Przed nabyciem prawa do zasiłku chorobowego, pracownikom za czas niezdolności do pracy z powodu choroby przysługuje prawo do wynagrodzenia. Do jego wypłaty zobowiązani są wszyscy pracodawcy, zasiłek zaś może być wypłacany tylko przez niektórych z nich.
A co w przypadku, jeśli na podstawie jednego zaświadczenia lekarskiego przysługuje zarówno wynagrodzenie, jak i zasiłek, a pracodawca jest nieuprawniony do wypłaty świadczeń chorobowych?
Prawo do wypłaty wynagrodzenia za czas choroby
Kodeks pracy przyznaje pracownikom prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną. Zwane jest ono popularnie wynagrodzeniem gwarantowanym. Temat ten był szeroko omawiany w gazecie nr 13 z dnia 23 lutego 2004 r.
Przypomnijmy tylko, że wynagrodzenie to wypłacane jest w wysokości 80% podstawy jego wymiaru (liczonej - jak przy zasiłku chorobowym), ze środków pracodawcy i przysługuje za pierwsze 33 dni choroby w danym roku kalendarzowym. Natomiast jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze "do" lub "z" pracy albo przypada na okres ciąży - świadczenie przysługuje w wysokości 100% podstawy.
ZAPAMIĘTAJ! W sytuacji gdy niezdolność do pracy spowodowana jest wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, już od pierwszego dnia zwolnienia wypłacany jest zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. |
Podmioty wypłacające świadczenia chorobowe
W przeciwieństwie do wynagrodzenia chorobowego, nie każdy pracodawca wypłaca zasiłki przysługujące na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Który podmiot jest uprawniony do wypłaty powyższych świadczeń i w jakich okolicznościach, przedstawiliśmy w nr 12 naszej gazety z dnia 19 lutego 2004 r., dlatego też za zbędne uważamy ponowne omawianie tego tematu.
Obowiązki pracodawcy nieuprawnionego do wypłaty zasiłków
W sytuacji gdy pracodawca nie ma uprawnień do wypłaty zasiłku chorobowego, do realizacji świadczenia zobowiązany jest ZUS. Płatnik składek powinien zatem przedłożyć w tej instytucji odpowiednie zaświadczenie - zawierające zestawienie składników wynagrodzenia lub przychodu, stanowiących podstawę wymiaru świadczenia - którego wzór określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W przypadku pracowników wymagany jest druk o oznaczeniu ZUS Z-3, do którego pracodawca winien dołączyć otrzymane od pracownika zaświadczenie lekarskie - ZUS ZLA.
Może się też zdarzyć, że jeden druk zwolnienia obejmuje okres niezdolności do pracy, za który pracownikowi należy się zarówno wynagrodzenie, jak i zasiłek chorobowy.
Co w tej sytuacji powinien zrobić pracodawca nieuprawniony do wypłaty świadczeń chorobowych?
Sposób jego postępowania wyjaśnia wymienione wyżej rozporządzenie. Otóż, jeśli zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby obejmuje okres, za który ubezpieczonemu przysługuje wynagrodzenie, a następnie zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS, płatnik ma obowiązek - po wypłaceniu wynagrodzenia - przekazać druk zwolnienia do ZUS, pozostawiając w aktach jego poświadczoną kopię.
Oczywiście dołącza również wspomniane wcześniej zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3.
WAŻNE! Pracodawca przesyłając do ZUS kolejne zaświadczenia lekarskie (ZUS ZLA), niewymagające załączania formularza ZUS Z-3, musi podać datę dostarczenia zwolnienia przez pracownika oraz informację czy stosunek pracy trwa nadal. Dodatkowo, informacje te winny być potwierdzone pieczątką i podpisem. |
Jak wypełnić druk ZUS Z-3?
Pierwsze 9 punktów formularza, nie powinno stwarzać problemów. Płatnik podaje w nich swoje numery identyfikacyjne oraz dane dotyczące ubezpieczonego, takie jak:
- nazwisko, imię, adres zamieszkania, a także numery PESEL i NIP,
- datę początkową zatrudnienia oraz wymiar czasu pracy,
- okres ubezpieczenia chorobowego,
- przyczynę niezdolności do pracy,
- informację o korzystaniu przez daną osobę w czasie choroby z urlopu bezpłatnego, wychowawczego, przebywaniu w areszcie tymczasowym albo odbywaniu kary pozbawienia wolności,
- informację o wypłaceniu wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłku chorobowego,
- datę wpływu zwolnienia.
W zaświadczeniu tym płatnik podaje także informację o liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego, przy czym stan podaje się na dzień 30 listopada poprzedniego roku lub według stanu z pierwszego miesiąca, kiedy dokonał takiego zgłoszenia.
Bardzo ważne jest prawidłowe wypełnienie tabel znajdujących się w pkt. 10-13, ponieważ dane tam wpisane, decydować będą o wysokości naliczonego świadczenia. W punktach tych płatnik składek wyszczególnia:
1) składniki wynagrodzenia za okresy miesięczne (pkt 10),
2) premie i składniki wynagrodzenia za okresy kwartalne (pkt 11),
3) składniki roczne (pkt 12),
4) składniki wynagrodzenia za inne okresy (pkt 13).
UWAGA! Pracodawca w zaświadczeniu ZUS Z-3 winien wykazać wyłącznie te składniki wynagrodzenia, które są uwzględniane przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku. Składniki, które zgodnie z przepisami płacowymi obowiązującymi w danym zakładzie nie ulegają pomniejszeniu za okres pobierania zasiłku - nie należy wykazywać w druku Z-3. |
Ważnym jest też, by w druku Z-3 nie były podane składniki wynagrodzenia przyznane na czas określony, o ile zasiłek chorobowy przysługuje po jego upływie. Jeżeli natomiast okres ten nie upłynął przed rozpoczęciem niezdolności do pracy, w pkt 14 zaświadczenia wpisujemy termin, do którego przysługuje dany składnik oraz jego kwotę.
Punkt 15 służy do ewentualnego wskazania zmiany wymiaru czasu pracy. W razie zaistnienia takiego faktu, pracodawca podaje datę od kiedy to nastąpiło, a w tabeli w pkt 10 wykazuje wynagrodzenie ustalone już dla nowego wymiaru. W punkcie tym zamieszczona winna być też adnotacja o prawie pracownika do rocznego okresu zasiłkowego.
UWAGA! Przy wypełnianiu druku ZUS Z-3, należy kierować się wskazówkami zawartymi w pouczeniu opisywanego druku. Właściwe wypełnienie formularza, pozwoli ZUS prawidłowo ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. |
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),
- ustawa z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. nr 60, poz. 636 ze zm.),
- rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27.07.1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznawania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. nr 65, poz. 742 ze zm.).
Gazeta Podatkowa nr 55/(55) z dn. 2004-07-19, strona 9
Bogdan Majkowski
