tylko biorcą technologii, musimy zacząć narzucać standardy – wskazywał przedstawiciel KGHM podczas debaty na Forum Finansów Bankier.pl.
W debacie prowadzonej przez prof. Krzysztofa Jajugę udział wzięli:
- Krzysztof Jedlak, rzecznik Głównego Urzędu Statystycznego,
- Piotr Krzyżewski, wiceprezes Zarządu KGHM Polska Miedź S.A. ds. Finansowych
- Tomasz Orlik, członek zarządu ds. operacyjnych w PFR TFI.
Polska gospodarka odporna, ale przed nią kolejne wyzwania
Polska gospodarka wykazała się dużą odpornością na zewnętrzne wstrząsy, jednak utrzymanie dotychczasowego tempa rozwoju będzie wymagało zmiany modelu wzrostu. Wśród najważniejszych wyzwań eksperci wymieniali demografię, niski poziom innowacyjności, niestabilne regulacje oraz konieczność lepszego wykorzystania sztucznej inteligencji. Jednocześnie wskazywali, że polskie firmy mają szansę na kolejny etap rozwoju dzięki ekspansji zagranicznej i przejmowaniu przedsiębiorstw na dojrzałych rynkach europejskich.
Relację na żywo można śledzić w tym miejscu »
Podczas debaty na Forum Finansów Bankier.pl Krzysztof Jedlak, rzecznik GUS, przywołał szacunki dotyczące gospodarczych kosztów wojny w Ukrainie. Jak wynika z przedstawionych danych, gdyby nie konflikt, polski PKB mógłby być większy o około 400 mld zł, czyli mniej więcej jedną ósmą obecnej wartości gospodarki.
Mimo tych strat Polska poradziła sobie z zewnętrznym wstrząsem stosunkowo dobrze. Nie oznacza to jednak, że w kolejnych latach nie pojawią się poważne zagrożenia. Jedlak wskazał zarówno na czynniki zewnętrzne, takie jak wojny, napięcia geopolityczne i ryzyko kryzysów, jak i problemy wewnętrzne: rosnące zadłużenie, niekorzystne zmiany demograficzne oraz rozwój sztucznej inteligencji.
– Jestem optymistycznym czarnowidzem. Czekam na koniec świata, ale wierzę, że go przeżyjemy – żartował przedstawiciel GUS, podkreślając, że dobra bieżąca kondycja gospodarki nie powinna przesłaniać długofalowych ryzyk.
Dotychczasowy model wzrostu potrzebuje zmian
O konieczności przedefiniowania polskiego modelu rozwoju mówił Krzyżewski z KGHM. Jak ocenił, Polska miała sporo szczęścia w ciągu ostatnich trzech dekad, jednak czynniki, które napędzały gospodarkę, stopniowo tracą na znaczeniu.
Kolejny etap rozwoju wymaga większych ambicji technologicznych. Polska nie powinna ograniczać się do wdrażania rozwiązań opracowanych za granicą, lecz dążyć do tworzenia własnych technologii i standardów. Ograniczeniem pozostaje jednak mniejszy zasób zgromadzonego kapitału w porównaniu z największymi gospodarkami świata.
Problemem jest również poziom innowacyjności. Prof. Krzysztof Jajuga zwrócił uwagę, że Polska zajmuje w międzynarodowych rankingach innowacyjności miejsca w okolicach 38.–40. pozycji. Szczególnie słabo wypada ocena stabilności regulacji i łatwości prowadzenia biznesu. W przywołanym przez niego zestawieniu Polska znalazła się pod tym względem na 127. miejscu spośród 140 państw.
Jedlak wskazał z kolei na niewystarczające nakłady na badania i rozwój, które wynoszą około 1,5 proc. PKB. Zwrócił też uwagę na różnicę między wykorzystaniem sztucznej inteligencji przez Polaków a jej wdrażaniem w przedsiębiorstwach. Choć z narzędzi AI korzysta około 40 proc. osób w wieku 20–64 lat, w firmach odsetek ten nie sięga 18 proc.
Zagraniczna ekspansja szansą dla polskich firm
Jednym z kierunków dalszego rozwoju polskiego biznesu może być ekspansja zagraniczna. Jak wskazał Orlik z Polskiego Funduszu Rozwoju, wspieranie polskich przedsiębiorstw w inwestycjach poza krajem jest jednym z celów strategicznych PFR.
Fundusz Ekspansji Zagranicznej współpracuje z polskimi firmami przy inwestycjach i przejęciach za granicą. Do tej pory zrealizowano w ten sposób 20 inwestycji.
Orlik zwrócił uwagę, że na rynkach zachodnioeuropejskich pojawiają się możliwości przejmowania firm, które trafiają na sprzedaż z powodu problemów finansowych lub braku następców gotowych przejąć biznes. Dotyczy to między innymi przedsiębiorstw z Niemiec i Francji. Dla polskich firm może to być okazja do zwiększenia skali działalności, zdobycia nowych kompetencji i wejścia na kolejne rynki.
AI zagrożeniem dla miejsc pracy czy szansą na rozwój?
Paneliści odnieśli się również do obaw związanych z rozwojem sztucznej inteligencji. Orlik podkreślił, że wcześniejsze przełomy technologiczne, mimo iż zmieniały rynek pracy, prowadziły także do powstawania nowych zawodów i możliwości biznesowych.
Zdaniem uczestników debaty kluczowe będzie jednak odpowiednio wczesne rozpoznanie obszarów, w których Polska może wykorzystać zmiany technologiczne, zamiast jedynie reagować na ich skutki.
– Szanse znamy i wykorzystujemy je znakomicie. Chodzi o to, żebyśmy wiedzieli, w których obszarach podejmować działania, żeby nie dać się przeciwnościom – podsumował Jedlak, zachęcając do utrzymania ambicji rozwojowych i kontynuowania pościgu za bardziej zaawansowanymi gospodarkami.
Podobnie optymistycznie perspektywy Polski oceniał Krzyżewski z KGHM. Jego zdaniem polska gospodarka dobrze odnajduje się w zmieniającym się otoczeniu, ale nie powinna rezygnować z wysokich ambicji. Właśnie połączenie innowacyjności, większej aktywności inwestycyjnej i odwagi w podejmowaniu decyzji może pomóc w sprostaniu wyzwaniom kolejnych lat.
Partnerami Forum Finansów Bankier.pl są Polski Fundusz Rozwoju, KDPW, InfoCredit, KGHM, Erste TFI, Goldenmark i Goldsaver.
