Bank Centralny Francji zarządzający czwartymi co do wielkości rezerwami złota na świecie poinformował, że 5 proc. swoich zasobów metalu, będących do tej pory na przechowaniu w Rezerwie Federalnej w Nowym Jorku, znajduje się obecnie w paryskim słynnym paryskim skarbcu La Souterraine. Bankierzy jednak nie organizowali transportu z Manhattanu, tylko sprzedali 129 ton „amerykańskich sztabek” i kupili tyleż samo w międzynarodowym standardzie w Europie, przy okazji księgując gigantyczny zysk.
Bank Centralny Francji przy okazji publikacji wyników rocznych za 2025 r. poinformował, że sprzedał 129 ton złota zlokalizowanych w Nowym Jorku, stanowiących czyli 5% całości rezerw, księgując przy tym 12,8 miliardów euro zysku (około 15 mld dolarów). Kwota ta została rozłożona na dwa lata: 11 mld euro przypisano do wyników za rok 2025, a pozostałe 1,8 mld euro zasiliło już rachunek na 2026 r. Transakcje zrealizowano poprzez łącznie 26 operacji w okresie od lipca 2025 roku do stycznia 2026 roku.
Z raportu wynika, że francuskie zasoby złota w 2025 r. się nie zmieniły i dalej wynoszą 2437 ton, będąc czwartymi największymi na świecie za USA (8133,5 t), Niemcami (3350,3 t) i Włochami (2452 t). Stało się tak, dzięki temu, że Bank Centralny Francji odkupił tyle samo złota ile sprzedał w Europie, w dodatku w standardzie Good Delivery LBMA, których nie spełniały sztaby przechowywane w USA.
| Największe rezerwy złota i ich udział w rezerwach walutowych | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Państwo | Tony złota | Udział w rezerwach (%) |
| 1 | USA | 8133,5 | 78,50% |
| 2 | Niemcy | 3350,3 | 77,60% |
| 3 | Włochy | 2451,8 | 74,40% |
| 4 | Francja | 2437 | 75,10% |
| 5 | Rosja | 2311 | 47,00% |
| 6 | Chiny | 2308,4 | 9,99% |
| 7 | Szwajcaria | 1039,9 | 11,20% |
| 8 | Indie | 880,2 | 13,20% |
| 9 | Japonia | 846 | 6,90% |
| 10 | Turcja | 644,3 | 48,80% |
| 11 | Holandia | 612,5 | 72,70% |
| 12 | Polska | 570,4 | 31,03% |
| 13 | EBC | 506,5 | 12,30% |
| Dane WGC oraz PBOC, stan na luty 2026 r. | |||
Stare sztaby z USA
Warto wiedzieć, że w największym skarbu złota na świecie w Nowym Jorku od dekad część swoich rezerw przetrzymują banki centralne wielu państw świata, w tym Polski (195 t). Z tym że przed 1986 rokiem sztabki odlewane w Stanach Zjednoczonych były zazwyczaj prostokątnymi cegłami. Obecnie jednak są zgodne z długoletnim międzynarodowym standardem dla większości sztabek odlewanych za granicą, które mają kształt trapezowy.
Co ciekawe, w przypadku sztabek odlewanych w USA zgodnie z normą sprzed 1986 roku, kształt sztabki może również wskazywać miejsce jej odlania. Te rafinowane w Denver mają zaokrąglone boki, odlewane w San Francisco mają zaokrąglone rogi, z kolei przetopione Nowym Jorku mają proste krawędzie.
Francuskie zasoby złota
Większość francuskich rezerw złota zgromadzono w latach 50. i 60. XX wieku, w szczególności w latach 1953–1968, kiedy to rezerwy złota wzrosły z 548 ton do 4651 ton (pod przewodnictwem de Gaulle'a polityka Francji była skoncentrowana na redukcji rezerwy w dolarach i funtach na rzecz złota). Znacząca francuska sprzedaż 1538 ton złota miała miejsce między czerwcem 1968 a czerwcem 1969 roku (czas spekulacji na rynkach walutowych w sierpniu 1969 r. miała miejsce dewaluacji franka francuskiego, patrz ramka niżej).
Kryzys i reforma systemu walutowego końca lat 60' XX w.
Pod koniec lat 60. XX wieku międzynarodowy system walutowy znalazł się w stanie głębokiego kryzysu, wynikającego z narastającej sprzeczności między stałą ceną złota a rosnącym popytem na kruszec i płynność rezerw. Głównym zapalnikiem był kryzys zaufania do funta szterlinga, który doprowadził do jego dewaluacji w listopadzie 1967 roku. Wydarzenie to wywołało powszechne przekonanie, że oficjalna cena złota wyrażona w dolarach (35 USD za uncję) również musi wzrosnąć. W rezultacie inwestorzy prywatni zaczęli masowo wykupować złoto, co zmusiło banki centralne do wydatkowania ogromnych zasobów w celu obrony sztywnego kursu (banki tworzyły wtedy tzw. pulę złota służącą do stablizacji ceny złota).
W obliczu gigantycznych strat, prezesi siedmiu banków centralnych (Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemiec, Włoch, Holandii i Szwajcarii) podczas spotkania w Waszyngtonie 17 marca 1968 roku podjęli decyzję o zaprzestaniu interwencji na rynkach prywatnych. Doprowadziło to do powstania dwupoziomowego rynku złota: oficjalnego, opartego na stałym kursie międzybankowym, oraz prywatnego, gdzie cena kształtowała się swobodnie.
Mimo wprowadzenia systemu dwupoziomowego, rynki walutowe pozostały niestabilne. W latach 1968–1969 silnej presji sprzedażowej poddany był frank francuski oraz ponownie funt szterling. Jednocześnie rosły oczekiwania dotyczące rewaloryzacji (podniesienia wartości) marki niemieckiej. Kryzysy te odbijały się bezpośrednio na cenach złota na wolnym rynku, które w 1969 roku wzrosły do ponad 43 USD za uncję. Aby zaradzić niedoborom płynności międzynarodowej i zmniejszyć presję na rezerwy złota, w lipcu 1969 roku wprowadzono Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR). Miały one pełnić rolę „papierowego złota”, stanowiąc nowy składnik aktywów rezerwowych, którego podaż była kontrolowana przez MFW. Większa stabilność powróciła dopiero pod koniec 1969 roku po dewaluacji franka francuskiego i zmianie parytetu marki niemieckiej, co w połączeniu z aktywacją SDR spowodowało przejściowy spadek ceny złota na rynku prywatnym do poziomu oficjalnego.
15 sierpnia 1971 r. prezydent USA Richard Nixon ogłosił zawieszenie wymienialności dolara na złoto, co oznaczało koniec systemu z Bretton Woods. Era stałych kursów walutowych opartych na złocie minęła, zastąpiona systemem płynnych kursów walutowych.
Ostatnia zmiana wielkości rezerw Francja miała miejsce w latach 2004-2009 roku, kiedy to Bank Francji sprzedał 516 ton, pozyskując 7,8 miliarda euro. Od tego czasu wielkość rezerw na ostatni dzień roku bilansowego się nie zmienia i jak informuje bank „nie planuje się zwiększania ani zmniejszania tych rezerw w nadchodzących latach”. Co innego jeśli chodzi o zarządzanie zasobami, tu Bank Francji jest dość aktywny.
Po pierwsze od 2005 r. Bank Francji konsekwentnie realizuje politykę dostosowywania swoich zapasów złota do standardów, tak aby odpowiadały one najlepszemu światowemu standardowi, jakim jest LBMA, przy czystości złota wynoszącej 99,99%. Od rozpoczęcia programu Bankowi Francji udało się już dostosować do standardów łącznie 1784 tony tego kruszcu. Wewnętrzny audyt z 2024 roku zalecił zakończenie procesu w odniesieniu do niewielkiej części francuskiego złota, nadal przechowywanego w Nowym Jorku. Zakończenie programu planowane jest na 2028 rok. Pozostały do dostosowania zapas, zlokalizowany w Paryżu, wynosi 134 tony.
Podziemny skarbiec złota Francji
Jak wynika z dotychczasowych komunikatów Banku Francji, 91% krajowych rezerw złota spoczywa w Paryżu. Kruszec przechowywany jest w słynnym skarbcu La Souterraine – monumentalnej podziemnej strukturze komnat o powierzchni jednego hektara. Zbudowany w latach 20. XX wieku skarbiec znajduje się ponad 20 metrów pod paryską siedzibą instytucji, a jego sklepienie wspiera 658 betonowych kolumn. Pozostała część francuskich zasobów – około 219 ton – zdeponowana jest „za granicą”, przy czym należy przez to rozumieć skarbce w Nowym Jorku i Londynie.
Ostatnie doniesienia sugerują, że już około 96,3 proc. francuskich rezerw złota znajduje się w kraju. Warto przy tym przypomnieć, że sztabki w tych rezerwach to około 2337 ton, a około 100 ton to złote monety. Należy również wiedzieć, że Bank Francji przechowuje złoto w Paryżu na zasadzie depozytariusza w imieniu innych banków centralnych. Najbardziej znanym z tych klientów był niemiecki Bundesbak, który jednak pond 10 lat temu zabrał cały depozyt 374 ton złota.
Jak wycofać złota z USA bez politycznego zgrzytu?
Wycofanie francuskiego złota z USA ma nie być związane z obecnymi transatlantyckimi napięciami politycznymi, a jedynie wpisuje się w program dostosowania standardu złota. Jak informuje Reuters, szef Banku Francji Francois Villeroy de Galhau stwierdził, że nowe sztabki pozostawiono w Paryżu, ponieważ złoto o wyższej jakości jest przedmiotem obrotu na rynku europejskim i że decyzja ta nie była motywowana politycznie. Nieprzewidywalność administracji USA otwarła ostatnio dyskusję o repatriacji zza oceanu niemieckiego złota.
Z drugiej strony Francuzi w 2025 r. przeprowadzili manewr, o którym w kontekście polskich zasobów złota mówił ostatnio prof. Adam Glapiński, który zasugerował sprzedaż rezerw złota w celu zaksięgowania zysku, który miałby trafić do budżetu na wydatki zbrojeniowe. Prezes NBP przy tym zaznaczył, że bank centralny mógłby okupić sprzedane sztaby, tak aby wielkość dotychczas zgromadzonych rezerw się nie zmieniła. NBP dąży do posiadania 700 ton złota. Na koniec lutego rezerwy złota miały wielkość ponad 570 ton, a szacowany zysk z zakupów z lat 2020-2026 miał wynosić blisko 200 mld zł, czyli około 47 mld euro.
