CIA przez lata prowadziła w Afganistanie tajny program rozsiewania nasion maku o mniejszej zawartości substancji psychoaktywnych w ramach walki z produkcją heroiny w tym kraju - informuje w środę „Washington Post”. Oceny skuteczności tych starań były niejednoznaczne.
Według dziennika, który powołuje się na 14 osób wtajemniczonych w misję, trwała ona od 2004 do 2015 r., choć wiele szczegółów, w tym jej budżet, pozostaje nieznanych. W ramach programu CIA zrzucała podczas nocnych lotów brytyjskimi C-130 nad prowincjami Nangahar i Helmand miliardy nasion maku o mniejszej zawartości substancji psychoaktywnych. W zamierzeniu miało to doprowadzić do skrzyżowania obu gatunków maku, zmniejszając efektywność upraw pod produkcję heroiny i opium.
Afganistan jest największym źródłem heroiny na świecie, a walka z uprawami maku i produkcją narkotyków była jednym z problemów w wojnie z Talibami. Handel heroiną była jednym ze źródeł finansowania Talibów, a także przyczyniał się do korupcji wewnątrz afgańskich władz. Jednocześnie z upraw utrzymywali się afgańscy rolnicy.
Według raportu specjalnego inspektora generalnego, kontrolującego zaangażowanie USA w Afganistanie (SIGAR), USA wydały 9 mld dolarów na walkę z tym procederem, choć nie jest jasne, czy kwota ta uwzględniała tajny program CIA. Misja była tak tajna, że nie wiedzieli o niej nawet wysoko postawieni urzędnicy Pentagonu i Departamentu Stanu w administracjach George'a W. Busha i Baracka Obamy.
Inne rozważane przez USA strategie walki z uprawami maku miały zakładać spryskiwanie pestycydami lub zakup całego zbioru na potrzeby produkcji leków.
Skuteczność programu CIA nie jest jasna. Według niektórych cytowanych przez dziennik urzędników, był on całkiem skuteczny przez pewien okres, choć pochłaniał dużą część budżetu agencji na walkę z narkotykami. Inni jednak stwierdzili, że nie uczynił on znaczącej różnicy. Według SIGAR, zbiory maku znacząco spadły w latach 2007-2011, lecz potem ponownie wzrosły. W 2018 r. urząd uznał, że żaden program antynarkotykowy powzięty przez USA i partnerów nie przyniósł trwałych skutków.
Mimo to, według „Washignton Post”, jeszcze w 2015 r. CIA rozważała zastosowanie podobnej strategii przeciwko uprawom maku w Meksyku, choć pomysł ten miał zostać porzucony ze względu na trudniejszą logistykę.
Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)
osk/ mal/
